Onyń paıymynsha, temir tulparǵa qarjy shashqansha, sol qarajatty durys baǵytqa burǵan jón. Bosqa ketetin shyǵynnyń ornyn depozıtpen, jyljymaıtyn múlikpen toltyrý kerek degen kózqarasta.
Sultan Elemesov – bilikti aýdıtor, kásibı býhgalter, qarjy salasynda on bes jyldan asa ter tógip júrgen azamat. Birqatar ekinshi deńgeıli bank pen olardyń enshiles kompanııasynda qyzmet istegen. О́z tájirıbesi týraly aıtarda ol kópshilik jıi minetin «Hyundai Tucson» modelin mysal etedi. Baǵasyn, amortızasııasyn, tehnıkalyq qyzmetin, saqtandyrýyn túgel saralap, esep júrgizgen. Kólikke quıylatyn qarjy men sol qarjyny depozıtke salyp, taksı men qoǵamdyq kólikti qatar qoldanýdyń tıimdiligin tarazylaıdy. Elemesov júrgizgen esepke súıensek, kólik ıelený men odan bas tartyp, aqshany tıimdi ınvestısııalaý arasynda aıtarlyqtaı aıyrma bar.
– Eger kólikti nesıege alsaq, alǵashqy jyly keminde 6 mln teńge ketedi: 1,7 mln teńge – bastapqy jarna, 3 mln teńgege jýyq – nesıe tólemi jáne qosymsha shyǵyndarǵa (tehqyzmet, janarmaı, turaq) 1,3 mln teńge jumsalady. Kelesi jyldary bul soma jylyna 4,5 mln teńge deńgeıinde saqtalady. Al kólikti satyp alyp, ustaý shyǵynyn tikeleı eseptesek, kólik quny – 17 mln teńge, qyzmet etý merzimi 20 jyl dep alaıyq. Osy negizde amortızasııa jylyna 850 myń teńgeni quraıdy. Jyldyq basqa shyǵyndarǵa tehnıkalyq qyzmet (120 myń teńge), janarmaı (400 myń teńge), saqtandyrý men salyq (250 myń teńge), avtoturaq (250 myń teńge), shına, jýý, usaq jóndeý (150 myń teńge) kiredi. Barlyq shyǵyn jylyna shamamen 2 mln-nan asady. Iаǵnı aıyna – 168 myń teńge. Buǵan qosa, avtonesıe alǵan jaǵdaıda tólenetin paıyzdar men ýaqyt, kúızelis, kútpegen jaǵdaılardy da esepke ala berińiz, – deıdi ol.
Onyń aıtýynsha, kólik alatyn aqshańyz bolsa, máselen, 17 mln teńgeni depozıtke salyp qoısańyz, jyl sońynda 3 mln-ǵa jýyq tabys tabasyz.
– Mysaly, men taksı qyzmeti men qoǵamdyq kólikterdi paıdalanamyn. Siz kólik satyp almaǵan jaǵdaıda tek materıaldyq emes, moraldyq ta jeńildik alasyz: keptelis, jóndeý, aıyppul, salyq syndy áýre-sarsańnan bosaısyz. Tipti belsendi qozǵalys kezinde de shyǵyn jylyna 1,15 mln teńgeden aspaıdy, al kólik ustaý shyǵyny budan 3 ese joǵary. Eger kólik alatyn aqshańyzdy 15,5% mólsherlememen depozıtke salyp, sol aqshaǵa taksı men avtobýs úılestirip júrseńiz, bul qarjylyq turǵydan áldeqaıda utymdy, – deıdi qarjyger.
