Kásiporynda qatty túıirshiktelgen, untaq, eritindi, tunba túrindegi dáriler, jaqpa maılar, medısınalyq spırt, sýtegi totyǵy, medısınalyq betperdeler shyǵarylady. 100-den asa adam eńbek etedi. Jyldyq aınalymy búginde 3 mlrd teńgeni quraıdy. Seriktestik dırektory Jańagúl Tórehanovanyń aıtýynsha, turǵyndar tarapynan aýyrsynýdy basatyn kıtrolat, gıtleks, parasetamol, grıppovıt, mııa tamyrynan jasalǵan eritindiler jaqsy suranysqa ıe bolǵan. «TK Farm Aqtóbe» dárileri elimizdegi dári-dármek salasyn qadaǵalaýshy jáne ortaq úılestirýshi «SQ-Farmasııa» JShS-nyń emdeý hattamalaryna enip, dári-dármek óndirisi boıynsha biryńǵaı operatormen uzaq merzimge kelisim jasalǵan. О́nimder dári-dármek óndirisindegi dıstrıbıýterlik kompanııalarmen kelisimshart negizinde el aýmaǵynda satylymǵa shyǵarylyp otyr. Prezıdent tapsyrmasymen 2029 jylǵa deıin otandyq dári-dármek óndirisimen 50% deńgeıinde qamtamasyz etý mindettemesi bar.
«2024 jyly «Damý» qorynan sýbsıdııa aldyq. Berilgen memlekettik qoldaý arqyly zaýyt aýmaǵynan qosymsha seh turǵyzdyq jáne jańa qural-jabdyqtar satyp aldyq. Jabdyqtarymyz Eýropada, Úndistan, Qytaı jáne Japonııada óndirilgen. Byltyr úsh sehymyzdyń zerthana jabdyqtary jańartyldy. Jumysqa alǵan mamandardy qaıta daıarlaýdan ótkizip, oqytyp alamyz», deıdi Jańagúl Jaıymbekqyzy.
Qajetti shıkizattar JMPI sertıfıkaty bar, arnaıy dárilik shıkizat shyǵaratyn zaýyttardan jetkiziledi. Zaýyttyń keń qoldanystaǵy ónimi – mııa tamyrynan jasalǵan suıyq dáriniń quramyn osy jerdegi mamandar jasap shyǵarǵan. Ol jótelge qarsy jaqsy em ári kóp jaǵdaıda jas balalarǵa da berýge bolady. Allergııaǵa áseri baıqalmaıdy.
«Álemde dári-dármek kásiporyndary qajetti sýbstansalardy JMPI sertıfıkaty bar zaýyttardan alady. Dárilik preparattardyń belsendi jáne qosalqy quramdas bóligi, hımııalyq jáne bıologııalyq qosylys – sýbstansalardy ózimizde sıntezdeı almaımyz. Bul – basqa sala. JMPI zaýyttarynan kelgen qosylystar bizdiń zaýyttyń laboratorııasynda qatań tekseristen ótken soń ǵana óndiriske jiberiledi. Dári-dármek baǵasyn Densaýlyq saqtaý mınıstrligi retteıdi. Biz osy organ bekitken erejeden asyp kete almaımyz. Ázirge ónimderimiz el aýmaǵynda satylyp jatyr. Shetelge shyǵarýǵa endi qamdanyp, tıisti qujattardy ázirleýge kiristik. Bul ońaı sharýa emes», deıdi seriktestik basshysy.
Dári-dármekterdi ázirleýdiń birneshe satysy bar. Qandaı da bir jańa dárini óndiriske engizý úshin Ulttyq sertıfıkattaý ortalyǵynyń ruqsaty kerek. Sodan keıin zaýyt laboratorııasynda eki jyl zertteý júrgziledi. Onyń qorytyndysy qaıtadan Ulttyq sertıfıkattaý ortalyǵyna tapsyrylyp, ol jaqtan ruqsat bergende ǵana óndiriske engiziledi. Dári-dármek zaýyty «SQ-Farmasııamen» 10 jylǵa kelisimshartqa otyrǵan. О́ńirlik farmasııalyq qyzmetti baqylaý departamentinen de tekseris júrgizilip turady. Bul jerde medısınalyq mekemelerde jumys istegen, medısınalyq joǵary oqý oryndaryn bitirgen terapevt, hırýrg, kardıolog, pedıatr, júıke júıesi aýrýlaryn emdeıtin ártúrli baǵyttaǵy klınısıst mamandar jumys isteıdi. Bul jaǵynan tapshylyq joq bolsa da, tehnolog, provızor, valıdator, hımıkter kerek eken. Zaýyt ónimderin Eýropa qaıta qurý jáne damý banki sarapshylary únemi tekserip ketedi.
Elimiz 2010 jyly dári-dármekterdiń sapasyna qoljetimdilikti jaqsartý boıynsha birlesken monıtorıng baǵdarlamasy – JMPI-ǵa múshelikke ótti. Onyń jumysyn halyqaralyq dári-dármek óndirýshiler qaýymdastyǵy (IFPMA) baqylaıdy. Farmasevtıka salasyndaǵy kompanııalar men qaýymdastyqtardyń halyqaralyq ókildik uıymy jańa dári-dármekterdi ázirleý men oǵan qoljetimdilikti arttyrýǵa, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy ınnovasııalardy qoldaýǵa baǵyttalǵan. Qazaqstan IFPMA-ǵa tikeleı múshe emes, biraq eldegi farmasevtıkalyq uıymdar IFPMA standarttary men usynystaryn nazarǵa alady.
О́ndiristik bólim bastyǵy Nurtaı О́mirzaqovtyń aıtýynsha, barlyq dári-dármek úsh sehta daıyndalady.
«Bizdiń ónimderdi elimizdiń dıstrıbıýterlik fırmalary kóterme baǵamen satyp alyp, dárihanalarǵa jóneltedi. Kúnine eritindiniń 10-15 myń qutysyn, kapsýladaǵy dáriniń 10-20 myń danasyn shyǵaramyz. Kásipkerlikti qoldaý qorynyń kómegimen álemdik farmasevtıkalyq óndiriste keńinen qoldanylatyn Japonııanyń «Shimadzu Corporation» kompanııasynyń jabdyqtaryn satyp aldyq. Dárilik zattar quramyn, kúrdeli qospalar qurylymyn, sapasyn tereń taldaıtyn japon jabdyqtary álemdik dári-dármek óndirisinde óte mańyzdy ról atqarady», deıdi Nurtaı О́mirzaqov.
Aqtóbe oblysy
