Foto: istockphoto.com
Energy Institute pen OPEK-tiń málimetterine súıensek, munaı qory eń kóp 15 eldiń arasynda Venesýela absolıýt kóshbasshy (300 mlrd barrelden asady). Alaıda óndiris kólemi eń tómen elderdiń qatarynda tur. Qaǵaz júzinde munaı 1 000 jyldan astam ýaqytqa jetýi múmkin, al is júzinde bárin ınvestısııa, tehnologııa jáne saıasat sheshedi.
Saýd Arabııasynda sırek kezdesetin tepe-teńdik: orasan zor qor men joǵary óndiris qatar júredi. Osy sebepti el álemdik munaı naryǵynyń negizgi retteýshileriniń biri bolyp qala beredi.
Iran, Irak, BAÁ, Kýveıt − munaı qory mol memleketter. Degenmen árqaısysy óz shekteýlerimen betpe-bet kelip otyr: sanksııalar, ınfraqurylymnyń álsizdigi, OPEK kvotalary.
AQSh-ta munaı qory asa kóp emes, biraq óndiris kólemi maksımaldy deńgeıde. Qazirgi qarqynmen eseptegende munaı shamamen 7 jylǵa ǵana jetedi. Taqtatas munaı modeli – jyldam óndiris, biraq qysqa merzimdi resýrs.
Reseıdiń qory da, óndirisi de joǵary. Soǵan qaramastan qazirgi deńgeı saqtalsa, resýrstyq «qaýipsizdik jastyǵy» shamamen 20 jylǵa jetedi.
Qazaqstan qory salystyrmaly túrde shaǵyn bolǵanymen, iri jobalardyń (Teńiz, Qashaǵan, Qarashyǵanaq) arqasynda óńirlik deńgeıde ári OPEK+ aıasynda mańyzdy oıynshy sanalady.
