Tanym • 22 Qarasha, 2024

Tarıh pen tehnologııa toǵysy

100 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Almatyda ótip jatqan XII halyqaralyq «Uly Jibek joly boıy­men» kitap jáne polıgrafııa kórmesi aıasynda Maııa Bek­bae­­vanyń «Joshy han. Ulyq ulystyń bıleýshisi» atty kitap-albomy tanystyryldy. Atalǵan eńbek – halqy­myzdyń baı tarıhı murasyn zamanaýı kózqaras turǵysynan jańasha usyn­ǵan erekshe joba.

Tarıh pen tehnologııa toǵysy

Jańa albom tarıhı zertteý­ler­di zamanaýı tehnologııalarmen ushtastyra otyryp, qazaq memlekettiliginiń bastaýy bolǵan Joshy ulysynyń mańyzdylyǵyn jan-jaqty ashyp kórsetedi. El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev­­tyń sózimen aıtsaq, «Altyn Orda – biz­d­iń memlekettiligimizdiń bas­taýy. Joshy hannyń tulǵasyn taný arqyly biz ulttyq tarıhymyz­dy jańa deńgeıde baǵalaı alamyz».

Iá, Joshy hannyń tulǵasy – uly dala tarıhynyń altyn dińgegi. Onyń basqarýyndaǵy Ulyq ulys el aýmaǵyndaǵy memlekettiliktiń irgetasy ekeni sózsiz. Kitap avtory – jýrnalıst, derekti fılmder avtory Maııa Bekbaeva bul eńbekte tarıhı oqıǵalardy tereń taldap, Joshy hannyń qazaq halqynyń qalyptasýyna qosqan úlesin aı­ryqsha sıpattaıdy.

Kitapta tarıhı derekter, fol­klor­lyq málimetter men zamanaýı zertteýler tereńnen qabysyp, júıe­li berilgen. Avtor bul eńbeginde Joshy hannyń tarıhı róli men onyń qaıshylyqqa toly ómirin jan-jaqty baıandaıdy. Tarıhı qundy­lyq­tardy jańa urpaqqa ózgeshe for­ma­men, tyń tásilmen jetkizýdi maqsat etken.

Jobanyń negizgi ıdeıasynyń avto­ry – «Arman-PV» baspasynyń bas dırektory Dıdara Alına kitaptyń ulttyq tarıhty taný men ony urpaq jadynda jańǵyrtýdaǵy mańyzyn erekshe atap ótti.

«Bul eńbek tarıhı muraǵa qur­met kórsetip qana qoımaı, ult­tyq sana-sezimdi nyǵaıtatyn qýatty qural maqsatynda jasaldy. Ult tarıhyndaǵy aıryqsha tulǵalar men oqıǵalardy búgingi urpaq bilýi kerek», deıdi ol.

Iá, «Joshy han. Ulyq ulystyń bıleýshisi» albomy – dástúrli tarıhı eńbekterden ózgeshe. Joba barysynda jasandy ıntellekt tehnologııasy kitaptyń ıllıýs­trasııalaryn daıyndaý úshin qoldanylǵan. Bul tásil tarıhı tulǵalardyń beıne­le­rin zamanaýı formatta kórsetýge jáne albomdy kórkem óner týyndy­sy­na aınaldyrýǵa múmkindik berdi.

«Arman-PV» baspasy jobany júzege asyrý barysynda tarıhı derekterdi oqyrmanǵa qyzyqty ári kórneki túrde usynýdy basty maqsat etken. Jańa eńbek jastarǵa tarıh­ty vızýaldy quraldar arqy­ly túsindirý, muǵalimderge oqytý úderisinde qosymsha resýrs usyný, tarıhshylarǵa jańa derekkózder men zamanaýı zertteý ádisterin kórsetý, halyqaralyq aýdıtorııaǵa elimizdiń baı tarıhı murasyn ­tanytý baǵyttaryn qamtyǵan.

Endi bir jaǵynan, atalǵan albom tarıhı murany jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan rýhanı baǵdar syndy. Joshy han tulǵasynyń qazaq halqynyń tarıhyndaǵy orny men onyń Ulyq ulystyń qurylýyndaǵy róli tek ulttyq maqtanysh qana emes, urpaq úshin mańyzdy tanym kózi retinde usy­nylǵan. Búgin­de tarıhı mura­ny taný – bolashaqqa umtyl­ǵan ult úshin bas­ty qadam­dar­dyń biri eke­ni sózsiz. Jańa týyndy tarıhı qun­dy­­lyq­tardy saqtap qana qoı­maı, ony jańa urpaqqa na­sı­­hat­taý arqyly ulttyq rýhty nyǵaı­ta­tyn qýatty quralǵa aınaldy.

Tusaýkeser barysynda bel­gili tarıhshylar, jazýshylar, zert­teý­shiler, qoǵam qaıratkerleri Joshy han tulǵasynyń tarıhı murasyn tanýdyń ózektiligi týraly oı bólisti.

Aıta keteıik, kitap qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde basylyp shyqty. Bunyń ózi tarıhı eńbektiń tek otandyq oqyrmandarǵa ǵana emes, sheteldik aýdıtorııaǵa da baǵyttalǵanyn kórsetedi. Kitap-albom ult mádenıeti men tarıhyn álemdik deńgeıde nasıhattap qana qoımaı, tarıhı tanymnyń jańa satysyna kóterilýdiń aıqyn mysaly boldy.

Tarıh pen zamanaýı tehno­lo­gııa­nyń toǵysynda dúnıege kelgen erekshe joba el tarıhyn zertteýshiler úshin taptyrmas derekkóz bolýmen qatar, zamanaýı oqyrmandy ta­rıhqa jańa qyrynan qaraýǵa oı salady. О́tkenniń taǵylymy ar­qy­ly bolashaqqa jol silteıtin qun­dy eńbek álemdik arenada da baǵa­la­na­ty­nyna senemiz.