EEO-nyń Keden kodeksine túzetý engizildi

Sondaı-aq jalpy otyrys­ta «2017 jylǵy 11 sáýirdegi Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń Keden kodeksi týraly shartqa ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy da qaraldy. Tolyqtyrýlar men ózgerister jobasyn Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın tanystyrdy.

2023 jyldyń 25 jeltoq­sanynda Reseıdiń Sankt-Peterbýrg qalasynda ótken Joǵary Eýrazııalyq ekono­mıkalyq keńes otyrysynda memleketter basshylary Eýra­zııalyq ekonomıkalyq odaq­tyń Keden kodeksi týraly shartqa elektrondy saýda bo­ıyn­sha ózgerister engizý týraly hattamany bekitken. Jalpy otyrys­ta Májilis osy hattamany ratıfıkasııalaý týraly sheshim qabyldap, Senatqa joldady.

Bul qujat arqyly halyq­aralyq poshta arqyly úshinshi elderdiń ınternet-platformalarynan jeke tulǵalardyń atyna jiberiletin taýarlardy «elektrondyq saýda taýarlary» retinde bólek sanatqa bólý – elektrondyq saýda taýarlaryna bólý qarastyrylǵan.

– Sondaı-aq hattamada «elek­trondyq saýda operatory» uǵymyn, elektrondyq saý­da deklarasııasy degen jańa túrdegi keden deklarasııasyn engizý usynylyp otyr. Qazirgi tańda sheteldik ınternet-platformalardan satyp alynatyn taýarlardyń quny 200 eýrodan, salmaǵy 31 kılogramnan aspasa, jeke paıdalanýǵa arnalǵan ta­ýarlar sanatyna jatady. Osyǵan baılanysty atalǵan taýarlar resmı statıstıkaǵa engizilmeıdi. Sebebi saýda aınalymyna jatpaıdy. Elektrondyq saýda taýarlarynyń barlyq kóle­min deklarasııalaý sheteldik ınternet-platformalardan satyp alynatyn taýarlar týraly tolyq statıstıkany qurý­ǵa múmkindik beredi, – dedi S.Jumanǵarın.

Sondaı-aq ol bul qujat sheteldik ınternet saýda platformalaryna ǵana mindetteme júkteıtinin, al elimizdiń qara­paıym tutynýshylary shekaradan burynǵydaı tártippen kirip-shyǵatynyn aıtty.

Sonymen qatar osy otyrysta Parlament jańa Salyq kodeksin bekitti. Iаǵnı Májilis jańa Salyq kodeksi men ilespe qujatqa Senattyń jańa redaksııada usynǵan jekelegen baptarymen kelisti.

Kodekstiń basty maqsaty – ekonomıkanyń ártúrli sektor­laryndaǵy saralanǵan salyq mólsherlemelerine kóshý, arnaý­ly salyq rejimderin reformalaý, memlekettik kirister organdary men salyq tóleýshiler arasyndaǵy ózara is-qımyldyń servıstik modeline kóshýdi qamtamasyz etý.

– Qaralyp otyrǵan zań jobalaryn Úkimet Májiliske byltyrǵy 28 tamyzda engizgen. Bıylǵy 30 sáýirde Májilis Salyq kodeksin jáne oǵan ilespe zańdy qabyldap, Senattyń qaraýyna jiberdi. Osy jyly 23 maýsymda olar Májiliske qaıtaryldy. Senat Salyq kodeksine 131 túzetý engizdi. Onyń ishinde 41 pozısııa boıynsha Kodekstiń tujyrymdamalyq tustaryn ózgertpeıtin jańa normalar usynyldy. 70 pozısııa boıynsha mátin, sondaı-aq ótpeli erejeler men jekelegen normatıvtik quqyqtyq aktilerdi engizý merzimderi naqtylanǵan jáne jetildirilgen. Al 20 pozısııada salyq salasynda ákimshilendirý boıynsha normalar naqtylanady, – dedi zań jobasy týraly baıandama jasaǵan Májilis depýtaty Berik Beısenǵalıev.

Ilespe zań boıynsha Senat 35 pozısııa engizgen. Olar redaksııalyq jáne naqtylaý sıpatyna ıe, sondaı-aq jekelegen zańnamalyq aktilerge, onyń ishinde Senat engizgen túzetýlerge sáıkes keltirýdi kózdeıdi.

– Jalpy, Senat engizgen túze­týler zańdardyń tujy­rym­­damalyq normalaryn ózgertpeıdi. Joǵaryda aıtyl­ǵandardy eskere otyryp, Máji­listiń Qarjy jáne bıýdjet komıteti Senattyń Salyq kodeksine jáne «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń keıbir zańna­ma­lyq aktilerine salyq salý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańyna engizetin ózgeristermen jáne tolyqtyrýlarmen kelisýdi usynady, – dedi B.Beısenǵalıev.

Jalpy, Májilis Salyq kodeksinen basqa, Senattyń keı­bir zańnamalyq aktilerge quqyq qorǵaý salasyna qatysty engizgen túzetýlerimen, Salyq kodeksin qoldanysqa engizý máseleleri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna engizgen ózgeristermen jáne tolyq­tyrýlarmen kelisti.

Jalpy otyrys sońynda depýtattar qoǵamdyq ári memle­kettik mańyzdy máseleler qaýzalǵan saýaldaryn joldady. Tańsáýle Serikov Premer-mınıstrdiń orynbasary Ermek Kósherbaevtyń nazaryna qarapaıym eńbek adamdarynyń máselesin jetkizdi.

– Biz qyzmetkerdiń mártebe­sin kóterý kerek degende neni aıtamyz? Osy oraıda mekemeniń emes, sol mekemede eńbek etetin qyzmetkerdiń mártebesin kóterý kerek ekenin aıtqym keledi. Qoǵamnyń tynys-tirshiligin qam­tamasyz etip otyrǵan, eleý­siz kóringenimen, asa mańyz­dy qyzmet atqaratyn maman ıeleriniń, ıaǵnı kez kelgen mekemedegi eden jýýshy, tehnı­kalyq qyzmetker, garderobshy, qaraýyl, vahter, aýla sypyrýshy syndy jumysshylardyń mártebesi men jaǵdaıy qazirgi tańda ózekti, – dedi depýtat T.Serikov.

Qysqasy, «Aýyl» partııasy fraksııasynyń múshesi T.Serikov Jumysshy mamandyqtary jyly – bos uranǵa aınalmaı, naqty istermen kórinis tabýǵa tıis ekenin atap ótti. Al bul baǵyttaǵy alǵashqy qadam – eń tómengi býynda eńbek etip júrgen jumysshy mamandarǵa degen qamqorlyqtan bastalýy qajettigin alǵa tartty.

Jalpyulttyq sosıal-demo­kratııalyq partııasy frak­sııasynyń depýtaty Nurlan Áýesbaev áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik ónimderiniń ımportyn almastyrý taqyrybyndaǵy depýtattyq saýalyn Premer-mınıstr Oljas Bektenovke joldady. Onyń aıtýynsha, búginde elimiz – azyq-túlik taýarlary boıynsha birneshe negizgi baǵyt­ta ımportqa táýeldi elderdiń qatarynda. Al bul baǵyttardaǵy óndiristi damytý úshin qazynadan mıllıardtaǵan qarjy bólinip otyrǵanyna qaramastan, keıingi jyldary keıbir ónimder boıynsha elimizdiń baǵa kórsetkishteri aıtar­lyqtaı jaǵdaıda tómen­degeni baıqalady.

– Mysaly, otandyq qant óndirisiniń ishki naryqtaǵy úlesi birshama tómendep ketken. Bir sózben aıtqanda, búginde halyq tutynyp otyrǵan qanttyń teń jarymynan astamy shetelden ımporttalyp otyr eken. Materıaldyq-tehnıkalyq resýrstardy sýbsıdııalaýǵa 168 mlrd teńge qarastyryldy, onyń ishinde qant zaýyttarynyń negizgi jáne aınalym qarajattaryn tolyqtyrýǵa 39,3 mlrd teńge bólingen. Biraq osynshama mol qarjynyń qanshalyqty tıimdi jaǵdaıda jumys istegeni beımálim, – dedi N.Áýesbaev.

Depýtat Úkimet basshysyna jaǵdaıdy retteý úshin JSDP fraksııasy atynan birqatar usynys joldady. Onyń negizgisi sýbsıdııalar men memlekettik qoldaý tetikterin tolyq sıfr­landyrý qajet.

«Aýyl» partııasy frak­sııa­synyń depýtaty Erbolat Saýryqov Úkimet basshysy Oljas Bektenovke kámeletke tol­maǵandardyń quqyq buzý­shylyq jasaǵany úshin jaýap­kershilikke tartý másele­leri taqyrybynda saýal jolda­dy. Erbolat Baıuzaquly mektep oqýshylarynyń mektep aýma­ǵynan ózge jerlerde, sabaq­tan tys ýaqytta, demalys, kanıkýl kezinde jasaǵan quqyq­buzýshylyqtary úshin mektep dırektorlary men oqý bóliminiń meńgerýshilerin tártiptik jazaǵa tartý nemese jumystan shy­ǵarý jaǵdaılary kóbeıip bara jatqanyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, mundaı jaǵdaı kóbine aýyldyq jerlerde ýshyǵyp tur eken. Sonyń saldarynan aýyl mektepterinde dırektor jáne oqý bóliminiń meńgerýshisi laýazymdaryna úmitkerler tabý qıyndap barady.

Jalpy otyrysta palata spıkeri Erlan Qoshanov VIII saılanǵan Parlamenttiń úshinshi sessııasyndaǵy Májilis qyzmetin qorytyndylady.

Osy ýaqyt ishinde tómengi palatada 39 jalpy otyrys ótip, onda 248 másele qaralǵan, 90 zań qabyldanyp, 39 halyqaralyq shart pen kelisim ratıfıkasııalandy. Májilis depýtattary zań shyǵarý qyzmeti aıasynda jańa Salyq kodeksi boıynsha aýqymdy jumys atqarǵan. Bul zań osy sessııada eń kóp talqylanǵan qujat boldy. Memleket basshysy­nyń bastamasymen ázirlenip, qabyldanǵan Sý kodeksinde sý resýrstaryn saqtaý men damytýǵa basymdyq berilgen.

Sondaı-aq depýtattar memle­kettik organdarǵa 461 depýtat­tyq saýal joldap, azamattardy tolǵandyryp júrgen eń ózekti máselelerdi qamtydy.

– Kelesi sessııada da bizdiń aldymyzda birqatar mańyzdy zań qabyldaý mindeti tur. Atap aıtqanda, Qurylys kodeksi, sondaı-aq quqyq buzýdyń aldyn alý, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý, bankter jáne bank qyzmeti týraly, basqa da kóptegen mańyzdy zańdar bar, – dedi E.Qoshanov.

Sondaı-aq depýtattar Máji­lis janyndaǵy Qoǵamdyq pala­­ta aıasynda azamattyq qoǵam­men jáne sarapshy qoǵamdastyq ókil­­derimen tyǵyz jumysty jalǵas­­­­tyra beredi. Qoǵamdyq qabyl­daý jurtshylyqpen baılanys jasaýdyń tıimdi arnalarynyń birine aınalǵan. Osy sessııa barysynda depýtattar 2 myńnan asa azamatty qabyldapty.