Bir kúndik áleýet – 5 tonna
Otandyq naryqtaǵy jumysyn 2005 jyly bastaǵan kompanııa – búginde Ýkraına, Qyrǵyzstan, Reseı jáne Eýropa óndirýshileriniń resmı dıstrıbıýtory.
Shıkizatty satyp alǵan sátten bastap ónimdi daıyndaýǵa deıingi úderis tolyq óndiristik ansamblge uqsaıdy. Sapaly irimshik daıyndaýǵa jaraıtyn sút ishki naryqta tapshy. Kompanııanyń bas dırektory Lev Kımniń aıtýynsha, óndiristiń áleýeti bir kúnde 60 tonna sútti qaıta óńdep, 5 tonna irimshik daıyndap shyǵarýǵa jetedi. О́ndiriske qajetti sút ónimderi Almaty oblysynyń Kegen, Narynqol aýdandaryndaǵy irilendirilgen sharýashylyqtardan ákelinedi. О́zgesi – ımport, Reseıden keledi.
«Birinshi kezekte otandyq ónimge basymdyq beremiz. Biraq olar qajetimizdi túgel óteı almaıdy. Sebebi sapaly irimshik daıyndaý úshin sút quramy belokqa baı bolý kerek. Elimizdegi qara maldyń 90 paıyzy jekeniń qorasynda. Olardyń usynǵan ónimderi sanıtarııa talaptaryna saı kelmeıdi», deıdi Lev Kım.
Kásiporyn basshysynyń aıtýynsha, irimshik óndirýge jumsalatyn súttiń 80 paıyzy qaldyq bolyp qalatyn. Odan ári óńdeýge qajetti jabdyǵy bolmaǵan soń shıkizat paıdalanylmaıtyn. Al irimshik astyndaǵy sarysý – óte qundy shıkizat, onyń ár tamshysy altynmen teń. Quramynda sarysý beloktary, albýmın jáne globýlın, sút, qant, vıtamın, mıneraldy tuz jáne basqa da komponentter bar. Sondyqtan zaýytta osy shıkizatty paıdalaný týraly sheshim qabyldanyp, qaıta óńdeýdiń tolyq sıklin jolǵa qoıdyq deıdi Lev Kım.
Jańa óndiristi iske qosý, óndiris kólemin ulǵaıtý úshin «Damý» qorynyń jáne ekinshi deńgeıli bankterdiń bıznesti nesıeleýge arnalǵan baǵdarlamalaryn qoldanǵan. Nesıe qarajatyna qatty jáne jumsaq irimshik, albýmın, súzbe ónimderi men sarysý sýsyndary óndirisine arnalǵan jabdyqtar satyp alynypty.
Shıkizat tapshylyǵy – damýǵa tusaý
L.Kımniń aıtýynsha, álemdik naryqtaǵy irimshik segmenti bir-birin tolyqtyryp turady. Mysaly, golland irimshigindegi jarty ǵasyrlyq saqtalý merzimin biz bere almaımyz. Álemdik syr óndirýshiler bir-birin tolyqtyryp turatyn múmkindigimen qundy.
«Bizdiń irimshikterdiń dámin ózge birde-bir el bere almaıdy. Qazaqtyń ońtústigi men soltústiginde ósken shóp quramy bir-birine uqsamaıdy. «Kamerton» ónimderi shamamen otandyq jáne taıaý shetel naryqtaryna, kóbine Reseıge birdeı mólsherde jetkiziledi. Qyrǵyzstanǵa jetkizý jolǵa qoıylǵan. О́zbekstan men Tájikstannan da suranys kelip jatyr. Qytaı naryǵyna shyǵý týraly kelisimsharttar júrip jatyr», deıdi Lev Kım.
Onyń sózinshe, sapaly ónim óndirý jáne ony satyp alýshyǵa jetkizý úshin kúsh-jiger qajet. Satý da ońaı emes. Ishki naryq sapasymen bolmasa da baǵasynyń arzandyǵymen erekshelenetin ımport ónimderge tolyp tur.
«Bizge balalarǵa arnalǵan sút ónimderin daıyndaýǵa bolatyny aıtylyp jatady. Biraq biz bir baǵytqa, irimshik ónimderi baǵytyna mamandanǵymyz keledi. Gollandııaǵa barsaq, irimshiktiń kemi 500 túrin usynady. Biz ázirge 100 shaqty túrin shyǵaramyz. Eger eldiń barlyq aımaǵynan sút qabyldaıtyn, saqtaıtyn fermalar ashylsa, árbir jeke sharýashylyq sútti barlyq talapqa saı daıyndaıtyn múmkindikke ıe bolsa, ár óńirden zaýyt ashýǵa múmkindik bar. О́nim sapasyn saýda jelileriniń suranysy anyqtaıdy. Qazir kompanııa ónimderi naryq senimine ıe boldy. Dúken sórelerinde otandyq ónim tolyp tur. Tipti eýropalyq brendtermen ıyq tiresip qaldy. Bizdiń ónim qymbat emes. Baǵaǵa logıstıka shyǵynyn, kedendik bajdy qospaımyz. Biraq shıkizat óte qymbat. О́nimderimiz tutynýshyǵa qoljetimdi bolýy úshin, ózindik qundy tómendetý úshin únemi jumys isteımiz», deıdi L.Kım.
Biz 30 kún ǵana saqtaı alamyz
«Kamerton» kompanııasynyń alǵashqy ónimi «Mosarella» boldy. Ideıa Italııaǵa jumys sapary kezinde aıtylǵan. Qazir aıyna 60 tonnadaı «Mosarella» shyǵaryp otyr. Mamyr aıyndaǵy meje – 80 tonna. Kompanııanyń bas tehnologi Irına Zıablıskaıa bul ónimderdi ózimizde daıyndaýǵa oılastyrylǵan tásil, durys marketıng, komandanyń úılesimdi jumysy jáne óz isine degen shynaıy súıispenshilik yqpal etkenin aıtady.
Aıtpaqshy, Irınany tek kompanııa ǵana emes, eldegi ózge áriptesteri de «irimshik hanshaıymy» dep ataıdy eken. Saladaǵy tájirıbesi 1979 jyldan bastalǵan. Reseıdiń irimshik daıyndaıtyn zaýyttarynda mol tájirıbe jınapty. Sapaly irimshik daıyndaýǵa jaramdy sútti dáminen ǵana emes, túsinen de ajyrata alatyn deńgeıge jetken.
«Irimshik pen sharap ónimderiniń sapasy týraly talap birdeı. Mysaly, Italııa men Gollandııa jarty ǵasyr buryn daıyndalǵan sharabymen ǵana emes, 30 jyl buryn daıyndalǵan irimshigimen de maqtanady. Sharap ónimderi sııaqty irimshiktiń saqtalý merzimi artqan saıyn onyń sapasy da jaqsara beredi. Batys elderinde irimshikti 30 jyl saqtaýǵa múmkindik beretin tehnologııa bar, qoımalary da soǵan beıimdelgen. 30 jyl saqtalǵan irimshiktiń quny qymbatqa baǵalanady. Al bizdiń kórsetkishimiz – 30 kún. Arnaýly qoımada 30 kún saqtalǵan ónimder birden saýda núktelerine jiberiledi», deıdi bas tehnolog.
Syıymdylyǵy júzdegen tonna qazandyqtarǵa quıylǵan, birneshe táýlik qaınatylǵan 60 tonna sút Bolgarııa men Norvegııadan aldyrylǵan ashytqymen aralastyrylyp, birneshe kún sýytýǵa jiberiledi. Sodan keıin ónimniń dáni dep atalatyn irimshik súzbesi arnaıy tehnologııa kómegimen syǵymdalyp, úlken tuzdy basseınde birneshe kún boıy saqtalady. Irimshik sapasy tek sút quramyndaǵy beloktarǵa ǵana emes, onyń ashytqysyna da baılanysty. Álemde irimshik ashytqysyn daıyndaýda Bolgarııanyń aldyna túsken birde-bir el joq.
Irına Zıablıskaıa aıtyp ótkendeı, kompanııada naryqtaǵy jaǵdaıdy zerdelep otyratyn jumys toby bar. Birer jyldan beri qaladaǵy dámhanalarmen kelisip, pıssa, býrgerlerge arnalǵan irimshik daıyndala bastady. Áýelgi kezde ondaı irimshik sehtyń bir buryshynda ázirlense, qazir bul baǵytqa arnalǵan jeke seh jumys isteıdi. Kúndik suranys – jarty tonna.
«Almatynyń qoǵamdyq tamaqtandyrý segmenti damyǵan saıyn bizdiń ónim túrleri de ártaraptandyryla túsedi», deıdi kompanııa ókili.
ALMATY
