Túrki dúnıesine ortaq jınaqtyń shyǵý tarıhy mynandaı. 2019 jyly (pandemııanyń aldynda) L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde Qazaqstannyń kórnekti din tulǵasy, aqyn, ustaz, sózdik jasaýshy Sadýaqas qajy Ǵylmanıdyń (1890–1972) ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan joǵary deńgeıdegi halyqaralyq ǵylymı konferensııa ótti. Ony IRCICA osy oqý ornymen birlesip ótkizdi. Is-sharaǵa Ystanbuldaǵy ortalyqtyń bas dırektory professor Halıt Erenniń kelýi de – iri oqıǵa. Jıynnyń eń mándi sáti – oǵan Sáken qalpeniń (S.Ǵylmanı) 95 jastaǵy perzenti, áke murasyn jınap, nasıhattaýshy marqum Úkijan (Múmına) Sádýaqasqyzynyń qatysyp, sóz sóıleýi edi. «Zamananyń nebir qıyndyǵynan meni saqtaǵan – ákemniń dinı, adamshylyq ónegesi» dep edi sonda keýdesi kómbe el anasy.
Túrkııada shyqqan jınaqqa álemniń, sonyń ishinde Qazaqstannyń 102 ǵalymynyń maqalasy engen. Birinshi bólimde Qazaqstan men shetel kitaphanalarynda, murajaılarynda, muraǵattarynda, jeke kolleksııalarda saqtalǵan Sádýaqas Ǵylmanı murasy taldanyp zerttelinse, ekinshi bólimde orta ǵasyr men jańa kezeńdegi Uly dalanyń ıslam dinine qatysty túrli saladaǵy izdenisteri baıyptalǵan. Úshinshi taraýdyń nysanasy – dinı qıly qyzmetter, oqıǵalar, faktiler, tulǵalar bolmys-bitimi, suhbattastyǵy, yqpaldastyǵy, sabaqtastyǵy, t.b.
2024 jylǵy ǵylmanıtaný jınaǵyndaǵy otandyq ǵalymdardan Á.Mýmınov, D.Qamzabekuly, S.Negımov, K.Tıyshhan, T.Zamzaeva, S.Tóleýbaeva, Sh.Kerim, M.Alpysbes, I.Berdalıev, R.Qamarova, t.b. maqalalary tyń derekterge toly.
Taqyryp oraıynda aıta keteıik, bul – IRCICA-nyń Sádýaqas Ǵylmanı taqyrybyna ekinshi ret oralýy. Buǵan deıin atalǵan ortalyq professor Áshirbek Mýmınovtiń jetekshiligimen «Saduaqas Ghilmani. Biographies of the Islamic Scholars of Our Times. Volume I–II» (IRCICA: Istanbul, 2018) fnns ár tomy 36 baspa tabaqtan asatyn murasyn jaryqqa shyǵarǵan edi. Bul eńbekti Qazaqstan dintanýynyń úlken oljasy dep bilemiz.
Sádýaqas Ǵylmanı kitaptary men ol týraly zertteýlerdi Túrkııa áleýeti arqyly álemge nasıhattaý jumysy jalǵasyn tappaq.
Sabyr Shárip,
PhD
