Broker – ınvestor men qor naryǵy arasyndaǵy deldal. Ol klıent atynan baǵaly qaǵazdardy satyp alady jáne satý qyzmetin atqarady. Brokerler bank, qarjy uıymdary nemese táýelsiz kompanııalar bolýy múmkin. Álemde myńdaǵan brokerlik kompanııa bar, olardyń árqaısysy ártúrli qyzmet pen múmkindik usynady.
Broker tańdarda eń aldymen onyń lısenzııasy men retteletinin teksergen jón. Otandyq brokerlerdi Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi baqylaıdy, al halyqaralyq brokerlerdi ár eldiń qarjy retteýshileri qadaǵalaıdy. AQSh-ta – SEC jáne FINRA, Eýropada – ESMA, Ulybrıtanııada – FCA.
Halyqaralyq brokerlerdiń kópshiliginiń bizdiń elde jergilikti ıýrısdıksııasy joq. Bul degenimiz, eger qandaı da bir daýly másele týyndasa, siz halyqaralyq brokermen zańdy turǵyda týyndaǵan máseleni tikeleı sheshe almaısyz. Olardy Qazaqstannyń qarjy retteýshileri qadaǵalamaıtyndyqtan sotqa júginý de qıynǵa soǵady. Sondyqtan mundaı brokerlermen jumys istegende olardyń bedeline, retteý standarttaryna jáne klıentterge kórsetetin qyzmet sapasyna erekshe mán berý kerek.
Komıssııalar men tólemderge kelsek, keıbir brokerlerde komıssııa tómen bolǵanymen, jasyryn tólemder kóp bolýy múmkin. Máselen, shotty júrgizý úshin alynatyn aqy, qarajatty qaıta shyǵarar kezindegi komıssııa, uzaq ýaqyt saýda jasamaǵanyńyz nemese shotty tolyqtyrmaǵanyńyz úshin aıyppul degen sekildi. Sondyqtan tarıftik sharttardy muqııat oqyp shyǵý mańyzdy. Brokerdiń usynatyn qarjy quraldarynyń aýqymy da mańyzdy ról atqarady. Otandyq bilikti brokerler retinde «Freedom Broker», «Jusan Invest», «Halyk Invest» kompanııalaryn aıtýǵa bolady. Halyqaralyq brokerlerdiń ishinde «Interactive Brokers», «Exante», «Saxo Bank» sııaqty platformalar álemdik naryqtarǵa keńinen jol ashady.
Investısııany birneshe broker arqyly da jasaýǵa tyıym salynbaǵan, bul jaǵdaıda sizde brokerler arasynda ártaraptandyrý bolady. Biraq halyqaralyq brokerlerdi tańdasańyz, ondaǵy shotyńyzdy tolyqtyrý úshin svıft aýdarym jasaıtynyńyzdy, ıaǵnı qarajat bir kúnde shotyńyzǵa túspeıtinin, sheteldik aýdarym úshin valıýtamen birshama komıssııa tóleıtinińizdi de eskergen jón. Bul óz kezeginde halyqaralyq brokermen jumys jasaý úshin birshama somamen barý tıimdi ekenin kórsetedi.
Taǵy bir mańyzdy másele – qaýipsizdik. Mysaly, AQSh brokerleri SIPC arqyly 500 000 dollarǵa deıingi shottardy saqtandyrady. Bizdiń elde mundaı kepildik júıesi joq, sondyqtan brokerdiń qarjylyq jaǵdaıyn, onyń aktıvterin saqtandyrý múmkindikterin qarastyrý qajet. Saýda platformasynyń yńǵaılylyǵy da nazardan tys qalmaýǵa tıis. Keıbir brokerlerdiń qosymshalary qarapaıym jáne ıntýıtıvti bolsa, al keıbiri kúrdeli kásibı ınterfeıster usynady. Mysaly, «Freedom Finance»-tiń mobıldi qosymshasy paıdalanýǵa yńǵaıly, al «Interactive Brokers»-tiń TWS júıesi kásibı treıderlerge arnalǵan.
Brokerdiń jergilikti keńsesiniń bolýy – klıentter úshin úlken artyqshylyq. Keı broker ár klıentke jeke menedjer taǵaıyndaıdy. Brokermen nemese onyń menedjerimen sóıleskende: «Meniń ınvestısııalyq maqsattaryma qandaı strategııa usynar edińiz?», «Komıssııalar men qosymsha tólemder qandaı?», «Shot ashý jáne qarajat engizý/shyǵarý úderisi qalaı júredi?», «Sizder qandaı qarjy quraldaryn usynasyzdar?» degen suraqtardy qoıý qajet.
Komıssııa únemdeýdiń birneshe joly bar. Eń aldymen, komıssııalyq sharttary eń tıimdi brokerdi tańdaý kerek. Keı brokerler belsendi treıderlerge nemese uzaqmerzimdi ınvestorlarǵa arnaıy jeńildikter usynady. Kóp satyp alý-satý jasaý komıssııa shyǵynyn arttyratyndyqtan, uzaqmerzimdi strategııalardy qarastyrý paıdaly bolýy múmkin. Keı brokerler komıssııasyz saýda júrgizýge múmkindik beredi, biraq olardyń tabys tabý tásilin túsiný mańyzdy.
Investısııa – tek qarjy emes, sonymen qatar bilim men strategııanyń úılesimi.
