Sýret: gov.kz
«Táýligine 500 tonna qoqys óńdeýge qýatty zaýyt 100 jańa jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi. Kompanııa jobany iske asyrý úshin 140 mln eýro ınvestısııa salýdy josparlap otyr. Mıýnhen ýnıversıteti ázirlegen ozyq tehnologııalardy paıdalanatyn «AMK Global GmbH» kompanııasy qaldyqtardyń 80%-yna deıin qaıta óńdeýden ótkizedi. Sondaı-aq kásiporynda qoqysty suryptaý boıynsha avtomatty jeli iske qosylady. Munda ottegi, azot, kompost, kómirtekti talshyq jáne taza avıasııalyq otyn sekildi janama ónimder óndirisin jolǵa qoıý josparlanady. Jalpy, kásiporyn qýattylyǵyn kezeń-kezeńimen arttyrý polıgondaǵy qaldyqtardy tasymaldaý men olardy qaıta óńdeýge múmkindik beredi dep kútiledi. Aıta keteıik, nemis kompanııasynyń ókilderi jumys sapary aıasynda oblys ortalyǵyndaǵy polıgonǵa arnaıy baryp, tanysyp qaıtty. Erbol Qarashókeev ınvestorlarǵa memleket tarapynan kórsetiletin jeńildikterdi túsindirip, jobanyń mańyzdylyǵyn atap ótti», dep jar saldy sol kezde óńirlik BAQ.
О́tken jyldyń aıaq tusynda dál osy máseleni kóterip «Qoqys óńdeý zaýyty qashan salynady?» degen taqyrypta maqala jazǵanymyzda eshkim lám-mım demedi. Jergilikti atqarýshy bılik ókilderi jaq ashpaǵan soń, jaqynda «Ilgeride jarııalanǵan qoqys óńdeý zaýyty salyna ma, salynbaı ma?» degen saýaldy oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrıaldy-ınnovasııalyq damytý basqarmasynyń basshysy Aspandııar Seısebaevqa qoıdyq. Uqqanymyz – óńir basshysy oblys ortalyǵynda salynýyna nıetti bolǵan qoqys óńdeý zaýyty boı kótermeıtin sekildi. Jaýapty basqarma basshysynyń aıtýynsha, mundaı kásiporyn salý óńir úshin ekonomıkalyq turǵydan tıimsiz kórinedi.
«Turmystyq qaldyqty óńdeý – óte qıyn is. Máselen, Taraz qalasy men Jambyl oblysy aýmaǵynda turmystyq qaldyqtardy zamanaýı tásilmen óńdeıtin zaýyt salý – biz úshin tıimsiz. Jınalyp qalǵan qoqysty qazir kishigirim kompanııalar óńdep jatyr. Al tolyqqandy jumys isteıtin, turmystyq qatty qaldyqtardy óńdeıtin zaýyt salý ázirge múmkin emes. Siz máselen, Taraz ben Almaty arasynda adam tasymaldasańyz, 18 adam syıatyn sprıntermen 2 adamdy alyp júre almaısyz ǵoı. Sol sekildi turmystyq qaldyqtardy óńdeý zaýytyn salý ekonomıkalyq turǵydan tıimsiz ekenin aıta ketken jón. Oblys basshysy ınvestormen kezdesken dep otyrsyz. Iá, biz óńirge kelgen ilkimdi jobalar týraly udaıy aqparat taratamyz. Ol – bizdiń mindetimiz. Onyń ishinde iske asatyny, júzege aspaıtyny, ekonomıkalyq tıimdiligi bar-joǵy zerdelenedi. Qazir turmystyq qaldyqty óńdeý máselesi bizde áli ashyq kúıinde tur», deıdi jaýapty basqarma basshysy.
Árıne, óńirge kelgen jobanyń jan-jaqty zerdelengeni jón. Oǵan eshkimniń daýy joq. Alaıda ınvestısııalyq jobanyń keleshegi bar-joǵyn der kezinde saraptaýǵa kim kedergi keltiredi? Sol jaǵy túsiniksiz. Máselen, Erbol Qarashókeev 2023 jylǵy qyrkúıekte óńir basshysy qyzmetine taǵaıyndaldy. Al sheteldik ınvestormen 2024 jylǵy qańtarda kezdesti. Tórt aıǵa jýyq ýaqyt bederinde salaǵa jaýapty mamandar turmystyq qaldyqty óńdeý zaýytyn salý tıimsiz ekenin óńir basshysyna «estirte» almaǵan ba?
«Qoqys óńdeıtin zaýyt – óte mańyzdy nysan. Biz qorshaǵan ortany qorǵaýǵa baǵyttalǵan jobalardy qoldaımyz. Endigi másele – atalǵan zaýyt qurylysyn tezdetip bastap, naqty iske kóshý. Bul rette qala basshylyǵy men salalyq basqarmalar kompanııamen tyǵyz baılanysta bolyp, jobany tolyq súıemeldeýi qajet», degen edi óńir basshysy 2024 jyldyń basynda.
Qarashókeevtiń sózinen ákimniń bul zaýyttyń salynýyna nıetti bolǵanyn ańǵarý qıyn emes. Biraq atalǵan jobanyń bolashaǵy joq bolsa, óńir basshysynyń sheteldik ınvestormen kezdesýine kim túrtki boldy degen saýal týyndaıdy. Álde sol kezde salaǵa jaýapty keńesshiler men basqarma basshylarynyń, ne bolmasa ákim orynbasarynyń bul máseleni óńir basshysyna der kezinde aıtýǵa batyly jetpedi me?
Qalaı desek te, óńirde turmystyq qaldyqty óńdeıtin zaýyt salynbaıtynyn basqarma basshysynyń sózinen anyq túsindik. Iri ınvestısııalyq jobany nasıhattaý máselesine kelgende jaýapty azamattar saýysqandaı saq bolsa deımiz. Áıtpese, jarnamasy jer jarǵan jobalardyń áli talaıy iske aspaı qalýy yqtımal ǵoı. Sóıtip, qoqys óńdeý zaýyty Qarashókeevtiń baıansyz jobasy retinde este qalatyn syńaıy bar.
Jambyl oblysy
