1982 jyly kórermenge usynylǵan «Tron» fılmi – kompıýterlik grafıka keńinen qoldanylǵan alǵashqy kınotýyndylardyń biri boldy. Stıven Lısbergerdiń bul týyndysy kınematografııada múldem jańa paraq ashty. Jarqyraǵan kostıýmder, sıfrly álem, lazerler men grafıkalyq qozǵalystar sol kez úshin tańǵajaıyp jańalyq bolǵany ras. О́ıtkeni munyń barlyǵy kompıýter kómegimen jasalǵan edi.
Alaıda dál osy jańashyldyqqa «Oskar» syılyǵyn taǵaıyndaıtyn akademııa jyly qabaq tanytpady. Fılm vızýaldy effektiler nomınasııasyna usynylmaq bolǵanda, komıssııa ony tizimnen shyǵaryp tastaıdy. Nege deısiz ǵoı? О́ıtkeni avtorlar kompıýter qoldanǵan. Iá, komıssııa músheleri muny «alaıaqtyq» dep qabyldaǵan. Ol ýaqytta kompıýterlik grafıka óner emes, ádiletsiz artyqshylyq retinde sanaldy. Bylaısha aıtqanda, olar «fılm jasaýdyń shynaıy eńbegin kompıýter almastyrmaýy kerek» degen ustanymda boldy.
Búgingi kúnmen salystyrǵanda bul kózqaras tipti kúlkili kórinýi múmkin. О́ıtkeni dál qazir Oskar syılyǵynyń eń qyzyqty nomınasııalarynyń biri – eń úzdik vızýaldy effektiler. Bul sanatta jeńiske jetken fılmder – kórermendi shynaıylyq pen qııal arasyndaǵy shekarany umyttyryp jiberetin týyndylar. Mysaly, «Avatar», «Juldyzdy soǵystar», «Interstellar», «Doktor Streındj» – bári de osy tehnıkanyń jetistigine súıenedi.
«Tron» fılmi – sol bir aýyspaly dáýirdiń, eski men jańanyń arpalysqan shaǵynyń sımvoly. Biraq ýaqyt bárin óz ornyna qoıdy. Kompıýterlik grafıka – búgingi kınematografııanyń mańyzdy bir bóligi ǵana emes, naǵyz shyǵarmashylyq quralyna aınaldy. Endi eshkim ony «alaıaqtyq» dep sanamaıdy, kerisinshe jańa múmkindikterdiń kilti dep baǵalaıdy.
Iá, sonymen, 1982 jyly «Tron» fılmine jasalǵan ádiletsizdik – búginde kúlkili kórinetin tarıhı sát. Alaıda sol kózqaras qaıshylyǵy sıfrly kınoóndiristegi búgingi tóńkeriske jol ashty. Bul – ónerdiń damýy úshin batyldyq pen jańashyldyqtyń qanshalyqty mańyzdy ekenin dáleldeıtin jarqyn mysal.
