Egemen Qazaqstan • 20 Jeltoqsan, 2024

«Egemen» kótergen másele

140 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Sársenbide Májiliste «Túrkistan qalasynyń erekshe mártebesi týraly» zań jobasy qaraldy. Bul qujat qabyldansa, Túrkistan qalasy resmı túrde elimizdiń rýhanı-mádenı, tarıhı jáne týrıstik ortalyǵyna aınalady. Osylaısha kıeli mekenge erekshe mártebe berilip, qala aýmaǵyndaǵy tarıhı jáne mádenı eskertkishterdi qorǵaý quqyqtyq turǵyda qamtamasyz etilmek. Al qasıetti mekenge aıryqsha mártebe berý týraly máseleni osydan 24 jyl buryn «Egemen Qazaqstan» gazeti kótergen edi.

«Egemen» kótergen másele

Túrkistannyń 1 500 jyl­dyǵynda gazet tilshisi Súleımen Mámettiń «Túrkistan shaharyna – arnaıy mártebe» degen sha­ǵyn maqalasy jarııalanǵan. «Túrkistan – topyraǵy kıeli. Ekinshi Mekke dep tegin atalmasa kerek. Sony ata-babalarymyz ótken ǵasyrlarda-aq kóregendikpen tanyp-bilgen. Ultyna qorǵan bolǵan arýaqtylaryn sonda aparyp Jer-ananyń qushaǵyna tapsyryp otyrǵan. Bir ǵana Túrkistan shahary ǵana emes, onyń aınalasynda jurt minájat etetin toqsannan asa kıeli oryndar bar» degen oımaqtaı ǵana oıyn aıtady. Osylaı deı kele, jýrnalıst bul barymyzdy baǵalaýǵa, joǵymyzdy túgendeýge jol ashyp, kıeli qaladaǵy búgingi ıgilikti is jalǵasyn ta­ýyp jasaryp, jańa­ryp, qala kilemdeı túrlene bere­tinin tilge tıek etken. Sondaı-aq shahar mártebesiniń otandyq dárejege kóterilýi ult rýhyn asqaqtatyp, mereıin ústem etetini týraly maqala zııaly qaýymnyń da qoldaýyna ıe bolady.

«Gazet tilshisi retinde Túrkis­tannyń mereıtoıynda birneshe áriptespen birge men de kúndelikti sol jaqtan maqala jazyp turdyq. Bir kúni qasymyzdaǵy Qazaq-túrik ýnıversıtetinde ju­mys isteıtin túrikter «Biz Túrkistandy ekinshi Mekke dep esepteımiz» dedi. Sóıtip 2000 jyly gazet betine kıeli ólkege mártebe berip, aby­roıyn asqaqtatý qajet ekenin aıtyp maqa­la jazdym. Osy biraýyz sózim qoǵamda rezonans týdyrǵan soń akademıkter Rahmanqul Berdibaev, Murat Jurynov, Halyq ártisi Raıymbek Seıtmetovten pikir alyp ekinshi ret «Túrkistanǵa erekshe mártebe berý kerek» dep qaıtadan maqala daıyndadym», deıdi Súleımen Mámet. Alaıda bul bastamanyń qazirgi elordamyzǵa astana mártebesi be­rilip, dúrkirep turǵan kezeńinde kóterilgenin bılik birden qup kórmepti. Tipti gazet tilshisiniń kótergen eldik máselesi maıshammen qaralyp, jumystan shyǵarý týraly tapsyrma be­rilgen.

«Maqalam jaryqqa shyq­­qan­nan keıin redaksııa bas­­shylyǵy shuǵyl túrde ju­mysqa shaqyrtyp aldy. «Túr­kistandy Astanamen salys­tyrǵanyń ne?» dep suraqtyń astyna aldy. Túrkistan men Astana qala­sy­nyń arasyndaǵy aıyr­ma­shy­lyq­ty túsindirip, aıtqym kelgen oıymdy sońyna deıin túsindirip baqtym. Bir kúni basshylyq qaıtadan redaksııaǵa tez jetýimdi buıyrdy. Jumysqa kelsem, meniń máselem qaıta qaralyp, joǵary jaqta shý bolyp jatyr eken. Uzyn sózdiń qysqasy, joǵarydaǵylar meni jumystan shyǵarý týraly tapsyrma bergen. Sodan ne kerek, akademıkter men ártistiń aıtqan dıktafondaǵy sózimen, meniń túsiniktememmen sol kezdegi Aqparat mınıstri Altynbek Sársenbaev tanysyp shyqqan. Mınıstr týra adam edi. «Til­shiniń pikiri oryndy. Bul sózdi ol oıdan shyǵaryp otyrǵan joq. Zııaly qaýymnyń da pikiri keltirilgen. Osymen bul daýdy doǵaryńdar. Prezıdent ákimshiligine jaǵdaıdy ózim túsindiremin» dep toq eterin aıtty. Sonyń arqasynda jumysta qaldym», deıdi esteligimen bólis­ken Súleımen Mámet.

Jalpy, bul ǵana emes, «Egemen Qazaqstan» gazeti eldiń turmys-tirshiliginen bastap ulttyq máse­lege deıin joǵaryǵa jetkizip, ha­lyqtyń kózi, qulaǵy hám tili retinde óz mindetin atqaryp júr. Máselen, gazet ardageri Súleımen Mámet kezinde Astanaǵa alǵash kel­gende qalada jalǵyz qazaq mek­tebi bolǵan. Sol kezeńde gazet betinde kóterilgen bas qaladaǵy ana tiliniń jaǵdaıy, qazaq mektebin kóbeıtý týraly kókeıkesti másele de qoldaý tapqany ras.