Suhbat • 14 Tamyz, 2025

«Balqashty júzip ótýge táýekel ettim»

90 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Astanalyq parasportshy Aqnazar Mútálip Balqash kólin 20 shaqyrym endikte júzip ótip, álemdik rekord ornatty. Bir qol, bir aıaǵy kem sportshy 13 saǵatta mejeli qashyqtyqty júzip ótti. Endi Gınnestiń rekordtar kitabyna kórsetkishin joldap, jahannyń tańǵajaıyp nátıjelerin súzgiden ótkize saralaıtyn ujymnyń maquldaýyn kútip júr. On eki múshesi saý adamnyń ózi júregi daýalaı bermeıtin táýekeldi eńsergen sańlaqpen az-kem tildesýdiń oraıy týdy.

«Balqashty júzip ótýge táýekel ettim»

– Aqnazar, aldymen ózińdi orasan táýekelge bel býyp, jan­keshtilikpen jetken tabysyń­men quttyqtaımyn. Balqashty júzip ótý ıdeıasy qalaı týdy? Buryn-sońdy mundaı qashyqtyqqa júzip kórdiń be?

– Quttyqtaýyńyzǵa rahmet, birneshe kúnnen beri qoldaýshylarym, janashyr jaqyndarym jyly sózin arnap, yqylasyn bildirip jatyr. Kóńiliń ósip, kádimgideı marqaıyp qalady ekensiń.

Endi ıdeıa qaıdan týdy degenge kelsek. О́zim kópten beri oılap júr edim. Odan buryn álemdegi parajúzgishterdiń shalqar teńiz, aıdyn kóldiń betinde júzgen nátıjelerin saraladym. Biraq birde-bir parajúzgish mundaı qashyqtyqqa táýekel etpepti. Byltyr Býrabaı  kólinde 2,5 shaqy­rym­ǵa júzip ashyq sýda ózimniń áleýe­timdi synap kórdim. Bir jyl daıyn­dyq júrgizip, Balqashty júzip ótýge bel býdym.

– 20 shaqyrymdy júzip ótý jeńil tımeıtini anyq, júreksindiń be?

– Meni alańdatqan júzip ótý emes, osy aýqymdy sharany uıymdastyrý isi boldy. Eń aldymen, júzip ótetin baǵytty mejelep, shaqyrymyn ólshep aldyq. Odan keıin neshe saǵatta júzip ótetinimdi baǵamdadym. Soǵan qaraı beınejazbaǵa taspalaıtyn operatordy tabý qıynǵa soqty. Habarlandyrý arqyly qońyraý shalyp birneshe mamanmen tildestim. Kópshiligi buryn-sońdy mundaı táýekelshil adamdy tas­palap kórmegendikten tańdanyp jatty. Keıbiri aqyl-esi kem adamǵa balady. Aqyry Almatydan jaqyn tanysymyz arqyly taspalaýshy jigitter taptym. Aıtpaqshy, bulardan buryn taǵy bir toppen keliskenbiz. Mejeli kúnge bir kún qalǵanda sózden taıqyp, aınyp ketti. Sodan keıin osy jigit­termen kelisim jasastyq. Men kóldi qalaı júzip ótemin dep ýaıymdama­dym, uıymdastyrý isi uıqymdy qashyrdy. Túsirýshi topty alyp jú­retin katerdi jalǵa alýdyń masha­qa­ty ońaı bolmady. Osyndaı irili-usaqty sharýalar tıtyqtatyp jiberdi de, jattyǵýǵa basa kóńil bóle almadym. Bi­raq táýekelmen bastaǵan isti aqy­ryna jetkizý úshin barymdy
saldym.

– 13 saǵat sýdan shyqpaı júzdiń. Tolqyn kedergi keltirmedi me?

– Biz sóreden tań alageýimde attandyq. Túske deıin kóldiń beti tynyq boldy da, asa qıyndyq týdyrmady. Tek sáskege taman jel tu­ryp, tolqyn qaqpaqyldap baǵy­tym­nan buryp jiberip otyrdy. Dúrkin-dúrkin qıys ketip, qaıta baǵy­tyma burylamyn  dep ábden silelep qaldym. Besin aýa jel basylyp, tolqyn sabasyna túsip, kóńilim ornyqty. Osylaısha, ózimiz aldyn ala boljaǵan merzimde Balqash kólin júzip óttim.

– Nartáýekelge bel býǵanyńdy  ata-anań birden qoldaı ketpegen bolar?

– Árıne, anam meniń kóldi júzip ótsem degen maqsatymdy bilgende qarsy boldy. Ana úshin biz árdaıym balamyz ǵoı. Amandyǵymdy oılasa kerek. Biraq bala kúnimnen maqsatyma jetpeı tynbaıtyn qaısarlyǵymdy biletindikten aqyry qoldady.

– 2018 jylǵa deıin temirjol salasynda eńbek ettiń. Árıne, eske túsirý jeńil tımesi anyq. Dese de taǵdyryńnyń parasportpen qabysýyn baıandap ótseń.

– Iá, synaqqa túsken, qıyn shaq­tar ótti ǵoı... Sol jyly Jambyl obly­synyń aýmaǵyndaǵy «Aspara – Tátti» shoıyn jol bóligine jóndeý júrgizip jatqanda úsheýmizdi po­ıyz qaǵyp ketti. Dastan degen dosym kóz aldymda jantásilim etti. Meniń bir qolym men bir aıaǵymdy julyp áketti. Úshinshi kisi de qolynan jaraqat aldy. Tún aýǵan tusta qansyrap jat­qa­nymdy bilem, esimdi jısam aýrýhana tósegine tańyp tastapty. Kóp uzamaı oń qolym men oń aıaǵymdy kesti. Jaryq dúnıe esigin ekinshi ret ashqandaı kúı keshtim. Qıyndyq, kedergi aýyr soqqanymen barlyǵyn eńserdik. Bes ret pyshaqqa túsip operasııa jasady. Keıin kesilgen qol men aıaqtyń  jarasy jazylyp, protezge úırengenshe de kóp ýaqyt ótti. Ońqaı bolǵandyqtan sol qolmen jazýǵa, tamaq ishýge, basqa da jumysty isteýge úırenisý de aýyr soqty.

Osylaısha, uzaqmerzimdik emdelýden keıin sportpen shuǵyldanýǵa bel býdym. Qaraǵandydan Astanaǵa kóship kelgen soń, otyryp oınaıtyn paravoleıbol úıirmesine jazyldym. Biraq jalqy qolmen uzaqqa bara almaıdy ekensiń. Aqyrynda bala kúnnen úırengen júzýdi damytsam dep sheshtim. Qysqa merzimde sporttyq normatıvti oryndap, el ishindegi mártebeli saıystarǵa qatysýǵa múmkindik aldym. Kóp ótpeı para­júzý­shiler arasynda el birin­­shi­­li­gi­ne qatysyp, chempıon atandym.

– Endigi maqsat qandaı?

– Ázirge osy jetistigimdi Gınnes­tiń rekordtar kitabyna endirýdiń áýresimen júrmin. Parajúzgishter arasynda meniń kesilgen qolym men aıaǵymnyń kemdigi M6 sanatyna jatady. Osy sanattaǵy parajúzgishterdiń eshbiri ashyq sýda bir qol, bir aıaqpen 20 shaqyrym júzip ótpepti. Mundaı jankeshtilikpen eńsergen eńbegim eleýsiz qalmasa deımin. Keleshekte Paralımpıada, álem chempıonaty syndy bási joǵary  saıystarǵa qatysyp, parajúzýden elimniń mártebesin asqaqtatsam deımin.

 

Áńgimelesken –

Qýanysh NURDANBEKULY,

«Egemen Qazaqstan» 

Sońǵy jańalyqtar