Jeti myń bilim alýshy oqýǵa qabyldandy
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek te «Joǵary bilim endi tek dıplom alý emes, ol – daǵdy men tájirıbe, tehnologııamen jumys isteı alatyn básekege qabiletti maman daıarlaý úderisi. Sondyqtan biz joǵary oqý oryndaryn naryq suranysyna beıimdep, sapany negizgi ólshem retinde alyp otyrmyz», degen bolatyn. Mine, osy sharttar men talaptarǵa tolyqtaı saı kelip, sapaly kadrlar daıarlaýda L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti elimizdegi joǵary bilim men ǵylym salasynyń kóshbasshysy sanalady. Ýnıversıtettiń bilim berý baǵdarlamalary zaman talabyna saı jańartylyp, stýdentterdi tek teorııalyq bilimmen ǵana emes, sonymen qatar praktıkalyq daǵdylar men ǵylymı-zertteý jumysynda tereń tájirıbe jınaqtaýǵa baǵyttalǵan.
2025 jylǵy qabyldaý naýqany erekshe nátıjelerimen este qaldy. 5 000-ǵa jýyq talapker EUÝ stýdenti atansa, olardyń 3 216-sy UBT-da 100-den 139 ball aralyǵynda jınap, memlekettik grant ıegeri boldy.
Ýnıversıtet tarapynan «Altyn belgi» ıegerleri men túrli olımpıada jeńimpazdarymen qatar, aýyldyq kvota ıegerleri, ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar men múmkindigi shekteýli jastarǵa da erekshe qoldaý kórsetilip, olardyń sapaly bilim alýyna naqty jaǵdaı jasaldy. Bul – ýnıversıtettiń áleýmettik jaýapkershilik ustanymyna berik ekeniniń dáleli.
Bıyl pedagogıkalyq baǵyttaǵy bilim berý baǵdarlamalaryna, onyń ishinde qazaq tili men ádebıeti, orys tili men ádebıeti, sondaı-aq quqyqtaný, halyqaralyq qatynastar, jýrnalıstıka, ekonomıka, sáýlet, týrızm jáne basqa da suranysqa ıe mamandyqtarǵa ótý baly edáýir ósti. Bul – ýnıversıtettiń bilim sapasyna qoıylǵan joǵary talaptar men akademııalyq serpilisiniń naqty nátıjesi.
Elimizdegi mektepterdiń úzdik túlekteriniń bizdiń ýnıversıtetti tańdaýy – shyn júrekten maqtan etetin jaǵdaı. Bul kórsetkishke shekti baldyń joǵarylaýyna qaramastan qol jetkizilýi erekshe mánge ıe. Bul Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń talantty ári yntaly jastar úshin óz áleýetin ashýǵa múmkindik beretin, álemdik standarttarǵa saı bilim ordasy ekeniniń dáleli. Demek bul – ýnıversıtetimizdiń professor-oqytýshylar quramy men sala mamandarynyń jyl ótken saıyn sapaly bilim berip, bilikti mamandar daıarlaýda atqaryp jatqan júıeli eńbeginiń nátıjesi.
Jalpy, EUÝ-ǵa bıyl 7 000 bilim alýshy oqýǵa tústi. Olardyń ishinde bakalavrıat boıynsha – 3 837, magıstratýrada – 1 709, al doktorantýrada 409 adam memlekettik grant negizinde bilim alady. Eń tańdaýly talapkerler negizinen matematıka, halyqaralyq qatynastar, aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar, hımııa jáne qurylys syndy bilim berý baǵyttaryn tańdaǵan.
Halyqaralyq deńgeıdegi ýnıversıtet
Búginde L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti ulttyq mártebemen qatar halyqaralyq deńgeıde de joǵary tanymaldyqqa ıe. Ýnıversıtet «QS World University Rankings» reıtınginde 317-oryndy ıelenip otyr.
Álemniń jetekshi oqý oryndarymen jasalǵan 400-den astam áriptestik, halyqaralyq akademııalyq utqyrlyq baǵdarlamalary, sheteldik professorlar men Nobel syılyǵynyń laýreattary ótkizetin dárister – osynyń bári EUÝ stýdentterine halyqaralyq standarttarǵa saı sapaly bilim alýǵa jol ashady. Djordj Fısdjerald, Mýhammad Iýnýs, Fınn Kıdland, Erık Maskın syndy Nobel syılyǵy laýreattarymen kezdesýler ýnıversıtettiń ǵylymı jáne mádenı deńgeıin odan ári bıiktetti.
Halyqaralyq yntymaqtastyq Eýropa, Azııa jáne Amerıka qurlyǵynyń ýnıversıtetteri, ǵylymı ortalyqtary men elshilikterimen ornatylǵan kelisimder negizinde damyp keledi. Sonymen qatar Reseı, Belgııa, Iran, Túrkııa, Qytaı, Belarýs jáne Pákistanda 12 mádenı-bilim berý ortalyǵy, al О́zbekstanda О́zbek-qazaq mádenı-bilim berý ortalyǵy jumys isteıdi. 262 bilim berý baǵdarlamasy boıynsha jyl saıyn shetel azamattary bakalavrıat, magıstratýra jáne PhD baǵdarlamalaryna qabyldanady. Ýnıversıtet Eýropalyq úlgidegi «Diploma Supplement» dıplomyn usynady. Oqytý qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde júrgiziledi.
Tutas ekojúıe qalyptasqan
Aldaǵy ýaqytta EUÝ-da jańa kampýs – zamanaýı oqý korpýstary, zerthanalar, tehnopark, sport jáne demalys aımaqtaryn biriktiretin jańa ýnıversıtet qalashyǵy boı kótermek. Bul – tek ınfraqurylym emes, bolashaq ǵalymdar men kóshbasshylar tárbıelenetin «aqyldy qala» tujyrymdamasynyń bastaýy.
Ýnıversıtettiń Aqkól qalasyndaǵy Derekterdi óńdeý ortalyǵy men «Param Bilim» 2 sýperkompıýterin eldiń barlyq zertteýshisine qoljetimdi etý bastamasy – ǵylym men tehnologııaǵa baǵyttalǵan ashyqtyqtyń úlgisi. Memleket basshysy aıtqandaı, bolashaqta dál osy jerde Qazaqstannyń ǵylym qalasy boı kóterýi ábden múmkin.
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek Qazaqstannyń ǵylymı áleýetin arttyrý, jas ǵalymdar men zertteýshilerdiń qoldaýyna erekshe kóńil bólinetinin únemi atap ótedi.
Qazirgi ýaqytta elimizdegi bilim salasyn jańǵyrtý jolynda mańyzdy qadamdar jasalyp, búgingi tańda jańa baǵdarlamalar men ǵylymdy damytýǵa baǵyttalǵan jobalar júzege asyrylyp jatyr. Bilim júıesiniń ınnovasııalyq ózgeristerge jaýap bere otyryp, halyqaralyq deńgeıde básekege qabiletti mamandar daıarlaýǵa baǵyttalǵanyn, jastardyń ǵylym men bilim salasynda óz oryndaryn tabýy úshin barlyq múmkindikter jasalyp jatqanyn erekshe atap ótken abzal.
Bolashaq búginnen bastalady
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bilim men ǵylymǵa jasap otyrǵan erekshe qamqorlyǵy – bolashaqqa baǵyttalǵan eń mańyzdy ınvestısııa. Osyǵan oraı, jyl saıyn granttar sany men stıpendııa kólemi artyp, ınfraqurylym jańartylyp keledi.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev «adamzat tarıhyndaǵy jetistiktiń barlyǵy – bilimniń jemisi» ekendigin jáne «qazirgi ozyq tehnologııa dáýirinde ǵylymsyz alǵa basý múmkin emestigin» basa aıtyp keledi. Ekonomıkalyq ósýdi yntalandyrý jáne azamattardyń ómir súrý sapasyn jaqsartý úshin ǵylymnyń mańyzdylyǵyn moıyndaý – zaman talaby.
EUÝ – bul jaı ǵana oqý orny emes, bul – ǵylym men rýhanııattyń toǵysqan mekeni. Sondyqtan da elimizdiń túkpir-túkpirinen kelgen daryndy jastardyń dál osy ýnıversıtetti tańdaýy – bolashaqqa jasalǵan senimdi ári berik qadam. Sondyqtan da EUÝ-dyń sapaly bilim berý jáne ǵylym salasyndaǵy jetistikteri – Qazaqstannyń jahandyq básekege qabiletti elge aınalý jolyndaǵy mańyzdy negizderdiń biri.
Osylaısha, ýnıversıtettiń bilim men ǵylymdaǵy róli tek dıplom berýmen shektelmeı, sapaly, jan-jaqty damyǵan mamandardy qalyptastyrý arqyly elimizdiń jarqyn bolashaǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Bul – búgingi jáne erteńgi Qazaqstannyń eń basty strategııalyq mindeti. Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti osy mindetti abyroımen atqaryp, bolashaqqa senimdi qadam basyp keledi.
Ardaq BEISENBAI,
L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti basqarma múshesi-akademııalyq máseleler jónindegi prorektor
