Elimizde tuńǵysh ret uıymdastyrylyp otyrǵan is-sharaǵa TÚRKSOI halyqaralyq uıymy men QazUÝ muryndyq boldy. Osylaısha, I Halyqaralyq túrki dúnıesi jastarynyń basqosýy úsh kúnge sozyldy. Baǵdarlama boıynsha aldymen ózge ult ókilderiniń mádenıeti men ulttyq qundylyqtarynan syr shertetin kórme ótti. Keıin qatysýshylar dóńgelek ústel aıasynda pikir almasyp, álem jastaryn tolǵandyrǵan ótkir máselelerdi talqylady.
Forýmnyń saltanatty ashylýyna TÚRKSOI halyqaralyq uıymynyń bas hatshysy Sultan Raev, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstriniń orynbasary Darhan Ahmet-Zakı, TúrkPA-nyń bas hatshysy Mehmet Sýreııa, Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-dyń basqarma tóraǵasy – rektor Janseıit Túımebaev, «Otandastar qory» halyqaralyq yntymaqtastyq departamentiniń basqarýshy dırektory Erjan Muqash, Almaty qalasy Jastar saıasaty basqarmasynyń basshysy Ázız Qajdenbek, Túrki dúnıesine belgili jazýshylar men belsendi stýdentter qatysty.
Halyqaralyq is-sharany Sultan Raev quttyqtaý sózben ashyp, túrki álemindegi jastardyń ıgiligi úshin TÚRKSOI uıymy júrgizip jatqan jumystarǵa toqtaldy.
– Túrki dúnıesi jastaryna arnalǵan forýmnyń Qazaqstanda ótýiniń ózindik bir ereksheligi bar. Sebebi Qazaqstan – kúlli túrki dúnıesiniń kindigi, qasıetti qarashańyraǵy. Barshamyzdyń tamyrymyz kóne túrkilerge baryp tireledi. Túrki dúnıesiniń ózindik mol tarıhy men mádenıeti bar. Qazirgi jastar osy mádenıet pen tarıhty, órkenıetti, ata-baba jolyn bilýi qajet. Sondaı-aq barlyq múmkindikti paıdalana otyryp, biz túrki dúnıesin damytýdy oılastyrýymyz kerek. Osy jumystardy birlesip júzege asyrýda forýmnyń mańyzy joǵary, – dedi S.Raev.
О́z kezeginde Janseıit Túımebaev AQSh, Germanııa, Shveısarııa, Nıderland, Túrkııa, Rýmynııa, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Bolgarııa, Ázerbaıjan syndy memleketterdiń jastary bas qosqan jıynnyń mán-mańyzyna toqtalyp, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń jas býynǵa erekshe nazar aýdaryp, úlken úmit artyp otyrǵanyn jetkizdi.
– Búginde túrki halyqtarynyń yntymaqtastyǵy jańa deńgeıge kóterilip keledi. Ásirese gýmanıtarlyq baılanys, bilim, ǵylym, mádenıet salasyndaǵy yqpaldastyq erekshe damyp jatyr. Prezıdent Túrki memleketteri uıymynyń sammıtinde: «Tutas túrki jurtyn tarıhı tamyrlastyq pen ortaq múdde biriktiredi. Daryndy jastardyń áleýetin ashýǵa múmkindik jasaý qajet. Ǵylym, bilim salasyndaǵy yntymaqtastyq aıasyn keńeıtken jón», degen edi. Biz ortaq maqsatqa jetý jolynda biriksek, úlken jetistikterge jetemiz. Búginde túrki elderi arasyndaǵy qarym-qatynasty damytýda jáne jandandyrýda jastarǵa artylar jaýapkershilik joǵary. XXI ǵasyr – zamanaýı tehnologııa men ǵylymı progrestiń kezeńi. Kreatıvti ıdeıalar men jańa bastamalardyń qozǵaýshy kúshi de – jastar. Túrki áleminiń ıntellektýal jastarynyń jınalýy bul forýmnyń mańyzdylyǵyn kórsetedi. Árbir eldiń óz tájirıbesi men biregeı áleýeti bar. Túrki áleminiń aqyny Maǵjan Jumabaev «Men jastarǵa senemin!» dep uran tastaǵan edi. Osy biraýyz sóz áli de jastardyń júregine ot berip, kemel keleshekke degen senimderin oıatady, – dedi J.Túımebaev.
Is-shara barysynda Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbektiń quttyqtaý hatyn Darhan Ahmet-Zakı oqyp berdi.
«Forým jastar arasynda bilim, ǵylym, ınnovasııa jáne mádenıet almasý salasyndaǵy máselelerdi talqylaý úshin erekshe múmkindik beredi. Túrki áleminiń jastary – bizdiń ortaq muramyz. Qazirgi tańda álemde túrli áleýmettik, ekonomıkalyq jáne mádenı ózgerister oryn alýda. Sondyqtan jańa zamanaýı bilim men ǵylymnyń talaptaryna saı sanaly, oı-órisi keń, básekege qabiletti jastardy tárbıeleý óte mańyzdy. Mınıstrlik tarapynan túrki elderindegi JOO arasyndaǵy áriptestikti nyǵaıtý, tájirıbe almasý jáne jastardyń bir-birimen baılanysyn arttyrý úshin barlyq jaǵdaıdy jasap keledi», delingen.
Osynaý forýmǵa Mońǵolııadan kelgen Abaı Muratuly túrki jastarynyń basyn qosatyn mundaı halyqaralyq jıyndar men konferensııalar jıi ótkizilýi qajet ekenin aıtty.
– Forým joǵary deńgeıde ótip jatyr. Úsh kúnge josparlanǵan is-sharada ózge eldiń jastarymen pikir almasyp qana qoımaı, túrki áleminiń tarıhymen tanysýǵa mol múmkindik aldyq. Ár el óziniń bolashaǵyn óskeleń urpaqpen baılanystyrady. Osy jas óskinge úmit artyp, túrli memlekettik qoldaý is-sharalaryn uıymdastyrady. Qany bir kıiz týyrlyqty túrki jurtynyń barlyǵynda derlik ustanatyn qundylyqtary sáıkes keledi. Túrki yntymaqtastyǵyna uıytqy bolǵan uıymdardyń tarıhyn zerdelesek, olardyń kópshiligine Qazaqstan bastamashy bolǵanyn kóremiz. TÚRKSOI, TúrkPA jáne Túrki akademııasy – sonyń aıqyn dáleli. Bul uıymdar baýyrlas elderdiń mádenı-rýhanı jaqyndasýyna ólsheýsiz úles qosyp otyr. Demek jastardyń bir arna da bolýy da qalypty, – dedi A.Muratuly.
Sonymen qatar oqý orny bazasyndaǵy Jýrnalıstıka fakýltetinde TÚRKSOI medıa bilim berý jáne zertteý ortalyǵy ashyldy. Munda BAQ salasyndaǵy ózekti máseleler zerttelip, saraptamalar jasalady. Túrki áleminiń medıa ókilderin jumyldyratyn ortalyqta ǵylymı-tájirıbelik dóńgelek ústel, konferensııa, baspasóz máslıhaty, ǵylymı-ádistemelik májilister ótkiziledi dep josparlanyp otyr.
Jan-jaqtan jıylǵan jastarǵa Alataý bókterindegi Almatynyń kórikti jerlerine saıahat ta uıymdastyryldy.
