2024–2025 jyldary Qazaqstandaǵy transplantologııa salasynda ilgerileý bar deýge bolady. Qazaqstan azamattarynyń transplantasııa jasatý úshin shetelge shyǵýyna qajettilik azaıǵan. Qazir barlyq kúrdeli otalardyń kópshiligi elimizde jasalady. 2024–2025 jyldary ishki suranysty tolyq óteý kózdelip otyr. Mamandardyń biliktiligi artyp, tehnologııa damyǵan saıyn Almatynyń transplantologııa boıynsha óńirlik ortalyqqa aınalý múmkindigi de artyp keledi.
Mysaly, 2024 jyly Qazaqstanda ishki organdardy aýystyrý boıynsha 250 operasııa jasaldy. Bul – burnaǵy jylmen salystyrǵanda edáýir kóp. Máselen, 2023 jyly mundaı 200 operasııa júrgizilgen. Olardyń basym bóligi tiri donordan alynǵan: 227 otada naýqastarǵa týystary donor bolsa, 23 jaǵdaıda qaıtys bolǵandardyń organdary paıdalanylǵan.
2024 jyly elimiz boıynsha 4 myńnan astam adam transplantasııa kezeginde tursa, olardyń kóbi – búırekke muqtaj (shamamen 3723 adam), onyń ishinde 80-i – balalar. Budan bólek, 100-ge jýyq bala búırekke, baýyrǵa nemese júrekke muqtaj, olar úmitpen kezegin kútip jatyr.
Qazaqstandyq emhanalar da kásibı biliktiligin arttyrýǵa umtylyp otyrǵanyn atap ótken jón. Naqtylaı tússek, transplantologııanyń mańyzdy ortalyǵy sanalatyn Almatyda sońǵy eki jylda eki iri operasııa sátti ótti. Mysaly, 23 jastaǵy naýqasqa 53 jastaǵy áıeldiń júregi salyndy. Al 2025 jyldyń sáýir aıynda A.Syzǵanov atyndaǵy Ulttyq hırýrgııa ortalyǵynyń mamandary alǵash ret úsh búırekti qatar aýystyrý otasyn jasady. Bul jetistikti Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ta joǵary baǵalady.
Almatylyq emhanalar kúrdeli otalarmen qatar, aǵartý jumystaryna da belsendi atsalysady. Jergilikti telearnalar donorlyq máselesin turaqty túrde kóterip, dárigerler efırge shyǵyp, kómek kútip otyrǵan naýqastardyń únin qoǵamǵa jetkizýge tyrysady. Budan bólek, respýblıkalyq aksııalar, sonyń ishinde barlyq aýrýhanalar qatysatyn Donor kúni de ótkizilip turady.
Degenmen halyqtyń kóbi habardar bolǵanymen, donor bolýdan bas tartatyndar áli de kóp. Osyǵan baılanysty Densaýlyq saqtaý mınıstrligi bul iske din ókilderi men qoǵam qaıratkerlerin tartýda. Sonymen qatar eGov portaly arqyly tirkeý prosesi barynsha jeńildetilgen.
«2021 jyldan beri bul júıe elimizde kelisim arqyly júzege asyp jatqanyna qaramastan, nebári 6,5 myń adam ǵana qaıtys bolǵannan keıin donor bolýǵa kelisim bergen. Al 90 myńnan astam adam bas tartqan. Qoǵamda qorqynysh, kúmán kóp. Keıbir nanym-senimniń de áseri bar. Adamnyń mıy ólip, júregi toqtaǵanda ǵana donor bola alady jáne ol arnaıy komıssııanyń baqylaýymen júzege asady – muny áli de túsinbeıtinder bar», deıdi Shoqan Qanıev.
Qazir júıe beıimdelý satysynan ótip jatqandyqtan, Qazaqstan balama joldardy da damytyp jatyr. Sonyń biri – týystardyń donor bolýy. Elimizde jasalatyn búırek transplantasııasynyń shamamen 85%-y tiri donorlar – týystary nemese jubaılary tarapynan júzege asyrylady. Bul ádis – ýaqytty únemdep, tez arada emdelýge múmkindik beredi. Al donory joq naýqastarǵa transplantasııa múmkin bolǵansha gemodıalız nemese perıtonealdy dıalız jasalady.
Búginde Qazaqstanda jeti transplantasııa ortalyǵy jumys isteıdi. Onyń úsheýi Astanada, bireýi Almatyda, qalǵandary Shymkentte, Aqtóbede jáne Túrkistanda ornalasqan. Pasıentter kez kelgen ortalyqty tańdap, jergilikti emhanasy arqyly rásimdeı alady. Eger naýqastyń jaǵdaıy kúrdelense nemese baılanys nómiri ózgerse, ol tirkeýden shyǵyp qalmaýy úshin úılestirýshilerge der kezinde habar berýi qajet.
«Myńdaǵan adamnyń ómirine arasha túsý úshin donorlar bazasyn ulǵaıtýymyz kerek. Ol úshin ár azamat bul iske jaýapkershilikpen qarap, qaıtys bolǵannan keıin donor bolýǵa kelisim berýi tıis. Osy arqyly siz bireýdiń ómirin qutqaryp, onyń ómirin uzarta alasyz», dedi Shoqan Qanıev.
Almaty
