Týrızm • 07 Naýryz, 2025

Altynemel, Aıǵaıqum – tabıǵat syıy

45 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Jetisý qulandaryn kórýge Úndistan, Qytaı, Koreıa, Fransııa, Germanııa, Reseı syndy alys-jaqyn shetelderden jyl saıyn myńdaǵan týrıst keledi. Olar túz janýaryn dalada kezdestirý maqsatynda aptalap jatady. Osy turǵyda «Altynemel» ulttyq tabıǵı parkiniń bedeli joǵary. Janýarlardy zertteýshi ǵalymdar da Kúreńbel mekenine soqpaı ketpeıdi.

Altynemel, Aıǵaıqum – tabıǵat syıy

Sýretterdi «Visit Zhetysu» týrstik aqparattyq ortalyǵy usyndy

Jalpy, qulandar po­pýlıasııasynyń kóp bóligi osy aı­maqqa tıesili, 3 600-deı qu­lan Kerbulaq aýdanynyń «Al­tynemel» ulttyq tabıǵı par­kiniń aýmaǵyn meken etedi. Týrıster osy ásem jaratylysty kórýge arnaıy keledi. О́ńir ákiminiń baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, ótken jyly saıabaqqa 24 myńnan asa adam taban tiregen, sonyń 7 myńy – alys-jaqyn shetelden kelgen qonaqtar.

Saıabaqtyń taǵy bir tabıǵı tylsymy – Aıǵaıqum. 10-12 myń jyl buryn paıda bolǵan uzyndyǵy 3 km, bıiktigi 150 metr qum jotasy saıabaqtyń aıryqsha belgisi ispettes, Jetisý ólkesiniń tabıǵı keremetteriniń biri.

«Munda kelýshilerge qulan­dardy, qaraquıryqtardy, sáti kelse saıabaqtyń basqa da erekshe janýarlaryn tamashalaýǵa arnalǵan foto, beıne safarı uıymdastyrylady. Munyń bári ekologııalyq týrızmdi damytýǵa yqpal etedi, óıtkeni ulttyq parkter Jetisý oblysyndaǵy 5 týrıstik baǵyttyń biri», deıdi «Visit Zhetysu» týrıstik aqparattyq orta­lyǵynyń jetek­shisi Jandos Nurıev.

Saıabaq qyzmetshileriniń bar­lyq tynys-tirshiligi «Qyzyl kitapqa» engen janýarlardy, so­nyń ishinde qulandardy saqtap qalýǵa baǵyttalǵan. Birshama jyl buryn munda Túrikmenstannan 30-ǵa jýyq qulan ákelingen, qazir qulandar sany edáýir kóbeıdi. Mysaly, 2023 jyly saıabaq aýmaǵyn 3 myńǵa jýyq qulan mekendese, byltyr olardyń sany 3 600-ge jetti. Bul bıologııalyq túr­diń bir bóligi ulttyq parkten bas­qa aımaqtarǵa da taralyp jatyr.

«Janýarlar popýlıasııa­sy­nyń kóbeıýine, saıabaqtyń damýyna, týrıster sanynyń ar­týyna memleket tarapynan qoldaý kórsetilip keledi. Qa­ýip­sizdikti jaqsartý maqsa­tynda 14 jańa motosıkl men mo­torly qaıyq, 10 traktor, qar­da júretin kólikter, dron satyp alyndy. Drondy tún­de de ushyrýǵa bolady. Jol ınfra­qurylymyn jaqsartýda oblys ákimdigi tarapynan kór­setiletin qoldaýdyń mańyzy zor. О́tkiziletin ımıdjdik is-sha­ralar arqyly týrısterdi kóp­tep tarta bastadyq. Munyń bári saıabaqtyń damýyna, faýna men floranyń saqtalýyna oń áse­rin tıgizip otyr», deıdi «Al­tynemel» memlekettik ulttyq tabıǵı par­kiniń bas dırektory Qýat Baı­turbaev.

va

Ulttyq parktiń jalpy aýma­­­­ǵy 307 myń gektardan asady. Biregeı tabıǵatyn, sırek kezdesetin janýarlaryn, tarıhı-mádenı mura eskertkishterin saqtaý úshin «Altynemel» IýNESKO bıosferalyq rezer­vatynyń halyqaralyq már­tebesin ıelengen. Munda sırek kezdesetin ósimdikterdiń 31 túri, Qazaqstannyń «Qyzyl kitabyna», halyqaralyq tabıǵatty qorǵaý odaǵynyń Qyzyl tizimine engi­zilgen janýarlardyń 66 túri kezdesedi. Sonyń ishinde barys, qulan, qaraquıryq, t.b. bar. Taýly jerlerge qońyr aıýdyń kelgeni de baıqalǵan. Ulttyq saıabaq biregeı tabıǵı nysandarymen de tanymal. Olardyń qatarynda Aıǵaıqum, Aqtaý bor taýlary, Qatýtaý shóldi lava taýlary, 700 jyldyq tal, Besshatyr saq qorǵandary, Tańbaly tas petroglıfteri bar. Týrıster osy biregeı tabıǵı nysandardy da tamashalaı alady.

«Qazir Qazaqstan kórkem tabıǵatynyń arqasynda Úndis­tanda jaqsy tanymal. Biz Shym­bulaqta, Kólsaı, Qaıyńdy kól­deriniń jaǵasynda boldyq, Endi «Altynemel» ulttyq saıabaǵy men Aıǵaıqumnyń tamashasyn kózben kórip, zerttep-bilip jatyrmyz. Áserimizdi sózben aıtyp jetkizý múmkin emes», deıdi Úndistannan kelgen týrıst Nambýtaseha.

Byltyr jol ınfra­quryly­myn jaqsartý maqsatynda respýb­lıkalyq mańyzy bar «Saryózek – Kóktal» jolynyń uzyndyǵy 23 shaqyrym bolatyn Altynemel asýyndaǵy ýchaskesine kúrdeli jóndeý júrgizildi.

«Men munda alǵash ret 5 jyl buryn otbasymmen birge kel­­genmin. Sońǵy kelgenimde Aıǵaı­qumnyń «ánin» estı almaı kettim. Biraq bul joly jolym bolyp, qumnyń daýysyn estidim. Onyń bıigine shyqqandaǵy áser múlde bólek. Múlgigen tynyshtyq, záý bıikten qaraǵandaǵy kórinis tipti ǵajap», deıdi Almatydan kelgen jas týrıst Renata Lınnık.

«Altynemel» ulttyq saıabaǵy syrttan kelgen qonaqtarǵa taptyrmas rýhanı olja. Oblysta ekologııalyq týrızmniń damýy­na da sep. Saıabaq basshylyǵy, oblys ákimdigi, «Visit Zhetysu» tý­rıstik aqparattyq ortalyǵy bul baǵyttaǵy jumystardy júıeli túrde jalǵastyra beretin bolady.

 

Jetisý oblysy