Bıe sútinen daıyn ónimge deıingi jol
Seriktestiktiń qymyz fermasy Krasnoselsk eldi mekeninen 10-15 shaqyrym áride – ot-sýy mol, malǵa jaıly, oıly-qyrly keń alqapta ornalasqan. Fermada bıe sútiniń bastapqy qunaryn joǵaltpaıtyn ozyq nemis tehnologııasy qoldanylady.
Úsh saýynshy tek jelige kirgen bıelerdiń jelinine saýyn tútikshelerin kıgizip turady. Tútiksheniń ekinshi sheti jabyq qubyrǵa jalǵanǵan. Sút osy qubyrdyń boıymen aǵyp, 700 lıtrlik salqyndatqysh qutyǵa jınalady. Onda +4 gradýsqa deıin salqyndatylǵan shıki sút kelesi qutyǵa túsip, 70 gradýs ystyqta pasterlenedi. Odan keıin taǵy bir tankke túsedi de, qaıtadan +04 gradýske deıin salqyndatylady. Bul tankten tehnolog maman az ǵana sút alyp, taldaý júrgizip, quramynda bakterııanyń bar-joǵyn anyqtaıdy. Sosyn sút sýblımasııalyq kameraǵa jiberiledi.
Sýblımasııa sehynda qabyrǵadan ashylatyn úlken qaqpaǵy bar 5 sýblımasııalyq kamera jumys istep tur. Kameranyń juqalaý ǵana 13 sóresiniń ishine tehnıkalyq maı quıylyp, qyzdyrylady. Shetine almaly-salmaly plastık kıilgen sóreler taıyz qutyǵa aınalady da, sútpen toltyrylady. Odan keıin kameranyń qaqpaǵy jabylyp, qurylǵy iske qosylady.
«Kamera ishindegi shıkizat jedel túrde -70 gradýsqa deıin muzdatylady. Teris qysymnyń nátıjesinde, vaakým paıda bolady. Bir táýlikteı ýaqyttan soń sóreler aqyryndap jylı bastaıdy. Ár sóre +35 gradýsqa deıin jylıdy. Osylaısha, sút quramyndaǵy ylǵal suıyq qalpyna kelip úlgermeı býǵa aınalyp ketedi. Iаǵnı muz birden gazǵa aınalady. Tek ylǵal ǵana býǵa aınalady.
Qatty ysytpaýdyń da qasıeti bar
«О́nimniń basty ereksheligi – bıe súti tehnologııalyq súzgiden ótedi. Odan keıin 72 gradýsqa deıin ǵana ysytylady. Keıbir óndiris oryndary sútti 90-110 gradýsqa deıingi ystyqta pasterleıdi. Neǵurlym tómen gradýsta pasterlengen súttiń quramynda aǵzaǵa paıdaly mıneraldyq zattar bolady. Súttiń bastapqy quramynda bolǵan aǵzaǵa paıdaly mıkroelementter, dárýmen, aqýyzdar sol kúıi saqtalady. Iаǵnı temperatýrany baqylaý arqyly bıe sútiniń tabıǵı quramyn barynsha saqtaýǵa tyrysamyz», deıdi ferma tehnologi Evgenıı Sherbının.
Sýblımasııalanǵan saýmal fermanyń qaptaý sehynda mólsheri 200 gramm, 0,5 kg bolatyn daıyn vaakýmdy paketterge salynyp, saýdaǵa jóneltiledi. Mysaly, jarty kelilik vaakýmdy paket – 29 myń teńge, al 200 gramdyq qurǵaq saýmal 19 myń teńge turady. Pakettegi ónimniń emdik qasıeti eki jylǵa deıin saqtalady.
Jylqy sútinen kosmetologııa ónimderi jasalmaq
Qazir «S-Agro-Borovskoe» seriktestiginiń ulttyq sýsyn ónimderi «Aspırın», «Svetnaıa» dárihanalar jelisinde, Qostanaı men Astanadaǵy «Solnechnyı», «Astyqjan» sýpermarketterinde satylyp jatyr. Aıtpaqshy, qurǵaq saýmaldyń kádimgi pakettelgen kofe tárizdi bireýin ashyp, ózimiz de dámin tatyp kórdik. Pakettegi untaqty staqanǵa aýdaryp, onyń ústine qaınaǵan jyly sý quıyp, aralastyryp, iship kórdik. Dámi jaılaýdaǵy jeli basynan ishken tabıǵı saýmaldan esh kem túspeıdi.
Ferma kúnine 100-150 lıtr sút saýady. Keleshekte saýyn bıeler sanyn kóbeıtý arqyly ónim kólemin arttyryp, táýligine 300 lıtrge deıin sút alý josparda bar. Muny daıyn ónim túrinde eseptesek, ferma jylyna 40 tonna qurǵaq saýmal shyǵarady. Ferma basqarmasy Ermek Sultanǵalıulynyń aıtýynsha, seriktestik aldaǵy ýaqytta Germanııa kompanııasymen birlesip, jylqy sútinen kosmetologııa ónimderin jáne balalar men sportshylarǵa arnalǵan taǵamdar shyǵarýdy josparlap otyr.
Shtorhqa shıpa bolǵan bal qymyz
Sary qymyz súıekke sińse san aýrýdy kesedi. Ermek Sultanǵalıulynyń sózinshe, qymyzdyń qyryq aýrýǵa em ekenine alǵash kóz jetkizgen ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde tutqynǵa túsip, taǵdyr tálkegimen qazaq topyraǵyna jer aýdarylǵan Rýdolf Shtorh esimdi veterınar eken. Súzek aýrýyna shaldyqqan tutqyndy aıdalada jalǵyz bıesin saýyp otyrǵan qazaq otbasyna ákeledi. Sol úıdegi aqsaqal ábden dert meńdep, qur súlderi qalǵan qudaıy qonaǵyn jaz boıy saýmalmen emdep shyqqan kórinedi. Ulttyq sýsynnyń shıpasy daryp, dertinen qulan taza aıyqqan tutqyn otanyna oralǵan soń, Baden-Vıýrtemberg degen jerden 320 gektar jer alyp, jylqy ustap, bıe saýyp, saba pisedi. Nátıjesinde, «Kurgestüt Hoher Odenwald» kompanııasynyń negizin qalap, otbasylyq bıznes ashady. Sóıtip, qarapaıym veterınar saýmaldy búkil Eýropa jurtyna nasıhattaıdy. Búginde eski qurlyqtaǵy sol kompanııa qymyz, saýmal ónimderimen birge, bıe sútinen kosmetıkalyq buıymdar jasap shyǵaryp otyr.
Qazir kompanııany Hans Sollman esimdi kásipker basqarady. Birazdan beri bizdiń elge jıi at izin salyp, birneshe óńirde nemis tehnologııasyna negizdelgen qurǵaq saýmal óndirisiniń ashylýyna muryndyq bolypty. Qyzyǵy, bul kisiniń de negizgi mamandyǵy – veterınar.
Qostanaı oblysy
