Jol salynsa, tirshilik jandanady
Qostanaıǵa saparmen kelgen Kólik mınıstri Marat Qarabaevtyń aıtýynsha, Torǵaı arqyly Astana men Yrǵyzǵa tóte túsetin Ortalyq – Batys avtojolynyń qurylysy jospar boıynsha 2027 jyly bastalýǵa tıis. Biraq yńǵaıy kelse keler jyly-aq qolǵa alynýy ábden múmkin.
Qazir Astanadan Yrǵyzǵa deıingi joldyń qashyqtyǵy – 1 438 shaqyrym. Osy baǵytqa Arqalyq, Torǵaı arqyly ótetin tóte jol 865 shaqyrym bolady.
«Usynyp otyrǵan jobamyz boıynsha jol Astanadan Jantekege, odan Egindikólge barady. Ári qaraı Arqalyq qalasy men Amangeldi, Jangeldın aýdandary arqyly Yrǵyzǵa barady. Ekinshi sanatty, eni 9 metr bolatyn, eki jolaqty jol salamyz», dedi M.Qarabaev.
Ortalyq – Batys tóte jolynyń kartasyna sáıkes, Astanadan Jantekege deıin 100 shaqyrym, birinshi sanattaǵy tórt jolaqty jol salynady. Jantekeden Egindikól, Arqalyqqa qaraı dál qazir jol joq. Sondyqtan bul baǵytqa uzyndyǵy 241 shaqyrym bolatyn jańa jol túsedi. Arqalyq pen Torǵaıdy jalǵap jatqan úshinshi sanatty jol ekinshi sanatty bolyp qaıta jóndeýden ótedi. Eni 7 metr jol 9 metrge deıin keńeıtiledi. Arqalyq qalasy men Amangeldi, Torǵaı kentteriniń mańynan aınalma jol túsedi. Torǵaıdan ári Yrǵyzǵa deıin de jol joq. Bul eki aralyqqa uzyndyǵy 193 shaqyrym jańa jol salynady. Ortalyq – Batys kúre joly Aqtóbe, Aqtaý, Reseı, Qytaı, О́zbekstanǵa ketetin Batys Eýropa – Batys Qytaı halyqaralyq kólik dálizine tikeleı shyǵady.
Jergilikti sharýa qojalyǵynyń ıesi Baýyrjan Aıtjanovtyń sózinshe, jańa jol óńirdiń órisin keńeıtip, joldy qysqartady, qoldy uzartady.
«Buǵan deıin Astanaǵa jetý úshin Derjavınskini aınalyp, jol azabyn tarttyq. Igi joba júzege assa, birinshiden, Torǵaıdan shyqqan jolaýshy ary ketkende 6–7 saǵattan soń Astanada otyrady. Torǵaıdan Yrǵyzǵa deıin jańa jol salynsa, óńirde mal sharýashylyǵy salasy da jandanar edi. Tekke dalada qalyp jatqan mal terisi men júnin qabyldaıtyn oryndar paıda bolady. Amangeldi, Jangeldın aýdandarynda shamamen 600-den astam sharýa qojalyǵy bar. Munda ońtústikten iri qara izdep keletinder kóp. Alaıda qatynas qıyn», deıdi sharýa.
Jeńildetilgen nesıe beriledi
Mınıstrdiń sózinshe, jol qurylysy barysynda, sondaı-aq jol salynyp bitkennen keıin de jergilikti azamattar úshin jańa jumys oryndary ashylady. Jeńildetilgen nesıe berý de qarastyrylǵan. Jol boıynan beriletin jer telimin resimdeý jaǵy da edáýir jeńildetilmek. Qazirdiń ózinde birneshe fermer mal bordaqylaý alańdaryn ashýǵa nıetti.
«Jangeldın aýdanynyń ákimi halyqtyń basyn qosyp, qansha adam qandaı kásippen aınalysqysy keledi, sonyń tizimin jasap, bıznes-josparyn ázirlep, qansha qarjy kerek ekenin anyqtaýy kerek. Jol boıynda aýyr júk kólikterine arnalǵan arnaıy beket salýǵa qarjy qarastyryp otyrmyz. Bul sharýany eńserip kete alatyn azamattarǵa jeńildetilgen paıyzben nesıe beremiz. Onyń bireýi mindetti túrde osy Jangeldın aýdanynda salynýy kerek. Maqsat bireý-aq, salynǵan joldyń boıynda tirshilik qaınap, kásip damý kerek», dedi mınıstr.
Aınalma jol aýyl turǵyndary kórsetken jerge túsedi
Torǵaı kentiniń turǵyny Qasym Sultanovtyń «Torǵaı eldi mekeni men aınalma joldyń araqashyqtyǵy qansha bolady?» degen saýalyna mınıstr: «Aınalma joldy aýyldan 5 shaqyrymdaı qashyqta salý josparlanǵan. Biraq ony ózderińiz aqyldasyp, naqtylap alyńyzdar. «Qazavtojol» fılıalynyń basshysyna «Aınalma jol myna jerden bastalsyn, ana jerden bitsin» dep aıtyńyzdar. 15 shaqyrym alys salyp qoıyp, odan keıin erteń aýylǵa eshkim kelmeıdi dep otyrmaıyq», dep jaýap berdi.
Jol boıynda ornalasqan aýyldardan joldyń arǵy betine ótetin qanshama mal bar. Toqanaı, Táýish, Sýjarǵan turǵyndaryn «jobada mal ótetin jol qarastyrylǵan ba?», «atalǵan eldi mekender arqyly ótetin jol ýchaskesine jaryq ornatyla ma?» degen másele alańdatady. «Ár eldi mekende mindetti túrde jaryq pen mal ótkizý pýnkti bolady. Aýyldardyń mańynan jer astymen mal ótkizetin arnaıy jol jasaımyz. Qajet bolsa, mal ótetin jerge de jaryq qoıamyz», dedi mınıstr.
Aqyly joldyń artyqshylyǵy kóp
Mınıstrdiń aıtýynsha, paıdalanýǵa berilgen soń bul jol da aqyly jolǵa aınalmaq.
«Bul jerden myńdaǵan sheteldik kólik ótedi. Tranzıttik kólikter bizge aqy tóleýi kerek. Qazir jergilikti halyqqa arnalǵan abonement bar. Mysaly, Jangeldın aýdanynyń ishinde júretin jergilikti kólikter 1 AEK, ıaǵnı bir jylǵa 3 932 teńge tóleıdi. Aýyr júk kólikteri bir shaqyrymǵa 55 teńge tóleıdi. Aqyly joldan túsken aqsha joldy kútip ustaýǵa, jol boıynda qyzmet kórsetetin nysandardy salýǵa baǵyttalady», dedi M.Qarabaev.
Joba avtorlarynyń aıtýynsha, Ortalyq pen Batysty jalǵaıtyn kúre joldyń ústimen táýligine 3 myń avtokólik ótedi. Bul – osy joldyń boıynda jatqan 70 myń turǵyny bar 13 eldi mekenniń órkendeýine, túkpirdegi óńirdiń tranzıttik áleýetiniń aıtarlyqtaı artýyna múmkindik syılamaq.
Arqalyq áýejaıy kelesi jyly paıdalanýǵa beriledi
Prezıdent Quryltaıda «Arqalyqtaǵy áýejaıdy qalpyna keltirip, jańa aerovokzal salǵan jón» degen edi. Mınıstrdiń sózinshe, áýejaı qurylysy bıyl bastalady. «Kelesi jyly tolyq iske qosylady. Torǵaı halqy Arqalyqtan Astana, Almaty, Qostanaıǵa tikeleı áýe jolymen qatynaıdy», dedi Kólik mınıstri.
Jalpy aýdany – 3 200 sharshy metr, saǵatyna 70 jolaýshyǵa qyzmet kórsetetin ekiqabatty jańa áýejaı kesheni salynady. Uzyndyǵy 2,5 myń metr ushý-qoný jolaǵy, taksı joly men perron jóndeledi. Aeronavıgasııalyq jáne meteorologııalyq jabdyqtar satyp alynyp, Qostanaı, Astana jáne Almatyǵa qoljetimdi baǵamen sýbsıdııalanatyn reıster iske qosylmaq.
Qostanaı oblysy
