Ádilet – qoǵam seniminiń ózegi
Elimizde ádilet uǵymy alystan sermeıtin abstraktili túsinik emes, qaıta adamdardyń ómirine tikeleı áser etetin qundylyq retinde qabyldanady. Bul – tek teń múmkindikter týraly talap qana emes, qoǵam men memleket arasyndaǵy senimniń negizi.
Qazaq qoǵamyndaǵy ádilettilik bilim men medısınalyq kómekke teń qoljetimdilik, adal eńbektiń ádil baǵalanýy, quqyqtyń qorǵalýy, zańnyń bárine birdeı qoldanylýy jáne adamnyń tamyryna, tanysyna nemese áleýmettik mártebesine qaramastan damýǵa múmkindik alýy sııaqty qaǵıdalardy qamtıdy. Osy ustanymdardyń buzylýy – halyq arasynda ádiletsizdik sezimin týdyrady. Sebebi ádilettilik – azamattardyń tabıǵı ári mańyzdy quqyǵy retinde baǵalanady.
Adal eńbek eskerýsiz qalmaýy tıis – kópshiliktiń pikiri
QSZI júrgizgen saýalnama nátıjesi boıynsha, qazaqstandyqtardyń 98 paıyzdan astamy adal eńbektenetin adamdar laıyqty syıaqy alýy kerek dep sanaıdy. Bul – ádiletti eńbekke degen joǵary qoǵamdyq suranysty bildiredi. Adamdar tabys jeke kúsh-jigerge baılanysty bolýy tıis dep esepteıdi.
Alaıda bul pikirmen kelispeıtin 1 paıyz respondent júıelik ádiletsizdikti alǵa tartady. Olardyń oıynsha, keıde eńbek nátıje bermeıdi, sebebi resýrstarǵa teńsiz qoljetimdilik pen jemqorlyq kedergi bolady. Bul pikir eńbek qundylyǵyna qarsy kózqaras emes, kerisinshe – adal eńbektiń tıisti baǵalanbaı jatqanyna qoǵam qurylymynyń kináli ekendigin meńzeıtin syn.
Ádilettilik – barlyq azamatqa ortaq qundylyq
QSZI zertteýi kórsetkendeı, ádilettilikke umtylý – jasy, tabysy, bilimi ártúrli qazaqstandyqtardyń barlyǵyna tán qasıet. Bul – adal eńbek eskerýsiz qalmaýy kerek degen ıdeıany aýylda da, qalada da, túrli áleýmettik toptar teń dárejede qoldaıtynyn bildiredi. Osyndaı ortaq ustanymdar ádilettiliktiń jalpyulttyq qundylyqqa aınalǵanyn kórsetedi. Ol – qoǵamdaǵy ártúrli kózqarastaǵy adamdardy biriktiretin ortaq kelisim alańy. Ásirese búgingideı áleýmettik árkelkilik kúsheıip kele jatqan kezeńde bul qundylyqtyń orny erekshe.
Qoǵam ózgerip jatyr – jańa kózqaras qajet
Qazirgi tańda qoǵamdy jynysyna, jasyna, tabysyna nemese turǵylyqty jerine qarap saraptaý jetkiliksiz bolyp barady. Sebebi uqsas áleýmettik sıpattarǵa ıe adamdardyń ózi – til, din, mádenı orta men aqparattyq keńistikke baılanysty – múlde ártúrli qundylyqtar men múddelerge ıe bolýy múmkin. Sondyqtan azamattardyń kóńil-kúıin durys uǵyný úshin burynǵy áleýmettik modelderge ǵana súıenýge bolmaıdy. Onyń ornyna adamnyń ómirlik tájirıbesi, dúnıetanymy, mádenı kodtary men medıa ortasy sııaqty zamanaýı faktorlardy eskerý qajet. Sebebi búgingi tańda adamnyń pikirleri men kútýlerin dál osy tetikter qalyptastyryp otyr.
