Hakim Abaısha aıtsaq, «adamnyń bir qyzyǵy bolǵan» balalarǵa qazir qandaı tárbıe berilip jatyr degen suraq aldymyzdan jıi shyǵady. Adam balasynyń eseıip-erjetýindegi zańdylyqtardyń keıbiri qazir ózgergen sııaqty. Tárbıeniń de óz zańdylyǵy bar ekenin eskersek, qazir oǵan zamanaýı tehnologııalar men ýaqyttyq qajettilikter dendep kirdi. Iаǵnı bizdiń dástúrli tárbıemizdi tehnıkalyq gadjetterge degen táýeldilik jeńip bara jatqany shyndyq.
Qazir jurt arasynda «ChatGPT oqýshylar úshin múmkindik pe, álde qaýip pe?» degen saýal týyndap otyr. Keıingi jyldary jasandy ıntellekt (AI) tehnologııalary qarqyndy damyp, bilim salasyna da dendep ene bastady.
Sonyń ishinde «OpenAI» kompanııasy ázirlegen «ChatGPT» platformasy álemniń túkpir-túkpirinde keńinen qoldanys tapty. Bul quraldy búginde oqýshylar da belsendi paıdalanady. Alaıda onyń tıimdi tustarymen qatar, biraz qaýip-qateri de bar. Oqýshylar «ChatGPT»-di kóbine úı tapsyrmasyn oryndaý, shyǵarma jazý, tipti test suraqtaryna jaýap izdeý úshin paıdalanady. Sebebi bul platforma suraqtarǵa jyldam, túsinikti jáne naqty jaýap berý ereksheligimen olardy qyzyqtyrady. Sonymen qatar «ChatGPT» ádebıet pánindegi shyǵarmashylyq tapsyrmalarda – óleń jazý, áńgime qurastyrý, esse jobalaý sekildi isterde de kómekshi quralǵa aınalyp otyr.
Mundaı tehnologııa oqý úderisin jeńildetip, oqýshylardyń aqparat izdeýge degen qyzyǵýshylyǵyn arttyra alady dep qabyldaǵanymyz durys ta shyǵar. Biraq onyń keri áseri týraly da erte bastan oılanǵan abzal. Ashyǵyn aıtqanda, «ChatGPT»-di shamadan tys qoldaný keı qaýipke dýshar etedi. Oqýshylar bul quraldy kóp paıdalansa, óz betinshe oılaný men izdený múmkindiginen aıyrylady. Iаǵnı olar úshin jasandy ıntellekt bárin daıyndap beredi. Munyń saldary balanyń synı oılaý qabileti, logıkalyq paıymdaýy, shyǵarmashylyq qııaly qaterge ushyraıdy, damýyn toqtatady.
«Súıispenshilik – egistik sııaqty. Oǵan qanaǵat dánin ekseńiz, tabys pen baqyt ónedi» deıdi Qytaı jasóspirimder baspasynyń bas redaktory Lý Chın. Jasandy ıntellekt quraldaryn tıimdi ári saýatty paıdalaný úshin eń aldymen muǵalim men ata-ananyń jiti baqylaýy qajet. «ChatGPT»-di bilim alýǵa kómekshi qural retinde qabyldap, ony shekten tys paıdalanýdan aýlaq bolýǵa nasıhattaýda olardyń mańyzy joǵary. Qazir dúnıedegi eń qıyn nárse – balanyń qalaýyn bilý. Amerıkalyq jýrnalıst Kole Kleıbrnniń bir maqalasynda osy týraly másele qozǵalady. ««ChatGPT» áli damý satysynda bolyp, keıbir shekteýlerge ıe bolsa da, mektep ákimshiligi, muǵalimder, ata-analar men oqýshylardyń nazaryn ózine aýdaryp otyr. Sarapshylardyń aıtýynsha, bul quraldyń paıda bolýy ártúrli pikir týdyryp, jasandy ıntellektiniń bilim salasyndaǵy orny, sondaı-aq plagıat pen akademııalyq adaldyq máseleleri tóńireginde etıkalyq suraqtardy týyndatqan. Bul jaıttyń ózi keıbir adamdardyń atalǵan saıttan túbegeıli bas tartýyna sebep boldy. AQSh-taǵy eń iri mektep sanalatyn Nıý-Iork qalalyq memlekettik mektepteri 2023 jyldyń qańtar aıynyń basynda «ChatGPT»-di atalǵan óńirdegi barlyq qurylǵy men jelide qoldanýǵa tyıym salǵanyn jarııalady. Sıetl, Baltımor jáne Los-Andjeles sekildi basqa da iri qalalardaǵy oqý oshaqtary da osyǵan uqsas sharalar qabyldaǵan. Aldaǵy ýaqytta bul tizim uzara túsýi múmkin», deıdi ol.
Bul jerdegi taǵy bir másele mektepte JI-di oqýshylarmen qatar muǵalimderdiń de paıdalanýy jıileı túsken. Bilim tehnologııalary jónindegi jazýshy ári «Ditch That Textbook» kitabynyń avtory Mett Mıllerdiń aıtýynsha, keıbir muǵalimder «ChatGPT»-di óz jumysyn jeńildetý úshin de qoldanyp júr. Olar «ChatGPT» arqyly sabaq josparlary men synyptaǵy is-sharalarǵa arnalǵan ıdeıalar jasap, tipti oqýshylardyń jazba jumysyn engizip, ony jaqsartý joldaryn suratyp jatady.
Túıindep aıtqanda, «ChatGPT» – bizdiń ǵasyrdyń eń qýatty óniminiń biri. Al osy ónimniń bilim salasyna engeni kóńilge alań túsirmeı qoımaıdy. Ony durys ári jaýapkershilikpen qoldana bilsek, oqýshylardyń tanymdyq qabiletin arttyrýǵa, oqý úrdisin jeńildetýge bolady. Al kerisinshe bolsa, bul tehnologııanyń táýeldilikke, ıntellektýaldyq álsizdikke ákelý qaýpi de joq emes. Sondyqtan árbir ata-ana qazirden bastap «balamyzdy kim tárbıelep jatyr?» degen saýalǵa jaýap izdegeni jón. Balanyń mıy men aqyl-oıy basty orynda bolyp, jasandy ıntellektini tek kómekshi qural retinde qarastyrǵany oryndy bolmaq. Ár ǵasyrda adamzattyń alańdaıtyn máseleleri bolatynyn eskersek, myna zamanda bizge múmkindikter de, qaýip-qaterler de jańa tehnologııadan kelerin eshkim joqqa shyǵara almaıdy.
