Qalamger keshegi klassık jazýshylardyń kózin kórdi. Qazaq ádebıetiniń kórnekti tulǵalarymen qatar qyzmet atqara júrip, birine syrlas dos, birine janashyr baýyr, endi birine izetti ini bola bildi. «Ǵabıt Músirepov, Ǵabıden Mustafın, Tahaýı Ahtanov syndy qaıtalanbas tulǵalardyń qamqorlyǵyn kórdik. Ásirese Syrbaı Máýlenovtiń balasyndaı boldym desem, artyq emes. Ol kisi maǵan tartý etken kitabyna «Janymdaı kóretin baýyrym, balama balaıtyn inim Serikbaıǵa!» dep qoltańba qaldyrypty. Syraǵańnyń minezi óte qyzyq bolatyn. Adam balasyn renjitpeıtin, kópke qamqor edi. Birde Syraǵań ketip bara jatsa, artynan Baýyrjan Momyshuly «Medved, pogodı!» dep aıqaı salypty. Buǵan qaıran qalǵan Syraǵań: «Baýke, meniń rýymnyń aıý ekenin qaıdan bilesiz?» dep suraıdy. Sóıtse, batyr: «Áı, seniń rýyńdy qaıdan bilem, maıdanda ormandy jerlerde kóp soǵystym, aıýdy kóp kórdim, seniń júrisiń solardan aýmaıtyn bolǵan soń aıtam da», degen eken. Ol kisilerdiń bir-birine degen ázil-qaljyńdary da jarasymdy bolatyn. Árıne, Almaty – ystyq. Keshegi kúnderdiń, qalamger dostardyń, aıaýly aǵalardyń ystyq beınesi saǵyntady. Sol qashanda júregińdi tebirentedi», deıdi aqyn.
Serikbaı Ospanuly Qostanaıǵa 90-jyldardyń sońyna taman qonys aýdardy. Aqyndy Temirhan Úndemesov, Oral Tańjaryqov, Ybyrash Estaev syndy jomart júrek dostary qýana qarsy alyp, qalanyń qaq ortasynan páter alyp beredi. Qalamger Qostanaıǵa kelgeli de biraz sharýa atqardy. Keshegi ómirden ótip ketken Tobyl-Torǵaı óńiriniń tulǵalary týraly kóp dúnıe jazdy. Shırek ǵasyrdan astam ǵumyryn uly aǵartýshy Ybyraı Altynsarınniń ómiri men shyǵarmashylyǵyn zertteýge arnady. Ybyraı jóninde 150-den asa maqalasy, on shaqty kitaby jaryq kórdi.
Uly aǵartýshy Ybyraı Altynsarınniń murasy men ustazdyq qyzmeti týraly buryn da az jazylǵan joq. Alaıda olardyń kóbi partııalyq saıasattyń qasań qalybyna túsip, qatań súzgisinen ótken zertteýler edi. Serikbaı aǵa ǵalym retinde ybyraıtanýdyń kóleńkede jatqan, buryn kóp aıtyla qoımaǵan máselelerine tereń baryp, tyńnan túren saldy.
«Meniń ybyraıtaný jónindegi eńbekterimniń 70 paıyzy – buryn esh jerde jaryq kórmegen, esh jerde aıtylmaǵan dúnıeler. Ybyraı az jazylǵan joq, biraq kóp zerttelmegen eken. Ybyraıdyń Ybyraı bolyp qalyptasýyna birden-bir yqpal etken adam – Balǵoja bı. Kezinde Balǵoja týraly da syńarjaq pikirler kóp aıtyldy. Al shyndyǵynda, Qunanbaı, Balǵoja, Shyńǵys sekildi tarıhı tulǵalardyń ózi – bir-bir mektep. Balǵojanyń keıin tabylǵan Ybyraıǵa jazǵan taǵy bir haty bar. Sol aqyl óleńinde «Sen nasharlarǵa qamqor bol, musylmanshylyqtyń tutqasynan aıyrylma, qaı kezde de eldiń sózin sóıle, halyqtyń jaǵynda bol», deıdi.
«Almatyda QazMÝ-da biraz jyl jumys istedim. Bir kúni gazetke qarap otyrsam, Serikbaı Ospanuly «Elge qaıtpaı bolmas dep, Jatam bir-aq ýys bop. Almatyda dostar kóp, Týǵan jerde týys kóp», dep óleń jazypty. Bárimiz týǵan jerdi saǵynamyz ǵoı, sondaı sátterde bárimiz bir-aq ýys bolyp jatamyz. Týǵan jerge kelgen soń, Serikbaı aǵamyz irgeli ǵylymı izdeniske bet burdy. Ybyraıdyń aınalasyn, dinı kózqarasyn zerttedi. Mysaly, «Sónbes shyraq» atty eńbeginde uly aǵartýshynyń shyqqan teginen, ata-babasynan, bala kezinen bastap bárin zerttegen. Jańa dúnıeler kóp. Bul kitap ǵylymı ortada joǵary baǵalandy», deıdi pedagogıka ǵylymdarynyń kandıdaty, ustaz Tilegen Ahmetov.
Aqynnyń ónerpazdyq tulǵasyn tolyqtyra túsetin ózge qyrlaryn kóp jurt bile bermeıdi. Serikbaı aǵa – ári ǵalym, ári ustaz, ári aǵashtan túıin túıgen usta, sazger. Segiz qyrly, bir syrly syrshyl aqyndy keıbir aýzy dýaly aǵalary «Torǵaıdyń toǵyz serisi» dep atap ketken. Belgili jazýshy-satırık Ǵumar Ahmetchın aǵamyzdyń osylaı atalatyn óleńi de bar.
Aqyn turmysqa qajetti kóp dúnıeni qoldan qashap, ózi jasap alady. Mysaly, úıindegi oıý-órnegi kelisken esik, ilýli dombyra, astaý, oryndyq, ústel tárizdi tolyp jatqan turmystyq zattardyń bári – aqynnyń óz qolynan shyqqan dúnıeler.
«Ata-babalarym sheber kisiler eken. Ákem, ákemniń ákesi, ol kisiniń ákeleri – aǵashqa usta bolǵan. Bári kıiz jasaǵan. Muny ákem aıtyp otyratyn. Ákem marqum keremet sheber boldy. Aýyldaǵy mekteptiń esik-kósigin, partasyn jasap beretin. Qolym qalt etkende men de aǵash jonyp, ustalyq etýdi jaqsy kóremin. Sodan kádimgideı demalyp, sergip, tynyǵyp qalamyn. Dombyra, besik, úlken kisiler taıanatyn taıaq jasaımyn», deıdi aqyn.
Serikbaı Ospanulynyń sazgerlik óneri bar ekenin kóp adam bile qoımaıdy. Aqynnyń óz janynan shyǵarǵan 36 áni bar. Kópshilik kóńilinen shyqqan «Tobyl aǵady», «Týǵan jerdiń samaly-aı», «Shıli», «Qońyr gúl», «Dúldúl dúnıe-aı» ánderi búginde Qostanaı, Torǵaı arasyndaǵy jıyn-toılarda jıi aıtylyp júr.
Avtordyń «Aqyndar álemi» atty kitaby qalamger boıynda kezdesetin sırek qasıetter men jalpy aqyndyq álemniń tylsymyna jeteleıtin qyzyqty maǵlumatqa toly. Qazaq qalamgerleri arasyndaǵy baýyrmaldyq, dostyq týrasynda tartymdy oı qozǵap, óshpes estelik qaldyrǵan.
«Qasym men Syrbaıdyń dostyǵy qandaı ǵajap! Mysaly, Syrbaı ulyna Qasymnyń esimin, qyzyna Qasymnyń jary Saqypjamaldyń atyn qoıǵan. Mine, dostyqty qadirleý, dosty qurmetteý degenniń úlgisi osy. Bul kitabymda ózim kórgen-bilgen osyndaı dúnıeler kóp», deıdi Serikbaı aǵa.
Aqyn jaıshylyqta aqkóńil, syrt kózge jumsaq kóringenimen, jazý ústeline otyrǵanda, bap tańdaǵysh, kirpııaz bolyp ketedi. Qalamdy da tańdap, talǵap ustaıdy.
«Syraǵańa járdemdesip turatynmyn. Daıyn qoljazbalaryn oqımyn. Keıde taýdaı bolyp úıilip qalady. Solardy iriktep beretinmin. Sondaıda Syraǵań maǵan qalam syılaı beretin. «Qudaı-aý, arzan dúnıeler ǵoı, muny maǵan nesine bere beredi» dep oılaıtynmyn. Sóıtsem, ol kisi yrym etip, kileń ózi jazyp júrgen qalamyn beredi eken. Búginge deıin sol Syrbaı bergen qalammen jazsam, óleńderim jaqsy shyǵatyndaı bolyp turady. Syrbaı jazǵan qalamdardy áli kúnge deıin saqtap júrmin», deıdi aqyn.
1974 jyly kompozıtor Altynbek Qorazbaevtyń ánine jazylǵan «Saǵyndym Almatymdy» áni búginde álemniń ár túkpirinde júrgen qaıaýly qandastarymyzdyń atamekenge degen saǵynysh shólin basatyn aıaýly ánge aınaldy. Ánniń jazylý tarıhy talaı aıtylyp júr.
«Altynbek Qorazbaev Jambylda bir ansambl quryp, Almatyǵa «Altybaqan» degen habarǵa kelipti. Ol jerde sol ózi jańa shyǵarǵan «Saǵyndym Almatymdy» áni aıtylýy kerek eken. Taqyryby qoıylǵan, biraq sózi kóńilinen shyqpaı júr eken. Sodan Qazaq radıosynda qyzmet etetin kompozıtor Ánýar Bekjanovqa habarlasyp, ánge sóz jazyp beretin aqyn bar ma dep suraıdy. Ánýar meni jaqsy biledi, radıoda birge qyzmet isteımiz, birden maǵan qolqa saldy. Men osy óleńdi jazyp berdim», deıdi Serikbaı aǵa.
Qalamgerdiń «Aqyndar álemi» jınaǵynda Abdolla, Nurtýǵan, Nurjan, Maǵjan, Faızolla syndy qazaq aqyndarynyń kóripkeldik, áýlıelik qasıetteri baıan etiledi. Mundaı ishki túısik, aqyndyq ıntýısııa Serikbaı shyǵarmashylyǵyna da tán. Almaty – aqynnyń qyzyq-qýanyshqa toly jastyq shaǵynyń, aq qardaı alǵaýsyz kóńili men kirshiksiz móp-móldir bolmysyna kýá bolǵan shahar. Osy bir aıaýly qala ǵumyrynyń qarttyq kezeńinde salqar saǵynyshqa aınalatynyn aqyn sonaý 29 jasynda-aq júregimen sezip, jyrymen kestelep ketken tárizdi.
Qostanaı oblysy
