Kollajdy jasaǵan – Záýresh SMAǴUL, «EQ»
Shırek ǵasyr ýaqyt buryn halyqtyń súıikti ánine aınalǵan shyǵarmalar áli kúnge deıin óz mánin joǵaltpaǵany anyq. Saz ben sózdiń ózara úılesimi jurtty beıjaı qaldyrmaýynyń da óz syry bar shyǵar. Sol kezeńniń ózine tán romantıkasy keıingi býynnyń da júregin jaýlaǵanyna eshkim talasa almasa kerek. О́ıtkeni ýaqytynda hıt bolǵan tańdaýly týyndylar qazirgi kezde jas ánshilerdiń oryndaýynda jańasha baǵytta jańǵyryp jatyr. Munyń syry ánniń tabıǵatyndaǵy shynaıylyqpen astasyp tur demeske laj joq.
«Saǵynysh sazy sen ediń,
Ǵashyqtyń biri men edim.
Armandaı asyl aq gúlim,
О́zińdi ańsap kelemin»,
dep bastalatyn «Saǵynysh sazy» áni bizdiń býynnyń ánshisine aınalǵan Talǵat Jorabaevtyń oryndaýynda el esinde saqtalǵany belgili. Jyldar boıy ónersúıer el «Saǵynysh sazy» shyǵarmasy kóshe áni ekenine senip keldi. О́ıtkeni bul týyndy úlken sahnalarda solaı habarlandy. Áıtse de keıbir derekter retro ánge aınalyp ketken shyǵarmany jazǵan kompozıtor ortamyzda júrgenin aıǵaqtaıdy. Onyń budan ózge ánderi de halyqtyń júreginen oryn alyp úlgeripti. Patsha kóńildi tyńdarman kóshe áni dep bilgen ándi endi óz ıesine qaıtarýǵa nıetti me? Ázirge ol jaǵy belgisiz.
Shyntýaıtynda ýaqyttan asqan júırik joq. Zymyrandaı zýlaǵan jyldar kóshin keri bura almaıtynymyz daýsyz. Áıtse de saǵynysh sazyna aınalǵan tańdaýly shyǵarmalar áli kúnge deıin júregimizdi, janymyzdy jylytyp turǵanyna esh kúmán joq. «Saǵynysh sazy» áni de sol sanatta ekeni aqıqat.
«Qysylyp janym, júregim kúıip,
Júre almaspyn, janym, seni ózgege qıyp.
Qarashy maǵan kúlimdep kóziń,
Jasyńdy tıyp, jasyńdy tıyp»,
dep keletin ánniń qaıyrmasynda sarqylmas saǵynysh pen qımastyq sezimniń taby saırap jatyr desek, qatelese qoımaspyz. Sodan da bolsa kerek, ánniń nostalgııaǵa toly tarmaqtary áli kúnge deıin sanamyzda jańǵyryp tur.
Birer jyl buryn jambyldyq aqyn Nurjan Álish el kóshe áni dep tanyǵan «Saǵynysh sazynyń» avtory bar ekenin, onymen tildesip mán-jaıdy anyqtaǵanyn tilge tıek etti. Kompozıtor Birjan Asqarov ortamyzda júrgenin jetkizdi.
Buryn-sońdy esim-soıyn estimegendikten, kompozıtor Birjan Asqarov týraly derekti izdemek nıetpen ǵalamtordy aqtardyq. Rasynda, ol Meırambek Bespaev oryndaıtyn «Túngi syr», «Sen úshin jaralǵandaımyn» sekildi ǵajap ánderdiń áýenin jazǵan eken. Al «Saǵynysh sazynyń» tarıhy – bólek áńgime.
Avtor keltirgen derekke sensek, shyǵarmanyń ekinshi shýmaǵyn Habıbı Jıenov degen jigit jazǵan kórinedi. Ekeýi shyǵarmashylyq tandem retinde osy ándi jaryqqa shyǵarýǵa den qoıǵan eken. Al «Saǵynysh sazy» – onyń alǵashqy shyǵarmasy. Nurjan Álishtiń aıtýynsha, kompozıtor bul ándi Gúljazıra degen qyzǵa degen sezimin bildirmek nıette jazǵan. Kompozıtordyń tula boıyndaǵy sezim shoǵyn úrlegen shyǵarma jurttyń da júregine jetti.
«Bul ándi «Qımaımyn» degen kitaptan oqydym, Avtory joq, kóshe áni retinde jazylypty. 2007 jyly Qazaqstan avtorlar qoǵamy arqyly avtorlyq quqyq qorǵadym. Shyǵarma negizinde ánshi Talǵat Jorabaevtyń oryndaýynda kóshe áni retinde taraǵany barshaǵa málim. Úlken sahnalar men telearnalarda kóshe áni retinde habarlanǵan soń, el arasynda solaı tanylyp ketti», depti Birjan Asqarov «Araı» jastar gazetine bergen suhbatynda.
«Kózińnen ystyq jas tamar,
Kórmeıdi ony basqalar.
Taýsylsa jasyń eger de,
Sý alar máńgi jas janym.
Qyz kóp bolsa da ómirde sulý,
Bermeıdi biraq júrekke jylý.
Al meniń bolsa bar armanym,
Tek seni, janym, baqytty qylý»,
degen án shýmaqtarynan kompozıtordyń, rasynda da, án keıipkerine essiz ǵashyq bolǵanyn ańǵarý qıyn emes. Júrekte laýlaǵan sezim oty «Saǵynysh sazy» ániniń jaryqqa shyǵýyna sebepshi boldy. El arasynda kóshe áni retinde tanylǵan shyǵarma avtory ýaqytynda avtorlyq quqyq qorǵaǵany kóńil qýantady. Qalaı desek te, birneshe býynnyń júregin terbetken ánniń ómirsheń ekenine esh kúmán joq.
