Básekege qabiletti zaýyt

Jýyrda oblys ákimi Ǵaýez Nur­muhambetov jańa zaýytqa baryp, onyń oblys ónerkásibine qosatyn úlesinen habardar bolyp, óndiristik qýatymen tanysty. Tolyq qýatyna kiriskende zaýyt memlekettik bıýdjetke aı saıyn 3,4 mlrd teńgege deıin salyq tóleý múmkindigi bary aıtyldy. Zaýyt oblystyń agroqurylymdarynan maıly daqyldardy jınap, olardan daıyn ónimder shyǵarady. Al maıly daqyldar ósirý kólemi oblystyń egis alqaptarynda jyl saıyn artyp keledi. Sharýashylyqtar da kúnbaǵys, raps, zyǵyr, basqa da daqyl kólemin arttyrý paıdaly ekenine kózi jete túsken. Endi olar óz daqyldaryn óńdeýge beretin osy qosymsha kásiporynǵa da qol jetkizip otyr. Bul zaýyt maıly daqyldardy óńdep, jylyna 400 myń tonnaǵa deıin daıyn ónim shyǵarady.

Zaýyttyń barlyq tehno­lo­gııasy – alys shetelderden jet­kizilgen joǵary ónimdi avto­mat­tan­dyrylǵan tehnıka. Sonyń ishinde Germanııa, Belgııa, Túrkııa sııaqty azyq-túlik ón­dirisi jetik damyǵan elderden ákelingen. Tehnologııa kómegimen ósimdikterdi sýyqtaı syǵyp, ónim alýǵa bolady. Bul ósimdik maıynyń sapasyn arttyra túsedi. Sóıtip, jaqyn shetelderdegi osyndaı ónimderge básekelestik kórsete alady degen úmit bar.

О́ndiristi basqarý júıesi kompıýter arqyly iske asyrylady. Olar maıly daqyldardan qal­dyqsyz, eýropalyq standart­tar­ǵa saı joǵary sapaly ónim shyǵarýǵa qabiletti. Búginge deıin 10 myń tonna rafınadtalmaǵan kúnbaǵys maıyn shyǵaryp úlgergen. Onyń sapasyna tutyný­shylar joǵary baǵa beredi.

Jyl aıaǵyna deıin ósimdik ma­ıyn tereńdetip óńdeıtin tehnologııalar da iske qosylmaq. Sol kezde tipti «lesıtın» degen ónim shyǵarýǵa qol jetkizýdi jos­parlap otyr. Bul grek tilinen aýdarǵanda jumyrtqanyń «sary ýyzy» degendi bildiredi. О́ıtkeni ony alǵash ret 1845 jyly fransýz hımıgi Goblı jumyrtqanyń sary ýyzynan alǵan eken. Ol qazir azyq-túlik ónerkásibinde shokolad, kondıter jáne makaron ónimderin, mar­garın, maıonez jasaýda keńinen qoldanylady. Hımııa óner­kásibinde ol kosmetıkalyq boıaýlar men maılar jasaýda, tipti tyńaıtqyshtar óndirýde de, sondaı-aq medısınada paıdalanylady. Sondyqtan bul ónim joǵary suranysqa ıe.

«Zaýyt sharýalardyń maıly daqyldaryn eshqandaı kedergisiz ótkizetin qosymsha óńdeý orny bolyp otyr. Byltyr bizdiń sha­rýa­shy­lyqtar maıly daqyldar egi­sin 85 myń gektarǵa ulǵaı­typ, 760 myń gek­tarǵa jetkizgen. 780 myń tonna ónim alyndy. Al qazir maıly daqyldar óńdeıtin kásip­oryndarymyzdyń óndiristik qýaty jylyna 813 myń tonnaǵa jetip otyr. Bul sharýalarymyzdy egis alqaptaryn odan ári ártaraptandyrýǵa yntalandyrady», dedi zaýytty aralap shyqqan soń oblys ákimi Ǵaýez Torsanuly.

Soltústik Qazaqstan oblysy