Buǵan deıin Erasyldyń kásibi týraly jazsaq, bul joly óneri tóńireginde sóz qozǵamaqpyz. Mektepti támamdaǵan soń ol óleńnen góri óndiriske jýyq mamandyqty tańdaǵan. Almatydaǵy Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetin taý-ken isi mamandyǵy boıynsha oqyp, О́skemenniń irgesindegi metallýrgııa fabrıkasyna jumysqa ornalasqan. Áıtpegende, bala jasynan ádebıetke jýyq edi. Ákesi Dıdar Silámov batyrlar jyryn jattatyp ósirdi. Sodan bolsa kerek, jalpy rýhanııatty janymen uǵynǵan ultjandy azamat. Bizdiń jaqtyń balasy bolǵan soń ba, onyń kóshede óleń oqyp júrgenin elep, eskermeıdi ekenbiz. Basqa óńirdiń turǵyndary bárekeldi desip, qolpashtap jatady. Paraqshasyna jyly pikirler qaldyrady. Ony Erasyldyń ózi de aıtyp otyr.
– Oralhan Bókeı aıtpaqshy, aýyl jaqqa barsam, eshkim amandasyp, arqamnan qaqpaıdy. О́ıtkeni olardyń ishinde menen asqan talanttar bar. Biraq, kórsetkileri kelmeıdi. Basqa qalada júrsem, tanyp jatady. Birge sýretke túsedi. О́leń oqyp berýimdi suraıdy, – deıdi tanymal bloger, kásipker Erasyl Dıdaruly.
Aıtqandaı, Erasyl jyl qusy sekildi Almatyda qystap, ala jazdaı Altaıynda júredi. Tabıǵattyń tartýyn jınap, kúzge salym sony saýdalaıdy. Kásibi de elde joq, erekshe. Balqaraǵaıdyń maıyn syǵymdap, sony usynady halyqqa. Ol jaraıdy, óleń ólkesine qaıdan keldiń dep syr sýyrtpaqtaı beremiz ǵoı. Ondaıda oılanbastan ádebıetke degen qyzyǵýshylyq dep aǵytady áńgime tıegin. Ara-arasynda óleń oqı jóneledi.
«Qara taýdyń basynan kósh keledi,
Qara jorǵa shaıqalyp, bos keledi.
Qara kúndi jamylyp, qara qazaq,
Qara túndi basynan keshken edi.
Qara qaıǵy kórsetpeı eshteńeni,
Qara jaýy qanatyn kesken edi.
Shulǵaý bolyp qyzdardyń kesteleri,
Talaı qara shańyraq óshken edi»
dep, mektepte jattaǵan jyr-dastandaryn esine túsirgen.
– Bala kúnimde jattaı berdik. Biraq óleńniń mán-maǵynasyn túsine bermeppiz. Keıin qaıta oqyp otyrsam, qanshama qundy dúnıe jatyr. Muqaǵalı Maqataev, Qasym Amanjolov, Qadyr Myrza Áli atalarymnyń jazǵan dúnıelerin júrekpen oqydym. О́mirge degen kózqarasymdy ózgertti. Áıtpese, fabrıkadan shyǵyp ketken soń neshe jyl jumyssyz júrdim. Bylaısha aıtsaq, ómirdiń mánin, ulttyń janyn uǵyndyrdy. Demek, maǵan áser etken óleń basqaǵa da áser etýi múmkin degen oımen kóshede ushyrasa ketken adamdarǵa oqı bastadym. Biri qabyldaıdy, endi biri kerek etpeıdi, – deıdi Erasyl Dıdaruly.
Iá, áleýmettik jelisin qarap otyrsaq, Erasyldyń oqyǵan óleńin kóshedegilerdiń biri ynta qoıyp tyńdaıdy. Asyǵystyq tanytqandary da bar. Kadrdan tys nendeı jaǵdaı bolyp jatqany kópshilik kórermenge beımálim. Sóıtsek, kelise almaı qalyp qoqan-loqy kórsetip jatatyndar da joq emes eken. Ol mádenıettiń tómendigi dep topshylaıdy Erasyl. Aıtýynsha, kim qaı salada eńbek qylsa da, ult múddesi birinshi orynda turýy kerek.
– Buryn Batysqa qarap, bet túzesek, qazir káriske elikteıtindi shyǵardyq. Bilinbeı ǵana jastardyń boıyna ózgelerdiń mádenıeti, ádebıeti sińip jatyr. Sheteldiń kitaptaryn oqýdy modaǵa aınaldyrdy. Álbette, biz shekteý qoıa almaımyz. Biraq, óz ultymyzdyń rýhanııatyn jastarǵa sińirý úshin jumys isteıik. Meniń qolymnan kelgeni – óleń oqyp, oı salý. Sony istep júrmin, – deıdi.
Ras, Erasyl saıabaqtarda júrip, beıtanys adamdarǵa óleń oqı jóneledi. Áýeli sálemdesken soń qazaq tilin biletin-bilmeıtinin surap alady. Túsinse boldy, ómir týraly, mahabbat týraly óleńderinen tógedi. О́leń oqı turyp, bir múdirmeıdi. Munshama óleńdi qaıtip este saqtaısyń dep ákesi de tańǵalady. Qalaı jattap alatynyn biz de surap kórdik. Jasyrmady, aıtty.
– О́leń janyma jaqyn bolsa, tez jattalady. Túsinip oqımyn. Kóbinde sport zaldarǵa baryp, júgirý jolaǵynda turyp jattaımyn. Sebebi júgirgen kezde qan aınalymy jaqsaryp, este saqtaý qabilet kúsheıetin sııaqty. Keıin ishteı qaıtalap júremin. Sóıtip, avtomatty túrde aıtyla beredi. Soǵan jetkende ǵana kóshede ushyrasqan adamdarǵa oqımyn, – dep, aǵynan aqtaryldy Erasyl.
Ol óleń oqyp kópke tanyldy. Qazaqtyń, tipti álemdik klassıkterdiń óleńderin nasıhattap júr. Orys ultynyń ókilderi tipti ózderi bilmeıtin óleńdi qarapaıym qazaq balasynyń aýzynan estigende tańdanystaryn jasyra almaı, emosııalaryna erik beredi. Aldaǵy ýaqytta Muhtar Shahanov pen Redıard Kıplıngtiń óleńderin jattasam deıdi. Sondaı-aq týǵan jerindegi talanttardy beınekameraǵa túsirip, elge tanytsam degen armany bar.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
