Qazaq-slovak seriktestiginiń jańa kezeńi

Kópqyrly yqpaldastyq

Prezıdent shaǵyn quramdaǵy kelissóz barysynda Premer-mınıstr­diń elimizge jasaǵan sapary qazaq-slovak seriktestigin nyǵaıtyp, ekijaqty qatynastardyń jańa kezeńine jol ashatynyn atap ótti.

– Qazaqstan men Slovakııany tyǵyz yqpaldastyq baılanystyrady. Biz iri jobalardy júzege asyryp jatyrmyz. Degenmen tıisti deńgeıde zerdelep jáne bolashaqta qolǵa alatyn jańa baǵyttar bar dep oılaımyn. Sondyqtan Sizdiń bul saparyńyzǵa erekshe mán beremiz, sondaı-aq eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýǵa yqpal etedi degen senimdemiz. Sizdiń elińizben qarym-qatynasty joǵary baǵalaımyz jáne Slovakııany Qazaqstannyń Eýropa odaǵyndaǵy negizgi seriktesteriniń biri sanaımyz. Sol sebepti men Prezıdent retinde memleketterimiz arasyndaǵy yqpaldastyqty túrli salada keńeıtý úshin bar kúsh-jigerimdi salamyn, – dedi Memleket basshysy.

О́z kezeginde Slovakııa Premer-mınıstri qos eldiń qarym-qatynasyna tyń serpin berýge jáne Qazaqstanmen saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty óristetýge daıyn ekenin jetkizdi.

– Joǵary Mártebeli Prezıdent myrza, qonaqjaılyq tanytqanyńyz úshin zor rızashylyǵymdy bildiremin. Elderimizdiń saıası ustanymynda alshaqtyq joq ekenin rastaımyn. Sondyqtan ózara tıimdi ekonomıkalyq baılanys pen dostyqqa basa mán berýimiz kerek. Búgin biz qos tarapqa da qyzyqty ári mańyzdy birneshe jobany talqylaımyz. Bul saparymnyń qorytyndysy tabysty bolatynyna senimdimin, – dedi Robert Fıso.

Shaǵyn quramdaǵy kezdesýden keıin Qasym-Jomart Toqaev pen Robert Fıso kelissózdi eki el delegasııalarynyń qatysýymen, ıaǵnı keńeıtilgen quramda jalǵastyrdy.

Memleket basshysy Slovakııany Qazaqstannyń Eýropadaǵy mańyzdy ári senimdi seriktesi retinde atady.

– Slovakııa – Eýropa odaǵyna múshe memle­ket­terdiń ishinde aıtarlyq­taı belsen­di ári qarqyndy damyp kele jatqan el­derdiń biri. Bul jetistik Sizdiń Úkimet basshysy retindegi kóregen kósh­bas­shylyǵyńyzdy kórsetedi. Slovakııanyń aımaqtyq jáne halyqaralyq isterge qatysty aıqyn ustanymy Sizdiń syndarly jahandyq damýǵa beıil ekenińizdi dáleldeıdi. Men saıası dıalogtiń bekı túskenin, ekonomıkalyq jáne gýmanıtarlyq yntymaqtastyqtyń damýyn, sondaı-aq kópjaqty formattaǵy yqpaldastyqtyń tıimdi iske asyrylýyn joǵary baǵalaımyn, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, Astana men Bratıslava arasyndaǵy yntymaqtastyq berik quqyqtyq bazaǵa arqa súıeıdi. Ol barlyq baǵytty qamtıdy. Qazaqstan Slovakııamen kún tártibindegi ekijaqty jáne kópjaqty seriktestikti tereńdetýge nıetti.

Memleket basshysy ekonomıkalyq áriptestikke basa nazar aýdarý qajet dep sanaıdy. Byltyr taýar aınalymy 140 mln dollardy quraǵan. Qazaqstanda Slo­vakııanyń 30-dan asa kompanııasy jumys isteıdi jáne 22 birlesken kásiporny túrli sektorda qyzmet etip jatyr.

Qazaqstan Prezıdenti yntymaqtas­tyq­ty odan ári ártaraptandyrýdyń mańy­zy­na toqtaldy. Memleket basshysy ener­getıka, óner­kásip óndirisi, aýyl sha­rýashy­lyǵy, lo­gıs­tıka, sıfrlandyrý, asa ma­ńyz­dy shı­ki­zat materıaldary, bilim jáne týrızm sa­la­­larynda mol múmkindik bar dep sanaıdy. 

Slovakııa Premer-mınıstri Memleket basshysyna ózine jáne delegasııasyna qazaq jerinde kórsetilgen qurmet úshin alǵys aıtty.

– 1944–1945 jyldary Slovakııany azat etýge qosqan ólsheýsiz úlesterińizge shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin. Keńes áskeri sapynda Qazaqstannyń mıl­lıonǵa jýyq sarbazy qan maıdan­da shaıqasty. Olardyń ishinde 60 myńǵa tarta jaýynger Slovakııany jaýdan qor­ǵaý úshin janyn pıda etti. Sol sura­pyl ýaqytta Slovakııaǵa jasaǵan jaq­sylyqtaryńyzdy eshqashan umyt­paımyz. Joǵary Mártebeli, Sizdiń elińizdi damy­týǵa jáne Ádiletti ári О́rken­degen Qazaq­standy qurýǵa baǵyttal­ǵan ór­shil bastamalaryńyzdy asqan qyzyǵý­shy­lyqpen baqylap otyrmyz. Eýropa odaǵyndaǵy áriptesterime tek Uıym sheń­berindegi jumyspen shektelmeı, álemge keńinen qarap, ózge de memleketterdiń jetistikterin zerdeleý kerek ekenin únemi aıtyp kelemin. Biz dúnıe júzindegi seriktesterimizben belsendi yqpal­dastyq ornatyp, yntymaqtastyqty nyǵaı­ta berýimiz qajet, – dedi Robert Fıso.

Kelissóz barysynda taraptar qazaq-slovak baılanysyn damytýǵa yqpal etetin seriktestikti odan ári nyǵaıtýǵa, jańa bastamalardy iske asyrýǵa beıil ekenin rastady.

О́zara tıimdi qarym-qatynas

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev pen Slovakııa Premer-mınıstri Robert Fıso BAQ ókilderi aldynda sóz sóıledi.

Prezıdent eń aldymen, Slovakııa Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Robert Fısoǵa jáne barsha delegasııa múshelerine iltıpat bildirdi.

– Slovakııa – Qazaqstannyń Eýropa odaǵyndaǵy mańyzdy ári senim­di seriktesi. Ekijaqty qarym-qaty­nasymyzdyń tarıhy mańyzdy oqıǵalarǵa toly. Qazir­gi tańda da eki eldiń ózara baılanystary dostyq jáne syılastyq rýhynda nyǵaıýda. Astana men Bratıslava arasynda mazmundy saıası dıalog ornaǵan. Saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq saladaǵy baılanysymyz jyldan-jylǵa damyp kele jatyr. Sharttyq-quqyqtyq negizi qalyptasty. Eki eldiń alys-berisi de ulǵaıýda. Qazaqstanda 30-dan asa slovak kompanııasy tabysty jumys istep jatyr. Elimizge Slovakııanyń iri kásipkerleri de keldi. Soǵan baılanysty Robert Fıso myrzaǵa alǵysymdy aıtamyn. Búgin bıznes forým ótedi. Bul jıyn ózara yqpaldastyǵymyzdy odan ári nyǵaıtýǵa jol ashady dep senemin, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev Robert Fısomen júrgizgen mazmundy kelissóz barysynda qazaq-slovak ynty­maq­tastyǵynyń aıasyn keńeıtý máselesi talqylanǵanyn jáne naqty ýaǵdalas­tyqtarǵa qol jetkizilgenin atap ótti.

– Eki el arasynda eshqandaı túsinispeýshilik joq, keń aýqymdy ynty­maqtastyqqa – jol ashyq. Sebebi Qazaqstan men Slovakııanyń san qyrly baılanysyn kúsheıtý qos halyqtyń múddesine saı keledi. Slovakııa – ekonomıka turǵysynan alyp qarasaq, qarqyndy damyp kele jatqan el. Sondyqtan Qazaqstan Slovakııamen qarym-qatynasty odan ári nyǵaıtýǵa basa mán bermek. Biz saýda-sattyq kóle­min odan ári arttyrý máselesine toqtal­dyq. Investısııalyq yqpaldastyq­ty tereńdetýge nazar aýdardyq. Bul turǵydan alǵanda Úkimetaralyq komıssııa mańyzdy ról atqaryp keledi. Men Komıssııanyń teń tóraǵalarynyń deńgeıin mınıstr dárejesine kóterýdi usyndym. Qazaqstan Slovakııaǵa munaı-gaz, ýran, azyq-túlik ónimderin jáne basqa da taýarlaryn eksporttaýǵa daıyn. Sondaı-aq energetıka, mashına jasaý, aýyl sharýashylyǵy, sıfr­landyrý, týrızm salasynda birlesken jobalardy júzege asyrýǵa múmkindik bar. Áskerı-tehnıkalyq baılanystyń áleýeti zor. Buǵan qosa biz kelissózder barysynda Transkaspıı halyqaralyq kólik dáliziniń áleýetin birge paıdalaný jaıyn talqyladyq. Bul – strategııalyq mańyzy bar saýda jolynyń biri. Men slovakııalyq seriktesterimizdi osy dálizdi damytý jobasyna qatysýǵa shaqyrdym. Bul saladaǵy yqpaldastyq ózara saýda-sattyqqa tyń serpin berýge tıis, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, elimiz Slovakııanyń sý resýrstaryn basqarý isindegi ozyq tájirıbesin zerdelep, birlese jumys isteýge daıyn.

– Biz mádenı-gýmanıtarlyq baılanysty nyǵaıtýdyń mańyzdy ekenine toqtaldyq. Slovakııada eńbek etip júrgen Qazaqstan azamattarynyń áleýmettik jaǵdaıyna jáne quqy­ǵyn qorǵaý máselesine erekshe nazar aýdardyq. Sondaı-aq bilim salasyndaǵy baılanystardy tereń­detý jaıyn talqyladyq. Jastary­myz eki eldiń joǵary oqý oryndarynda bilim alyp júr. Olar bizdiń halyqtarymyzdy odan ári jaqyn­dastyra túsedi dep oılaımyn. Bizdiń qarym-qatynasymyzdyń tarıhy tereń. Qazaq jaýyngerleri Ekin­shi dúnıejúzilik soǵys kezinde Slova­kııa­ny azat etýge belsene atsalysty. Osyǵan oraı, Robert Fıso myrza Otan qor­ǵaýshylar monýmentine baryp, batyr­lardyń rýhyna taǵzym etti. Osylaı­sha, adamzat úshin qıyn kezeńde bastaý alǵan qazaq-slovak dostyǵy búginge deıin jalǵasyp, nyǵaıyp keledi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent búgingi kelissózde halyqaralyq jáne aımaqtyq máselelerge de nazar aýdarylǵanyn jetkizdi.

– Álemdegi geosaıası ahýal, jahandyq teketirester men saýda soǵysy bárimiz­di alańdatyp otyr. Eki tarap ta bul túıtkilder beıbit jolmen sheshilýi kerek dep sanaıdy. Elderimizdiń halyqaralyq uıymdar aıasyndaǵy baılanysy ny­ǵaıyp keledi. Atap aıtqanda, dostyǵy­myz Birikken Ulttar Uıymy, Eýropa­daǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy sııaqty qurylymdar aıasynda damyp jatyr. Kóptegen jahandyq úrdister men syn-qaterlerge qatysty ustanymdarymyz uqsas. Biz kópjaqty dıplomatııalyq baılanystardy tereń­detýge erekshe mán beremiz. Búgingi kelissóz qarym-qatynasymyzdyń ózara tıimdi sıpatyn taǵy da naqtylaı tústi. Birlesken kúsh-jigerimizdiń arqasyn­da qazaq-slovak yqpaldastyǵy jańa deńgeıge kóteriledi dep senemin, – dedi Memleket basshysy.

О́z kezeginde Slovakııa Premer-mınıstri sapar barysynda ekijaqty qatynastardyń barlyq salasy tal­qy­lanǵanyn aıtyp, kelissózder qorytyndysyn joǵary baǵalady.

– Biz alǵa qaraı úlken qadam bastyq. Búgingi ýaǵdalastyqtar qol qoıylǵan tıisti kelisimsharttar men ózara tıimdi yntymaqtastyqta aıqyn kórinis tabady dep oılaımyn, – dedi Robert Fıso.