Byltyr oblysta qant qyzylshasy zaýytqa syımaı qaldy. Asta-tók shıkizatty zaýyttar jyl sońyna deıin qabyldady. Bıyl bul túıtkil qaıtalanbas úshin sharalar qabyldanyp jatyr. О́tken jyly tátti túbirge arnalǵan egis alqaptary 13,7 myń gektardy qurady. Odan jalpy 635 myń tonna ónim alynyp, ortasha ónimdiligi gektaryna 465 sentnerden aınaldy. Alynǵan ónimniń 5 myń tonnasy mal azyǵyna baǵyttalsa, 630 myń tonnasy zaýyttarǵa ótkizildi. Onyń 560 myń tonnasy taza salmaqty quraǵan. Ákimdiktiń baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, Aqsý jáne Kóksý qant zaýyttaryna ótkizilgen ónimge 14 mlrd teńge sýbsıdııa tolyq kólemde tólengen.
«Aqsý, Kóksý zaýyttaryna qant qyzylshasyn ótkizdik. Búginde eki zaýyt ta sharýashylyqtarymyzben tıesili esep aıyrysyp boldy. Qazir basym daqyldarǵa beriletin sýbsıdııany aldyq, sonyń arqasynda kóktemgi dala jumystaryna daıyndyq qyzý júrip jatyr. Jyl saıyn qant qyzylshasyn kem degende júz gektar jerge sebemiz. Bıyl da qant qyzylshasyn, júgeri, maıburshaq sııaqty birqatar daqyl egýdi josparlap otyrmyz. Kóktemgi dala jumystaryna jeńildik baǵamen beriletin janar-jaǵarmaı alatyn qarjymyz da daıyn», deıdi Kóksý aýdanyndaǵy «Keń dala» sharýa qojalyǵynyń basshysy Qalıbek Alpysbaev.
Qant qyzylshasy boıynsha sýbsıdııalaýǵa 679 ótinim túsip, sýbsıdııa tolyq kólemde berilgen. Sondaı-aq Aqsý jáne Kóksý qant zaýyttary qabyldaǵan qant qyzylshasy úshin sharýa qojalyqtaryna 8,4 mlrd teńge tólendi. Osy rette birneshe qytaılyq kompanııa ókili sol kásiporyndardan shyǵatyn jomdy tıimdi paıdalanýdy usynyp otyr. Sol úshin áleýetti ınvestorlarmen oblys ákiminiń orynbasary Áset Qanaǵatov kezdesip, jobany talqylady.
Sýretti túsirgen – Jeńis YSQABAI
«Jetisý agrarly aımaq bolǵandyqtan aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeýge qatysty jobalarǵa erekshe qyzyǵamyz. Qant qyzylshasy – óńirdegi basym daqyl. Bıyl 550 myń tonna tátti túbir alamyz degen jospar bar. Eger qant qyzylshasy ónimin jınaǵansha barlyq máseleni birlesip sheshsek, qaldyqsyz óndiris ornyn ashamyz. Mańyzdy ınvestısııalyq jobany júzege asyrýda zańǵa sáıkes óz tarapymyzdan tıisti qoldaý kórsetemiz. Sizderden naqty merzim, óndiris kólemi kórsetilgen jáne barlyq qajetti qujattamalary bar egjeı-tegjeıli joba kútemiz», dedi Á.Qanaǵatov.
Jom – qundy mal azyǵynyń biri. Búginde ony zaýyttardan sharýalar bordaqy malǵa arnaıy satyp alady. Eger kásiporyn salynsa, onda ol óndirgen joǵary sapaly ónimder jergilikti naryqta satylyp, eksportqa da shyǵartylady. Aımaqtaǵy eki qant zaýytymen yntymaqtastyq ortýdy kózdeıtin jobaǵa 10 mln dollar kóleminde ınvestısııa tartylmaq.
Investor-kompanııalardyń aıtýynsha, kásiporynda jumystyń basym bóligi avtomattandyrylady. Ekologııalyq taza ónim shyǵarylyp, 30-40 adam jumyspen qamtylmaq. Kezdesýde qos tarap jańa kásiporyndy logıstıka jaǵynan qolaıly, barlyq ınfraqurylymmen qamtamasyz etilgen «Taldyqorǵan» ındýstrıaldy aımaǵynyń aýmaǵynda salý múmkindigin qarastyrýǵa kelisti.
Búginde qant qyzylshasyn egý jumystary qyzý júrip jatyr. Osy jyly Qaratal aýdanyndaǵy baltamyrǵa 760 gektar egistik jer berildi. Sepkishter men basqa da aspaly qondyrǵylarǵa sońǵy testileý júrgizilip jatyr. Byltyr birneshe kásiporyn lızıngpen alynǵan jańa tehnıkamen tolyqty. Onda jas mehanızatorlar jumys isteıdi. Sonyń biri – jas maman Arman Basshybaev.
«Bári kompıýterlengen, monıtorlar boıynsha aspaly agregattardyń deńgeıin retteımiz. О́tken maýsymda jańa kombaındar qant qyzylshasyn jınap, aýqymdy jumys atqardy. Jańa tehnologııalardy qoldaný óte yńǵaıly. Qazir jańa otyrǵyshtarmen jumys isteýdi úırenip júrmiz. Menińshe, egis maýsymy sátti ótedi», deıdi A.Basshybaev.
Qaratal aýdanynyń aýyl sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Ilııas Saıaqbaevtyń sózinshe, osy maýsymda óńirde 22 myń gektarǵa ártúrli daqyl egiledi.
«Qant qyzylshasy egistigin qysqartyp, baqsha daqyldaryn kóbeıttik. Soǵan qaramastan, baǵaly daqyldy ósirgisi keletin sharýalar kóp. Osynyń esebinen olar tehnıkany lızıngke satyp alady. О́tken jyly qyzylsha ósirýshiler 50 jańa aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn jańartty. Bıyl da ótinim qabyldaımyz», deıdi.
Sharýashylyq ıesi Marat Qorjynbaevtyń sózinshe, byltyr sharýashylyqta bir gektardan 700 sentnerge jýyq tátti túbir jınalǵan. Oǵan jańa tehnıkanyń da kómegi tıgen. Basqa daqyldardy da jaqsy ósiredi. «О́ńirde qaıta óńdeý kásipornynyń azdyǵy qolbaılaý bolyp tur. Jańa zaýyt salynsa, kóp túıtkildiń túıini tarqatylar edi» deıdi ol.
