Abaı • 02 Tamyz, 2025

Abaı toıy bastaldy

370 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Tunyp turǵan tarıhy, shalqyp jatqan shejiresi bar adamzat­tyń ardaqty per­zenti, aqyl-oıdyń kómbesi, qazaq halqynyń kemeń­ger tulǵasy Abaı Qunanbaıulynyń dúnıe esigin ashqany da toı bolýǵa tıis. Oǵan arnalǵan ár onjyldyqtaǵy dúbirli toı kórgenniń kóńilinde, kórmegenniń armanynda. Bul toı – eldi birlikke bastaǵan bereke, rýhanııat merekesi.

Abaı toıy bastaldy

Hakimge arnalǵan sıfrlyq joba

Hakim Abaıdyń 180 jyldyq mereı­toıy­na arnalǵan onkúndik Semeı qalasyndaǵy Muhtar Áýezov atyndaǵy pedagogıkalyq kolledjdiń «Es-Aımaq» rýhanı ortalyǵynda «Abai akademiasy» atty ensıklopedııalyq portaldyń tusaýkeserinen bastaldy. Aqyn shyǵarmashylyǵyna arnalǵan tuńǵysh ensıklopedııalyq portaldyń tanystyrylymyna oblys ákimi Berik Ýálı, zııaly qaýym ókilderi, abaıtanýshy ǵalymdar qatysty.

Ensıklopedııalyq portal­dyń tusaýkeserinde sóz sóılegen óńir basshysy Abaı toıy bıyl tuńǵysh ret 10 kúndik retinde atap ótiletinin aıtyp, 1-10 tamyz aralyǵynda Semeı qalasy men Abaı aýdanynda, oblystyń ózge de óńirlerinde túrli mádenı-rýhanı, tanymdyq, ıntellektýaldyq is-shara­lardyń josparlanyp otyr­ǵanyna toqtaldy.

Atalǵan on­kún­diktiń ótýine qarjyny túgel­deı janashyr demeýshiler kóterip otyr. Abaı toıynyń óńirimiz­ge eń bas­ty syılyǵy – Memleket bas­shy­sy­nyń qoldaýymen bas­talǵan «Abaıǵa qurmet» aksııasy. Hakim­niń toıynda elimizdiń ár óńiri jańadan qurylǵan obly­sy­myz­ǵa bir nysannan salyp bere­tin­ boldy. Mańǵystaý «Dostyq úıin», Shymkent shyǵarmashy­lyq ortalyq, Túrkistan kórme orta­ly­ǵyn, Astana jaıly mektep, Aqtóbe jekpe-jek ortalyǵyn, Pav­lodar oblysy ústel tennısi orta­­­lyǵyn salýǵa, Shyǵys Qazaq­stan­ Ertis jaǵalaýyn jasandy­­ryp bere­miz dep otyr. О́zge óńir­ler de habar­lasyp, yqylas-nıette­rin bil­dirip jatyr», dedi oblys ákimi.

Abaı

Sonymen qatar ensıklope­dııalyq portal Abaı murasyn zamanaýı formatta jetkizý tur­ǵysynda mańyzdy ekenin jetkizdi.

«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Abaı jáne HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasynda «Abaıdyń shy­ǵarmalaryna zer salsaq, onyń únemi eldiń alǵa jyljýyna, ósip-órkendeýine shyn nıetimen tileýles bolǵanyn, osy ıdeıany barynsha dáriptegenin baıqaımyz. Al ilgerileýdiń negizi bilim men ǵylymda ekenin anyq bilemiz. Abaı qazaqtyń damyl­syz oqyp-úırengenin bar jan-táni­men qalady. «Ǵylym tappaı maq­tan­ba» dep, bilimdi ıgermeıinshe, bıikterdiń baǵyna qoımaıtynyn aıtty» dep Abaıdyń muratyn, maqsaty men armanyn jilik­tep aıtyp, búgingi qazaq balasyna oı saldy. Demek búgin kópke jol tartatyn Abaıǵa arnalǵan ensıklopedııalyq portal, hakim muralaryn óskeleń urpaqqa nasıhattaý jolynda negizgi baǵdar­sham bolmaq. Sondaı-aq Abaı týraly aqparat izdegen adam «Abai akademiyasy» portaly arqyly tolyqqandy qol jetkize alady. Eń bastysy, bul portal Abaıdyń 180 jyldyq mereıtoıynan keıin de jumysyn jalǵastyra beredi»,  dedi óńir basshysy.

«Abai akademiasy» jobasynyń jetekshisi Aıjan Tábarakqyzy jınalǵandarǵa portaldy tanys­tyrdy. Onyń aıtýynsha, «Abai akademiyasy» portaly – Abaı mura­syn óskeleń urpaqqa nasıhattaıtyn, aqyn týraly tolyq máli­met usynatyn ǵylymı-tanymdyq derekkóz. Platformada aqynnyń ádebı, ǵylymı, pýblısıstıkalyq jáne epıstolıarlyq eńbekteri tekstologııalyq saraptamamen, túrli formatta jınaqtalǵan. Materıaldar Abaı ınstıtýttary, ǵylymı ortalyqtar, arhıvter men murajaılardan alynyp, sıfr­ly túrde engizilgen. Sondaı-aq tele-radıo habarlar men derekti fılm­der de qamtylǵan.

Aıtýly is-sharada abaıtanýshy Arap Espenbetov, «Jıdebaı-Bórili» mýzeı-qoryǵynyń dırektory Ulan Saǵadıev, ádebıettanýshy-ǵalym, PhD Qarlyǵash Áýbákir ensıklopedııalyq portal týraly pikirlerin aıtty.

«Búgin ashylyp otyrǵan «Abai akademiasy» ensıklopedııalyq portaly – elimizdiń ǵylymı, mádenı, aqparat aıdynyndaǵy eleýli jańalyq. Portal jas ǵa­lymǵa da, izdenýshige de, stýdent­ke de, oqýshyǵa da, qarapaıym ju­mysshyǵa da ortaq. О́ziniń dosy sııaqty áńgimelesip, qajetti derek­terin qabyldap, ári qaraı uly aqyn týraly oılary men tanymyn damytatyny sóz­siz. Abaıdy bilemin, tanımyn, uǵa­myn, túsinemin deıtin jannyń barlyǵyna kómek beretin eń úlken basty qural, ensıklo­pedııa», dedi Arap Espenbetov.

Bir sózben aıtqanda, ensıklo­pedııalyq portal halyqtyń Abaı murasyn tanýyna kómegin tıgize bermek. Keleshekte sıfrlyq jobanyń múmkindikteri jetile túsedi, jasandy ıntellekt­ige negizdelgen vırtýaldy kómek­shi – Abaı chat-boty da qoldaný­shy­lardyń ıgiligine jumys istemek. Ol árbir suraqqa Abaı jaýap qatqandaı áser beretin bolady.

 

Ulttyq aýyl esigin aıqara ashty

Semeıdegi Túıemoınaq aralynda Abaı toıynyń máni men sánine aınalǵan etnoaýyl­­dyń kelýshilerge resmı túrde esigi ashyldy. Halyqtyń ulttyq mura­sy men baı mádenıetin nasıhattaıtyn aýyl aldaǵy on kún boıy toıshy qaýym men týrıs­terge qyzmet kórsetedi.  Bir aıtarlyǵy, dúbirli toı barysynda is-shara­nyń deni osy aralyqta ótedi. Etnoaýyl aýmaǵynda onnan asa kıiz úı tigilgen, jastar­dyń kóńil kóterýine úsh altybaqan orna­tylǵan. Qala jurty men qonaq­tary aýylǵa túsip, ulttyq taǵamdardan dám tatyp, túrli kór­­mege kózaıym bolyp, konserttik kesh­terdi tamashalaı alady.

a

Keshe onda «Asyl mura» qol­óner sheberleriniń oblystyq festıvali bastaldy. Festıvalda óńirdiń úzdik sheberleri buıym­daryn kóptiń nazaryna usyndy. Ulttyq murany nası­hattaýǵa, shyǵarmashylyq bastama­lar­­­dy qoldaýǵa baǵyttalǵan is-shara bıyl úshinshi márte ótip otyr. Festıval qory­tyn­­dysyn­da «Ala­man qu­raq-2025» baıqaýy­­nyń jeńim­­paz­­dary marapatta­la­dy.

Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, etnoaýyl aýmaǵyn­da 1-10 tamyzda qazaq kúresi, taek­von­do, sadaq atý, qol kúresi, doı­by, toǵyzqumalaq, týrnıkke ­tar­tylý, gir tasyn kóte­rý, asyq atý syndy ulttyq jáne za­ma­­naýı sport túr­lerinen qala­­lyq ashyq chempıo­nattar ótedi.

 

Arbattaǵy kórme

Semeıdiń Arbat alańynda da merekelik is-sharalar bastaldy. Sonyń biri – tanymal ıllıýstrator, sýretshi Ańsaǵan Mustafanyń «Kóńilge túrli oı salar» kórmesi.  Uly aqynnyń mereıtoıyna oraı uıym­dastyrylǵan kórmede ómir, rýha­nııat, ishki álem, qoǵam týraly óner týyndylary fılosofııalyq tol­­­ǵanys pen zamanaýı obrazdar arqy­ly jurt nazaryna usy­nyl­ǵan. Eks­­pozısııa qala tur­ǵyn­­dary men qo­naq­­taryna este­tı­kalyq áser syı­lap, toı kórkine kórik qosty.

Ańsaǵan Mustafa – áıel quqy­ǵy, rýhanı qundylyq, otba­sylyq qarym-qatynas jáne ishki álem taqyrybyn qoz­ǵaı­tyn týyndylarymen tanymal. Sýretshiniń jumystary bir­neshe halyqaralyq kórmege qaty­syp, otandyq BAQ-ta keńinen talqylanyp keledi.

Budan soń «Aspan Sınema» jo­basy aıasynda Abaı týraly fılm­­­derdiń kórsetilimi ótip, kesh «Arena» mádenı-sport kesheninde «Adam­­­zattyń alyby – hakim Abaı» atty mereıtoılyq gala-konsertke ulasty.

Abaı toıynyń alǵashqy kúni osylaı bastaldy. Bul toı jaı ǵana toı emes, rýhanı jańarýǵa jol silteıtin ustynǵa aınalaryna senemiz. 

 

Abaı oblysy