Kásibı mereke qarsańynda Mádenıet jáne aqparat mınıstrligimen Halyqaralyq TÚRKSOI uıymynyń qoldaýymen elordada mádenıet qyzmetkerleriniń forýmy ótip jatyr. Jıynda salanyń ózekti máseleleri jan-jaqty talqylaný ústinde. Ulttyq mýzeıde Qazaqstan mýzeıleriniń III kongresi aıasynda Mýzeı isi jáne tarıhı-mádenı mura seksııasy «Qazaqstan» Ortalyq konsert zalynda Teatr óneri jáne konserttik qyzmet seksııasy, Ulttyq akademııalyq kitaphanada Kitaphana jáne arhıv isi seksııasy bir ýaqytta qatar ótip jatyr. Osylardyń arasynan biz III Qazaqstan mýzeı kongresiniń ashylýyna qatysyp, keleli jıynnyń ortasynda boldyq. Mýzeı isi degen soń maqsat belgili – tarıhı-mádenı murany saqtaý ǵana emes, qolda bardy zamanaýı turǵyda qaıta jańǵyrtý, sheteldik tájirıbelerdiń tıimdisin paıdalansaq, utylmaımyz. О́z kezeginde bilikti sarapshylar teorııamen qatar praktıkalyq máselelerge de nazar aýdardy. Qatysýshylar eksponattardy konservasııalaý men restavrasııalaýdaǵy basty jetistiktermen tanysyp, arheologııalyq artefaktilerdi saqtaý boıynsha sheberlik sabaǵyna qatysty.
– Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen birshama mýzeı qyzmetkerlerin shetelge jiberip, biliktiligin arttyrdyq. Mýzeı salasynda júrgen azamattardyń barlyǵyn mazalaıtyn másele – restavrasııa ekeni anyq. Bul joly sheteldik sheberlerdi shaqyryp, olarmen tájirıbe almasý maqsatynda jınaldyq. Kongreske Reseı, Belarýs, Túrkııa, О́zbekstan, Moldova, Qyrǵyzstan elderinen arnaıy qonaqtar keldi. Sonymen qatar otandyq jáne sheteldik mýzeılerdiń ókilderi, zertteýshi ǵalymdar, memlekettik qyzmetkerler qatysýda, – dedi Ulttyq mýzeı dırektory Berik Ábdiǵalıuly.
Alqaly jıynda shetelden kelgen mýzeı mamandary tájirbıesimen bólisip, qundy jádigerlerdi saqtaý, restavrasııalaý isiniń qupııalarymen bólisti. Alǵashqylardyń biri bolyp sóz alǵan Belarýs Ulttyq ǵylymı akademııasy Tarıh ınstıtýtynyń arheologııalyq artefaktilerdi ǵylymı konservasııalaý bóliminiń meńgerýshisi Anastasııa Kostıýkevıch metall men keramıkadan jasalǵan arheologııalyq jádigerlerdi restavrsııalaý týrasynda aıtyp ótti.
– О́tkensiz búgin joq ekeni aqıqat. Bizdiń restavrasııa mamany retindegi negizgi mindetimizdiń biri – ótkenniń qazynasyn saqtap, búginge jetkizý. Taǵy bir másele – kún raıyn baqylaı otyryp, mýzeıdegi qajetti aýa qysymyn saqtaý, sol arqyly jádigerlerdi bastapqy qalpynda buzbaı ustaı bilý máselesi. Restavrasııa degenimiz – úlken ǵylym. Eger medısınalyq tilmen aıtsaq, bul ótken ýaqyttyń hırýrgııasy desek bolady, – dedi ol.
Sonymen qatar Túrkııa Mádenıet mınıstrliginiń restavratory Melıke Argýn mata buıymdaryn qujattandyrý ádisteri jáne tozý erekshelikteri jóninde baıandama jasap, birqatar tyń málimetterimen bólisti. Al Ystanbul restavrasııa jáne konservasııa ortalyǵy men О́ńirlik zerthanalyq mekemesiniń restavratory Ilker Kyzylchaı ózderi júrgizetin aǵash materıaldardy qalpyna keltirý jumystary jóninde aıtty.
– Restavrasııa máselesi, ásirese, mýzeı zattaryn saqtap qalý, qalpyna keltirý búginde óte ózekti. Arheologııalyq qazba jumystarynan, etnografııalyq ekspedısııalardan tabylǵan kóptegen qundylyq bizdiń klımatqa, aýa raıyna sáıkes kele bermeıdi. Sondyqtan jerdiń astynan alynǵan dúnıelerdi qaıtadan qalpyna keltirý, tazalaý, olardy ǵylymı turǵyda zertteý máselesi osy restavrasııa jáne konservasııa máselelerimen tikeleı baılanysty,– dedi Ulttyq mýzeı dırektorynyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary Aqmaral Ibraeva.
Aıta keteıik, mereke qarsańynda paneldik sessııalar bir mezette birneshe alańda jalǵasty. Máselen, osy ýaqytta konserttik jáne mádenı-demalys uıymdarynyń ókilderi sahna sheberligi, rejıssýradaǵy ınnovasııalarǵa, prodıýserlikke jáne kostıýmografııaǵa arnalǵan dóńgelek ústelderge, shyǵarmashylyq zerthanalar men master-klasstarǵa qatysty. Sonymen birge óńirlik kitaphanalardyń basshylary men mamandary da bas qosyp, damýdyń zamanaýı strategııalaryn, sıfrlyq tehnologııalardy qoldaný tájirıbesin talqylady.
Forým aıasynda «Rýhanı qazyna – 2025» mádenıet jáne óner uıymdary men qyzmetkerleriniń respýblıkalyq festıvali ashyldy. Oǵan qatysý úshin 85 kitaphana, 50 mádenı-demalys uıymy jáne 30 mýzeı ótinim bergen. Mamyrdyń 19, 20, 21-i – úsh kún boıy mýzeılerdiń, teatrlardyń, kitaphanalardyń, arhıvterdiń jáne mádenı-demalys mekemeleriniń basshylary men qyzmetkerleri salany damytýǵa baǵyttalǵan ózekti máselelerdi talqylap, usynystar ázirledi.
