Kollajdy jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Qarapaıym azamattarǵa qalaı áser etedi?
Mańyzdy ózgeristerdiń biri – jeke tabys salyǵynyń jańa júıesi. Jyldyq tabysy 8 500 AEK-ten (boljammen 40 mln teńgeden) asatyn adamdar 15% mólsherinde salyq tóleıdi. Buǵan deıin bárine birdeı 10% mólsherleme qoldanylatyn. Al fermerlerdiń tabysyna burynǵydaı 70% jeńildik saqtalady.
Zeınetkerler men áleýmettik jaǵynan osal toptarǵa jeńildik bar. Biryńǵaı zeınetaqy jınaq qorynan (BZJQ) tólenetin tólemder endi salyqtan bosatylady. Al múmkindigi shekteýli jandar úshin áleýmettik shegerim 882 AEK-ten 5000 AEK-ke deıin ósiriledi. Kólik salyǵy men múlik salyǵynda da ózgeris bar. Qoldanystaǵy merzimi 10 jyldan asqan kólikter úshin salyq azaıady. Kerisinshe, quny 75 mln teńgeden asatyn avtokólik, 100 mln teńgelik kemeler, qymbat alkogol men temeki ónimderine jáne jalpy quny 450 mln teńgeden asatyn jyljymaıtyn múlikke 10% kóleminde qosymsha salyq salynady.
Tólemderdi tóleý úderisi jeńildeıdi. О́zin-ózi jumyspen qamtyǵandar salyqtaryn mobıldi qosymsha arqyly ońaı tóleı alady. Salyq bereshegi az bolsa, shot buǵattalmaıdy, tólemdi keıinge shegerý de jeńildeıdi. Medısına men bilimge de tıimdi ózgerister bar. Dári-dármek pen medısınalyq qyzmetterge QQS mólsherlemesi 2026 jyly 5%, 2027 jyly 10% bolady. Al memleket kepildik bergen medısınalyq qyzmetter men orfandyq aýrýlardy emdeý QQS-dan múlde bosatylady.
Endi bárine deklarasııa tapsyrý mindet pe?
Ulttyq ekonomıka mınıstrligi engizilgen túzetýlerdiń maqsaty eski normalardy jańartý, qaıtalanatyn nemese eskirgen erejelerdi alyp tastaý, salyq salý júıesine naqty, núkteli tetikterdi engizý ekenin habarlady. Kodekstegi eń mańyzdy ózgeristerdiń biri – jeke tulǵalardyń aktıvteri men mindettemeleri týraly deklarasııa tapsyrýǵa mindetti tulǵalar tizimi keńeıdi degen bap. Sarapshy Dmıtrıı Kazansevtyń aıtýynsha, zańnamadaǵy bul tujyrymdamanyń formasy keńeıgenimen, shyn máninde, esep tapsyrýǵa tıis adamdardyń sany azaıady.
– Qazir esep tapsyrýǵa tıis tulǵalar naqty belgilendi. Bul tizimge elden tys jerde jyljymaıtyn múlki, aksııalary, avtorlyq quqyqtary men basqa da múlki bar azamattar kiredi. Al tek el aýmaǵynda ǵana múlki men shottary bar azamattarǵa esep tapsyrýdyń qajeti joq. Shynynda, deklarasııa tapsyrý basqa másele, al aqshany baqylaý múlde basqa. Siz tabysyńyzdan artyq aqsha jumsap jatsańyz, sizge esep tapsyr degen eshkim bolmasa da, memleket ony kóredi, salyq organdary suraq qoıýy da múmkin, – deıdi ol.
Demek endi memlekettik organdarda aqsha aýdarymdaryńyz ben kiris-shyǵysyńyzdy baqylaýǵa resmı múmkindik bar. Sondyqtan erte qýanýdyń qajeti joq. Jańa túzetýlerge sáıkes, iri satyp alýlar men tabystar boıynsha baqylaý da kúsheıedi. Alaıda sarapshy bul tetik burynnan bar ekenin, tek endi baqylaý naqty ári avtomattandyrylǵan túrde júrgiziletinin aıtady.
– Buryn eger salyq organdaryna qandaı da bir aqparat kerek bolsa, olar resmı suraý jiberetin. Endi bankter operasııa kólemi 20 myń AEK-ten (78,6 mln teńge) asqan jaǵdaıda avtomatty túrde málimet berýge mindetti. Iаǵnı aksııalardy úlken somaǵa satyp alsańyz, bank bul týraly salyq organdaryna tolyq esep beredi. Azamat retinde qalaı tabys taýyp, qaıda jumsap jatqanyńyz bári ashyq bolýy kerek. Bul – halyqaralyq tájirıbe. Memleketpen ashyq jumys isteımin deseńiz, qarjylyq tártipti saqtaýǵa týra keledi. Buryn deklarasııany jalpyǵa birdeı tapsyrady degen túsinik boldy. Is júzinde kóp adam ony toltyrmaı jatty, al toltyrǵandardyń ózi kóp jaǵdaıda formaldy túrde ǵana oryndap júrdi. Endi memleket «kiris esebin» tapsyrýdy tek shetelde aktıvi, esepshoty, bıznesi nemese múlki bar azamattarǵa ǵana mindettep otyr. El aýmaǵynan tys tabys nemese múlik bolmasa, esep tapsyrý mindetti emes, – dep túsindiredi sarapshy.
Internet platforma men krıptovalıýta
Salyq kodeksinde alǵash ret «ınternet-platforma» uǵymy naqty sıpattalyp, mundaı platformalarǵa salyq agenti mártebesi berildi. Endi «Glovo», «Iаndeks Go», «Naimi.kz» sekildi qyzmetter jeke oryndaýshylardyń ornyna salyq tóleıdi.
– Buǵan deıin osyndaı platformalar arqyly tabys tapqysy kelgen adam jeke kásipker (JK) bolyp tirkelip, esep tapsyryp, salyq tóleýi kerek bolatyn. Al endi platforma salyqty ózdiginen ustap qalady jáne esepti ózi tapsyrady. Frılanserge, kýrerge nemese taksıstke tek JK ashý ǵana qaldy. Biraq 2026 jyldan bastap tipti JK ashý da talap etilmeıdi, – deıdi Dmıtrıı Kazansev.
Onyń aıtýynsha, bul bastamanyń bastamashysy ınternet platformalardyń ózderi bolǵan. Sebebi olar úshin bul adamdardyń kirýin jeńildetýdiń joly. Salyq mólsheri 4%, onyń ishinde zeınetaqy aýdarymy, mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) jáne basqa da mindettemeler kiredi. Iаǵnı 4% tólep, jumysty jalǵastyra berýge bolady.
Salyq kodeksindegi taǵy bir mańyzdy ózgeris – sıfrlyq aktıvterdi, ıaǵnı krıptovalıýtany salyqtyq retteý. Budan bylaı krıptovalıýta arqyly tabys tapqan azamattar 10% tabys salyǵyn tóleýi qajet. Eger tek krıptovalıýta satyp alyp júrseńiz, esepte tek aqparattyq maqsatta kórsetesiz. Biraq ony paıdamen satsańyz, onda mindetti túrde 10% salyq tóleýińiz kerek.
Jańa kodeks 2026 jylǵy 1 qańtardan bastap qoldanysqa engiziledi.
