Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
1 100 jańa jumys orny ashylady
Prezıdent Joldaýda «Ekonomıkany ártaraptandyrý burynǵydan da mańyzdy mindetke aınalýda. Bul rette metaldy tereń óńdeý, munaı-gaz jáne kómir hımııasy, aýyr mashına jasaý, ýrandy konversııalaý jáne baıytý, avtobólshekter jáne tyńaıtqyshtar shyǵarý sııaqty baǵyttarǵa aıryqsha nazar aýdarǵan jón. Basqasha aıtsaq, joǵary deńgeıde óńdelgen ónim shyǵaratyn klaster qurý kerek», dedi.
ERG qolǵa alyp otyrǵan biregeı joba da Prezıdent pármenimen úndesetindeı.
ERG dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Shýhrat Ibragımovtiń túsindirýinshe, ystyq brıkettelgen temir zaýyty – mańyzdy strategııalyq joba. О́ndiriletin ónim quramyndaǵy metaldaný deńgeıi de 93-94%-dan kem túspeıtin kórinedi.
«Muny óńirdegi qara metallýrgııa salasyn damytýdaǵy jańa kezeń dep atasaq bolady. Jobany iske asyrý nátıjesinde 500 mlrd teńge ınvestısııa tartylyp, 1 100 jańa jumys orny ashylady, jyl saıyn 2 mln tonna YBT óndiriledi dep boljanyp otyr. YBT óndirisi shıkizatty tereń óńdeýdi qamtamasyz etip, ónimniń qosylǵan qunyn arttyrady», deıdi Shýhrat Ibragımov.
Qazir zaýyt salynatyn jer ýchaskesi anyqtalyp, zamanaýı «Midrex» tehnologııasy tańdalǵan. Alda jabdyqtardy daıyndaý jáne jetkizý kelisimsharttary jasalyp, bıyl jazda sý, gaz, elektrmen jabdyqtaý men jol qurylysy sııaqty ınjenerlik ınfraqurylym salý jumystary bastalady. Jobany 2028 jyldyń sońyna deıin támamdaý josparlanyp otyr.
Zaýyt adymyn tusaýy múmkin-aý delingen usaq-túıek keleńsizdikter de joq emes. Sonyń biri – gazdandyrý máselesi. Qazir bul máseleniń de túıini birtindep tarqatylyp jatyr. Oblys ákimdiginiń qoldaýymen Aqtóbe aýmaǵynan magıstraldy gaz qubyry qurylysy maquldanǵan. Zaýyt jumysyna kiriskende tutyný kólemi saǵatyna 80 myń tekshe metr bolýy múmkin. Gaz baǵasy da asa qymbatqa shyqpaıtyn kórinedi.
«Jasyl» metallýrgııaǵa jol ashylady
«Sokolov-Carybaı ken baıytý óndiristik birlestigi» (SSKО́B) AQ bas dırektory Sergeı Kýzmenkonyń aıtýynsha, YBT jobasy – elimizdegi jańa óndiristik paradıgma.
«Buǵan deıin YBT ónimi naryqta asa suranysqa ıe bolmaǵan, alaıda qazir zaýyttar «jasyl» metallýrgııa men «jasyl» bolat týraly aıta bastady. Bolashaq zaýyttyń ónimin tutynýy múmkin kompanııalar qatarynda Reseı men О́zbekstan kásiporyndary bar. YBT – álemdik metallýrgııanyń keleshegine balanatyn ónim. Sol sebepti, bul joba otandyq temir-metallýrgııalyq sektordy jańa deńgeıge kóteretin baǵyt retinde qarastyrylyp otyr. Qazirgi ýaqytta bazalyq ınjınırıng aıaqtaldy. Jabdyq jetkizýge arnalǵan kelisimshart fınaldyq kezeńde. Qytaıda uqsas jobalar bir jyl ishinde iske qosylyp jatyr. Bizdiń zańnamalyq-ákimshilik ereksheligimizdi eskere otyryp, 2 jyl ishinde jobany aıaqtaýdy kózdep otyrmyz», deıdi kásiporyn basshysy.
Mamannyń sózinshe, YBT – quramynda 90%-dan astam temir bar joǵary sapaly ónim. Onyń basty artyqshylyqtary:
- Qashyqtyqqa tasymaldaýda sapasy saqtalady;
- Domendik balqytý úderisin qajet etpeıdi;
- Tikeleı elektr doǵalyq peshterde paıdalanylady;
- Ekologııalyq qaýipsiz, «jasyl» metallýrgııaǵa negiz bolady.
Dırektor sózinen ańdaǵanymyz – ystyq brıkettelgen temir óndirisi dáýiriniń bastalýy nátıjesinde otandyq metallýrgııada joǵary marjaly ónim óndirile bastaıdy. Sonymen birge ishki shıkizattan óńdelgen eksporttyq ónim shyǵarylyp, kásiporyn álemdik naryqtaǵy baǵa tolqýlaryna táýeldilikten arylmaq.
«Qazir bizde konsentrat pen shekemtas – bar bolǵany shıkizat. Olardy syrtqa shyǵaryp, metallýrgııany basqa elderde damytyp jatyrmyz. Al YBT – shıkizatty ózimizde óńdep, qosylǵan qundy ózimizde qaldyrý. Osy arqyly biz ishki turaqtylyq pen syrtqy básekege tótep beretin júıe quramyz», dedi kásiporyn basshysy.
«Bul – tek óndiristik emes, áleýmettik joba»
YBT zaýytynyń qurylysy jónindegi joba menedjeri Sergeı Gromovtyń sózinshe, jobanyń ereksheligi – onyń qatty kontınentaldy klımatta iske asyrylýy. Qysta -33°C, jazda +35°C temperatýra baıqalatyn óńirde mundaı kúrdeli tehnologııany iske asyrý – álemdik tájirıbede balamasy joq jaǵdaı.
«Jobalaý barysynda tehnologııa jetkizýshileri óz tájirıbelerinde osyndaı klımattyq aýytqýda jumys isteıtin óndiris mysaly bolmaǵanyn aıtty. Sondyqtan biz úshin arnaıy «qysqy paket» qaıta jasalyp, sý aınalym júıesi de jylytylatyn jabyq júıe túrinde jobalandy. Bul – álemdik ınjenerlik tájirıbe úshin tyń qadam. Qazir qujattar memlekettik saraptamaǵa daıyndalyp jatyr. Saraptama 2025 jyldyń sońyna deıin aıaqtalýy tıis», deıdi.
Sergeı Gromov YBT biz úshin múlde jańa tehnologııalyq deńgeı bolǵandyqtan, ony engizý úshin arnaıy daıyndyqtan ótken ınjenerler men jumysshylar qajet ekenin de aıtyp ótti.
«Bul maqsatta Rýdnyı ındýstrııalyq ınstıtýtymen birlesip, jańa mamandyqtar boıynsha oqý baǵdarlamalary daıyndaldy. Jalpy, jumysshylardyń bir bóligi Eýropa nemese ózge referenttik jobalar bazasynda tájirıbeden ótedi dep josparlanyp otyr. Bul – tek óndiristik emes, áleýmettik joba. Aımaqtyń damýyna serpin beretin, jańa býyn metallýrgter men tehnologterdi tárbıeleıtin bastama. Osylaısha, elimiz metallýrgııasynyń jańa kezeńi bastalady», deıdi maman.
Kompanııa baǵytynan aınymaıdy
Ilkimdi bastamany qolǵa alǵan ERG óńir ónerkásibin jedeldetip damytýǵa múddeli. Sonyń dáleli bolar, taıaýda Qostanaı oblysy ákimdigi men kompanııa arasynda 2,7 mlrd teńgege yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Bul qarajat Rýdnyı, Lısakovsk qalalary men Qashar jáne Oktıabrskıı kentterindegi qalalyq ınfraqurylymdy damytý maqsatynda jumsalmaq. Kompanııa basshysynyń aıtýynsha, ekonomıkany ártaraptandyrýǵa baǵyttalǵan jobalardy júzege asyrý – basym mindet. ERG osy qaǵıdany óz jumysyna berik negiz etedi deıdi ol. Sondaı-aq ol kompanııa satylýy múmkin degen áńgime shyndyqqa janaspaıdy dep málimdedi.
«Kompanııa top basshylyǵynyń bıznesti ári qaraı júıeli jáne turaqty damytýǵa tolyqtaı beıildi ekenin rastaıdy. Bıznes júrgizýdiń úırenshikti tártibinde eshqandaı ózgeris joq. Byltyr jyl sońynda dırektorlar keńesi óz kásiporyndaryna ınvestısııa salý, damytýǵa baǵyttalǵan jańa strategııany qabyldady jáne kompanııa qazir sony júzege asyrýmen aınalysýda», deıdi Shýhrat Ibragımov.
