Qazirgi tańda elde 500 myńnan astam adam sýsamyr aýrýyna shaldyqqandyqtan, tirkeýge alynsa, olardyń 10%-y 1-shi tıpti, al 90%-y 2-shi tıpti dıabetke shaldyqqan. Elimizde naýqastarǵa durys tamaqtaný, qandaǵy qant deńgeıin udaıy baqylaý, salamatty ómir saltyn ustanýdy túsindirip otyratyn arnaıy dıabet mektepteri jumys isteıdi.
«Dıabet mektebi pasıentterdi kómirsýlardy esepteý, nandyq birlik (HE) qoldaný, ınsýlın mólsherin durys anyqtaý, fızıkalyq belsendilikti saqtaý syndy daǵdylarǵa baýlıdy», deıdi Baıan Jumanova.
Oǵan qosa dıabetke shaldyqqan azamattardy tegin dári-dármekpen qamtamasyz etý men medısınalyq kómek kólemin ulǵaıtý maqsatynda memleket jańa sharalardy engizip otyr.
«Elimizde 1-shi tıpti dıabetpen aýyratyn barlyq azamattar ınsýlınmen tolyqtaı tegin qamtamasyz etiledi. Qosymsha qandaǵy qant deńgeıin ólsheıtin qurylǵylar men test jolaqtary da tegin beriledi. 2-shi tıpti dıabetke shaldyqqandar úshin de tegin dári-dármek qarastyrylǵan, biraq olarǵa qandaǵy sırek qantty ólsheıtindikten, test jolaqtarynyń sany shekteýli», dedi Baıan Jumanova.
О́tken 2024 jyly dıabetke qarsy skrınıngtik tekserýler men bilim berý baǵdarlamalary keńeıtildi. Respýblıka óńirlerinde endokrınologtar men jalpy tájirıbe dárigerlerine dıabetti emdeý boıynsha oqý semınarlary ótkizildi.
Dıabetti der kezinde anyqtaý asa mańyzdy, sebebi bul aýrýdyń asqyný qaýpiniń aldyn alady. Osyǵan baılanysty árbir azamattyń jylyna bir ret qandaǵy qant deńgeıin tegin tekserilý múmkindigi qarastyrylǵan.
Byltyr, 2024 jyldyń basynan beri elimizde 492 000 azamat qant dıabeti dıagnozymen tirkelgen. Halyq arasynda dıabetti erte anyqtaý sharalarynyń kúsheıtilýine baılanysty aýrýdy erte aýyzdyqtaýǵa múmkindik týyp otyr.
«Dıabettiń aldyn alý úshin onyń erte anyqtalýy óte mańyzdy. Sondyqtan biz skrınıngtik baǵdarlamalar arqyly halyqty ýaqtyly tekserilýge shaqyramyz. Árbir 35 jastan asqan azamat jylyna bir ret qandaǵy qant deńgeıin tekserýi qajet», dep málimdedi Baıan Jýmanova.
