Jádiger • 25 Sáýir, 2025

Syry kóp sandyq

70 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Myna sandyq – ótken ǵasyrdyń basynda Mekkege baryp qaıtqan dúnıe. Ony Quleke batyrdyń bir urpaǵy Bekmyrza 1903–1904 jyldary qajylyq saparǵa barǵanda zattaryn salýǵa paıdalanǵan.

Syry kóp sandyq

Quleke batyr – Abylaı han­nyń oń tizesin basa otyrǵan aqyl­shy-batyr­larynyń biri. Han ony Reseı, Qytaı memleketteri arasyn­daǵy elshilikterge de jiberip, dıplo­matııalyq isterge jumsap otyrǵan. Quleke týraly kezinde:

«Qudaı jaqsy jaratqan Qulekeni aıt,

Elde jaqsy bar bolsa bir-ekenin aıt.

Atyǵaıda tórt qasqa batyr ótken

Janteli, Jápek, Tileke, Qulekeni aıt», degen sóz qalǵan.

Qulekeden Bábeke, Móńke, Tileýke, Shardaq, Qazaqbaı, Júsip atty alty ul týady. Osyndaǵy Tileýke aqyn, fılosof, aqy­lyna qarap jasynan shal atanǵan Shal aqyn.

Qazaqbaıdyń bir balasy – Bek­myr­za. Onyń Jantileý degen balasynan Qo­shan týyp, al odan ataqty akademık Amanjol Qoshanovtyń taraǵanyn bile­miz. Bul atanyń urpaǵy ejelden qa­rym­dy, tekti, bilimdi, ataly ekeni kórinip tur.

Bekmyrza 1903–1904 jyldary qasyna elden Ybyraı jáne taǵy bir jigitti ertip, qajylyqqa barǵan. О́zi 60-tan jańa ǵana asqan jasta bolsa kerek. Osy saparda Bekmyrzanyń Alla buıyrǵan ajal saǵaty jetip, sheıit bolady. Al onyń zámzám sýy jáne basqa da zattar salǵan sandyǵyn elge Ybyraı men qasyndaǵy jigit aman-esen jetkizip, urpaǵy Jantileýdiń úıine tapsyrady. Sodan beri bul sandyq ǵasyrdan artyq ýaqyt boıy Quleke batyr urpaqtarynyń bastan keshken oqıǵalarynyń kýási bolyp turǵan.

Jýyrda osy sandyqty Jantileýdiń nemeresi Murat aqsaqal óz qolymen Qyzyljardaǵy Islam mádenıetiniń mýzeıine tapsyrdy.

 

PETROPAVL