Bıznes táýekelge toly. Tipti daıyn model usynatyn franshızanyń ózi tabysqa kepildik bere almaıdy. Kásipti ilgeriletý, damytý, ustap turý – sizdiń jaýapkershiligińiz. Tabysty bıznes degenimiz – udaıy oqý, ózgeristerge tez beıimdelý, jańa múmkindikter izdeý jáne úderisterdi jaqsartý. Bıznes ýaqytty ǵana emes, bar kúsh-jigerińdi jumsaýdy talap etedi. Ol jerde siz 9-dan 6-ǵa deıin jumys istemeısiz. Táýlik boıy tynym tappaı júresiz. Belgisizdikter men streske daıynsyz ba? О́z betińizshe sheshim qabyldaı alasyz ba? Ádepki qıyndyqtardy jeńe alatyn resýrs jetkilikti me? Mine, osy suraqtarǵa jaýabyńyz bolýy óte mańyzdy.
Bıznesti jańa bastaǵan kásipkerler kóp jaǵdaıda mynadaı qatelikterge urynady.
Marketıngten únemdeý. Kóbi muny asa mańyzdy dep sanamaıdy. Saldarynan klıent sizdiń bıznesińiz týraly jetkilikti deńgeıde habardar bolmaıdy. Al kásipti jarnamalaýsyz, alǵa jyljytýsyz ósý múmkin emes.
Qarjy esebiniń bolmaýy. Aqsha qalaı bolsa solaı jumsalady, eshkim kiris pen shyǵys esebin júrgizbeıdi. Eger ár tıynnyń esebin bilmeseńiz, onda mınýsqa kirdim deı berińiz.
Klıentti túsinbeý. Kóbi óziniń maqsatty aýdıtorııasyn zerttemeı, bilmeı jatyp bıznes asha salady. Aqyrynda satylym deńgeıi óte tómen bolady, keıde tipti taýarlar (qyzmetter) múlde ótpeı qalady.
Bilim alýdy eskermeý. Keıbir adamdar bárin bilemin dep oılaıdy. Alaıda jańa bilim men daǵdylardy ıgermeı, básekege qabiletti bolý óte qıyn.
Shyǵyndardy jete baǵalamaý. Shyǵyndar kóbinese ústirt esepteledi, ásirese iske qosqan kezde jáne alǵashqy aılarda. Sondyqtan qarajat jetkiliksiz bolýy múmkin.
Perfeksıonızmge umtylý. Únemi jetildirip otyrý jáne árdaıym bárin keremet isteýge degen ynta adamdy tyǵyryqqa tireıdi. Odan da isti táýekel etip bastap ketip, úderis barysynda jetilgen durys. Qatelikten eshkim de qashyp qutyla almaıdy, biraq sharýaǵa meılinshe jaýapty hám saýatty keler bolsa, qatelikterdi azaıtýǵa bolady.
Shaǵyn bıznestegi kishkentaı qateliktiń quny óte qymbat. Qazaqstan sııaqty shaǵyn naryqta báseke qatań, al klıent az, mundaıda árbir qatelik abyroıǵa, tabys pen bolashaqqa tikeleı áser etedi. Bıznes qulasa, onda ony qaıta kóterý qıynǵa soǵady. Naryq mundaıdy keshirmeıdi, klıentter bolsa lezde balama nusqa taba qoıady. Shaǵyn bıznestegi qatelik – sabaq qana emes, bárin joǵaltyp alý táýekeli. Sondyqtan jaýapkershilikti seziný, ózgeniń tájirıbesinen sabaq alý, jeti ret ólshep, bir ret kesý asa mańyzdy.
Bir jaǵynan, bizdiń eldegi shaǵyn bıznesti «tirshilik úshin kúres» dep sıpattasa da bolǵandaı. Únemi bolatyn daǵdarys, ózgeris pen qıyndyq qalypty nársege aınalyp ketti. Devalvasııa men ınflıasııa bul kúnde bıznestiń «aınymas serigine» aınaldy. Shıkizattyń da, arendanyń da baǵasy ósip jatyr, al tólem qabileti tómendeýde. Sen bıýdjetke arqa súıeısiń, alaıda birer jyldan soń ol ózektiligin joǵaltady. О́simniń ornyna jaı ǵana aqshańdy jetkize alǵanyńa rıza bolasyń. Salyqtyń ózgerýi, valıýtanyń qubylýy, naryq belgisizdigi stress týǵyzady jáne strategııalyq oılanýdy shekteıdi. Aqsha jetispeýshiligi de – úlken másele. Bankterdiń nesıesi qymbat.
Qazir sapaly ónim jasaý jetkiliksiz. Tutynýshylar emosııany, atmosferany, erekshe bir sezimderdi talap etedi. «Arzan ári dámdi» qaǵıdasy qazir jumys istemeıdi. Sonymen qatar eń úlken problema – adamdar. Kadr tapshylyǵy qatty seziledi. Oqýdy qajet etetinderi de kóp. Sondyqtan biz avtomatty túrde jumys berýshi ǵana emes, ustazǵa da aınaldyq.
Munyń bári kásipkerlerdiń keleshekke kúmánmen qaraýyna alyp keledi. Biz alǵa jyljymaımyz, jaı ǵana keri ketpeýge tyrysamyz. Jańa jobalar men josparlar keıinge ysyryla beredi. Kásipker damýy úshin turaqtylyq, boljamdylyq jáne barerlerdiń azaıýy mańyzdy. Sol kezde ǵana bıznes ekonomıkanyń qozǵaýshy kúshine aınalady.
