Tarazdaǵy fızıka-matematıka baǵytynda bilim beretin Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń 11-synyp oqýshysy Aımer Qoshmambetov birshama ýaqyt buryn halyqaralyq robottehnıka baıqaýyna qatysty. «Delaver» ýnıversıteti uıymdastyrǵan dodanyń qazylary tarazdyq jas talanttyń aıryqsha jobasyn joǵary baǵalap, fınaldyq kezeńge joldama beripti. Talantymen tanylǵan jas ónertapqysh mamyr aıynda komandasymen birge AQSh-qa attanady. Maqsat – halyqaralyq dodanyń fınaldyq kezeńinde el namysyn abyroımen qorǵaý.
Jas ónertapqysh muhıttyń arǵy betinde ótetin baıqaýda «Asar» dep atalatyn jobasymen baq synaýǵa bekinip otyr. Aıtýynsha, bul joba jartylaı sal aýrýyna shaldyqqan azamattardyń densaýlyǵyn jaqsartýdy kózdeıdi.
«Ásilinde ǵylymǵa degen qyzyǵýshylyq janyma tynyshtyq bermedi. Robottehnıkamen birneshe jyldan beri aınalysyp júrmin. Shynashaqtaı kezinde árbir bala robotqa qyzyǵady ǵoı. Alaıda armanyn aqıqatqa aınaldyratyndar az. Tarıhı shahardaǵy tańdaýly tálimgerlerdiń biri sanalatyn Aleksandr Kotovtyń shákirti bolýdyń arqasynda baǵym janyp otyr.
Halyqaralyq bilim básekesinde baq synaýǵa birshama ýaqyt buryn táýekel ettim. «Delaver» ýnıversıteti qolǵa alǵan baıqaýǵa qatysý týraly sheshim qabyldaǵan soń shamamen eki aı daıyndaldym. Oılana kele osy jobamdy usyný týraly sheshim qabyldadym. Bul dodanyń bizge bereri kóp», deıdi keıipkerimiz.
Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń ujymy ǵylym jolyna bet burǵan Aımer Qoshmambetovtiń bolashaǵyna úlken úmitpen qaraıdy. Bala kúninen ǵylymǵa den qoıǵan jasóspirim taıaýda elimizdiń jalǵyz ókili retinde Stenford ýnıversıtetiniń jazǵy eki aılyq kýrsyna qabyldandy. Endi ol shilde-tamyz aıynda atalǵan joǵary oqý ornynda bilimin tolyqtyryp, tájirıbe jınaqtaıtyn bolady.
«Jemisti jobamyzdyń ózine tán erekshelikteri bar. Qysymnyń ólshemin sezetin sensormen jabdyqtalǵan protezdik kappa tildiń qozǵalysyn aıshyqtap turady. Budan bólek, bas qozǵalysyn baqylaıtyn arnaıy datchıktiń de kómegi mol. Biz qolǵa alǵan júıe iske asqan jaǵdaıda jartylaı sal aýrýyna shaldyqqan azamattar ǵalamtordy ıgerý múmkindigine ıe bolyp, qoǵammen baılanys ornatyp otyrady. Sondaı-aq jumys isteýge de múmkindigi bolady. Bir sózben aıtqanda, bizdiń joba múmkindigi shekteýli azamattardyń sıfrlyq qurylǵylardy meńgerýine múmkindik týǵyzady. Qazirgi ýaqytta biz birinshi prototıpti jasap kórdik. Bolashaqta jobany tolyqqandy támamdap, naryqqa shyǵarýdy josparlap otyrmyz», deıdi Aımer.
Onyń aıtýynsha, halyqaralyq baıqaýǵa usynǵan ǵylymı jobanyń múmkindigi zor. Tipti jańa júıe jartylaı sal aýrýyna shaldyqqan jandar úshin taptyrmas kómekshi qurylǵy sanalady. Jas ǵalym muny ınnovasııalyq jetistik dep esepteıdi.
«Ulym kóptegen ǵylymı baıqaýda baq synap, júldegerler qatarynan kórinip júr. Tamyz-shilde aılarynda AQSh-ta bilimin tolyqtyryp, tájirıbe jınaıdy. Ol mundaı múmkindikke ıe bolǵan elimizdegi jalǵyz oqýshy ekenin aıta ketken jón. Balamyzǵa barynsha qoldaý bildirip otyrǵan ustazdaryna aıtar alǵysymyz sheksiz», deıdi jas ónertapqyshtyń anasy Aıdına Rýstanbekova.
Jas ónertapqyshtyń aıtýynsha, Stenford ýnıversıtetiniń jazǵy oqý baǵdarlamasyna irikteýdiń talaby aıtarlyqtaı qıyn kórinedi. Tipti qujat jınaýdan qajyǵan kezde ol bárin toqtatqysy kelipti. Alaıda ustazy Aleksandr Kotovtyń jigerli sózderi mektep oqýshysyn qanattandyryp, alǵa qoıǵan maqsatyna jetýine yqpal etipti.
«Aımerdiń uqyptylyǵyna bek rızamyn. Ol birneshe jyl boıy kýrstaryma úzdiksiz qatysyp júr. Izdenis izine túsken shákirtim áýeli órt sóndirýshilerge arnalǵan kómekshi robot jobasyn jasaýǵa den qoıdy. Budan soń kún kollektoryn ázirlep «Zerde» baıqaýynda úzdikter qatarynan kórindi. Onyń sýda jumys isteıtin robottar jobasy da kópshiliktiń kóńilinen shyqty. Qaı kezde de izdenýden sharshamaıtyn shákirtimniń ǵylymǵa degen qyzyǵýshylyǵy men zor qulshynysy talaı adamǵa úlgi dep esepteımin. Qolǵa alǵan jobalary búginde óz jemisin berip otyrǵany kóńil toǵaıtady. Shetelde tájirıbe jınaýǵa múmkindik alǵany úshin aıryqsha qýanyshtymyn. Onyń alar asýy alda ekenine eshqandaı kúmánim joq», deıdi ustazy Aleksandr Kotov.
Aımer Qoshmambetov aldaǵy ýaqytta ózi qolǵa alǵan jobalary aýyz toltyryp aıtarlyqtaı nátıje beretinine senimdi. Onyń aıtýynsha, shúmektep ter tókken adam ǵana óz maqsatyna jetedi.
«Aqıqatynda ǵylymǵa ǵumyryn arnaǵysy kelgen zamandastarym eshqashan sanasyna tuman torlatyp, beımálim kúmánǵa berilmegeni jón. Bastaǵan isti aıaǵyna deıin jetkizýge kúsh salǵanda ǵana adam óz jumysynan lázzat alady. Bolashaqta aıryqsha jańalyq ashyp, elimizdiń atyn jahanǵa tanytýdy armandaımyn», deıdi Aımer óz oıymen bólisip.
Qaı kezde de óz jobasyn jan-jaqty jetildirýge den qoıǵan Aımer búgingi kúnge deıin «Samsung Solve for Tomorrow», «Shoqan Ecology», «FIRST Global Challenge Central Asia – 2024», «Samsung Innovation Campus Hackathon Central Asia» sekildi birneshe iri ǵylymı baıqaýǵa qatysyp, úzdikterdiń qatarynan kórindi.
Taraz
