Sýretti túsirgen – Jumabaı MUSABEK
Jetisý tabıǵaty kórkem aımaqtyń biri degenimizben, jyl saıyn halyq sany kóbeıip, zaýyttar ashylyp jatyr. Bul ekologııaǵa keri áserin tıgizbeı qoımaıdy. Sondyqtan ár turǵyn hal-qadirinshe aǵash otyrǵyzyp, aınalasyn qorǵaýǵa tıis. Osy turǵyda Kóksý aýdanyna qarasty Musabek aýylynyń turǵyny Erkin Pıdahmetulynyń ónegeli isi kópke úlgi. Sharýaqor azamat jergilikti bıliktiń járdemine qaramaı, otbasymen birlesip, kóktem saıyn júzdegen kóshet otyrǵyzýdy ádetke aınaldyrǵan. Shetelden oralǵan qandasymyzdyń qareketi elimizdiń órkendeýine jol ashatyn jaqsy mysal. Erkin 15 jyl boıy tynymsyz eńbektenip, aýyldyń taý jaq bókterine on myńǵa jýyq túp kókterek kóshetin otyrǵyzyp, ony kútip-baptap, búginde aspanmen boı talasqan baý-baqshaǵa aınaldyrdy. Álbette, osy talpynystyń qalqasynda qanshama eńbek, tózimdilik, kúsh-jiger jatqany óz-ózinen túsinikti bolsa kerek.
«Halqymyzda «Atadan mal qalǵansha, tal qalsyn» degen tamasha támsil bar. Muny balalaryma únemi aıtyp otyramyn. Ákeniń murasy balaǵa azyq bolmaıdy, ónegeli isi azyq bolady. Bul arqyly jas urpaqty tabıǵatty qorǵaýǵa, qorshaǵan ortany kógaldandyrýǵa, Jer-Anaǵa janashyrlyqpen qaraýǵa tárbıeleımiz. Jetisý óńiri – tabıǵaty shuraıly, sýy mol, jeri qunarly ólke. Munda ne ekseńiz de órkendep ketedi. Topyraǵy maıly, eginge de, mal sharýasyna da tıimdi óńir. Sol turǵyda osy abat mekenimizdi jasyl jelekke orap, aýasy taza, kórikti jerge aınaldyrýǵa bárimiz tyrysýymyz kerek», deıdi E.Pıdahmetuly.
Atajurtqa sonaý 2008 jyly birjolata qonys aýdarǵan Erkin alǵashynda Taldyqorǵan qalasynyń irgesindegi «Ashybulaq» saıajaıynda qonystanady. Arǵy bette «eńbek etseń erinbeı, toıady qarnyń tilenbeı» degen qaǵıdamen shyńdalǵan jas jigit 30 sotyq aýlasyna Qytaıdan ala kelgen alma, órik, kókterektiń kóshetin egip, jersindiredi.
«10 jasymnan bastap aǵash egip, ony kútip-baptaýǵa qumarttym. Elge oralǵan soń da osy kásipti jalǵastyrǵym keldi. 2010 jyly elimizde «Jasyl Qazaqstan» baǵdarlamasy qolǵa alyndy. Sol tustaǵy oblys ákimine hat jazyp, ózimniń orman ósirip, qorshaǵan ortany kórkeıtý maqsatymdy jetkizdim. Bul ótinishim qabyldanyp: «Oblysqa qarasty qaı aýdannan laıyqty jer kórseń, sol jerdi ózgertýge qoldaý kórsetiledi» degen jaýap aldym. Sonymen Taldyqorǵan qalasy, Eskeldi, Qaratal, Kóksý aýdandarynyń aýyldaryn aralap júrip, tańdaýym Kóksý aýdanynyń Musabek aýylyna tústi. Aýyldyń tizginin ustap júrgen azamattar 22 ga jer telimin berip, armanymdy ushtady. Sonymen alǵashynda alma aǵashyn egip kórip edik, ónbedi. О́ıtkeni Musabek aýylynyń jeri qumdaýyttaý, jeli úzilmeıtindikten, jemis aǵashyn ósirý qıyndaý eken. Sodan keıin, Qytaı kóktereginiń kóshetin ákelip, ege bastadym. Nátıjesin kórip tursyzdar», deıdi Erkin bas-aıaǵy bir shaqyrymǵa sozylyp jatqan, on qatar bolyp tizilip ósken kókterek qataryn nusqap.
Erkinniń bastamasyn Musabek aýylynyń ákimdik qyzmetkerleri men aýyl aqsaqaldary, turǵyndar men mektep ujymy birden qoldap, aǵash kóshetin otyrǵyzý kezinde, ony sýaryp, kútip-baptaýǵa kóp kómek kórsetedi.
«Aýylymyz jeldiń ótine ornalasqan, onyń ústine, topyraǵy qumdaýyt bolǵandyqtan, baqsha ónimderi, jemis-jıdek óspeıdi. Erkin eń alǵash aýylǵa alma aǵashyn egip edi, jer jaǵdaıyna baılanysty jersinbedi. Sodan keıin aýyldy aınaldyra kókterek egip, onyń qalqasyna alma, órik aǵashtaryn egip ósirdi. Qazir olar jemis berip tur. Kókterekter bıiktep ósip, azynaǵan jel báseńsip, aýyldy qum baspaıtyn boldy. Aýyldastar aýlasyna baqsha ónimderin kóptep ege bastady. Sóıtip, Erkinniń kókteregi búkil aýyldyń beınesin ózgertip jiberdi», deıdi Musabek aýylynyń turǵyny Zııagúl Dosanqyzy.
«Erkinniń kókteregi» degen sózdi búginde Musabek aýylynyń turǵyndary maqtana aıtady. Kókterektiń kósegesin kógertken Erkin qosymsha qara aǵashtyń tuqymyn da seýip, 1-2 jyldyq kóshetin Astana, Almaty, Túrkistan qalalary men Qaraǵandy, Ońtústik Qazaqstan oblystaryna saýdalap, nápaqa tabady.
«Elimizde eńbektengen adamǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan, múmkindik mol. Meniń tórt túligim de, bıznesim de, kásibim de – osy aǵashtar. Aldaǵy ýaqytta munyń sanyn da, aýmaǵyn da keńeıtip, kókterekpen birge jemis aǵashyn ósirip, qorshaǵan ortaǵa qosar úlesimdi eseleı beremin», deıdi keıipkerimiz.
Shyndyǵynda, Erkin sııaqty azamattar kóbeıse, tumsa tabıǵatymyz túrlene túser edi, jasyl jelekter qalyńdaı berer edi. Azamattyń aldaǵy maqsatyn júzege asyrýǵa aýyl, aýdan ákimdigi de qolynan kelgenshe kómektesýge daıyn. «Kóp túkirse kól» degendeı, bul eńbektiń jemisin erteńgi urpaq kóredi.
Jetisý oblysy
