Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Sarapshylar «Jaıly mektep» jobasynyń «Keleshek mektepteri» bolyp atalýy joba ataýynyń ózgerisimen ǵana shektelmek emes. Ol mazmunyna saı zamanaýı qural-jabdyqtarmen jabdyqtalǵan ınnovasııalyq bilim ordalary bolmaq. Bul baǵyttaǵy mektepter bilimniń jańa múmkindigin ıgerip, sapasyn arttyrýǵa yqpal etedi. «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy aıasynda apatty jáne úsh aýysymdy bilim oshaqtary máselesi sheshilip, oryn tapshylyǵy da joıylady. Búginde mundaı zamanaýı mektepter Aqmola, Qaraǵandy, Qyzylorda oblystarymen qatar Shymkent, Almaty qalasyndaǵy úsh aýysymda oqýdy tolyǵymen sheshýge múmkindik berip otyr.
«Keleshek mektepteri» – bul sapa standarty. О́zgermeli kezeńde tulǵany damytýǵa baǵyttalǵan mektepterdiń taǵy bir maqsaty qala men aýyl mektepteri arasyndaǵy alshaqtyqty joıý. Ulttyq joba aıasynda barlyǵy 217 mektep salý kózdelgen bolsa, bıyl 112 mektep jyl sońyna deıin paıdalanýǵa beriledi. Onyń tıptik mektepterden aıyrmashylyǵy kólemdiligi men zamanaýı jabdyqtalýynda. Keń aýlalary, sport zaldar, jaıly synyptar, IT, Stem zerthanalary, eńbekke baýlý sheberhanalary balalardyń kásibı múmkindigine jol ashady. Mektepterdiń syıymdylyǵy 2 myń balaǵa arnalǵan.
Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev atap ótkendeı, joba elıtaly mektepter jelisin damytýdy kózdemeıdi. Ár balanyń sapaly bilim standarttaryna qol jetkizýine, ózin tolyqtaı damytýǵa, qabiletin shyńdaýǵa baǵyttalǵan kásibı ári zamanaýı keńistik.
«Keleshek mektepterinde» bilim balalardyń barlyǵyna derlik qoljetimdi. Zamanaýı mektepterde erekshe balalardyń qolaıly bilim alýyna tolyqqandy jaǵdaı qarastyrylǵan. Olardyń qajettiligine oraı arnaıy sanıtarlyq bólmeler, jedelsaty, pandýstarmen jabdyqtalýy olardyń emin-erkin qozǵalysyn qamtamasyz etedi. Resýrsty kabınetter, arnaıy qoldaý synyptary bar. Aýtızm spektrli buzylysy bar balalarǵa elimizdegi 121 mektepte arnaıy kabınetter jabdyqtalypty.
Memleket basshysy ulttyq joba aıasynda salynǵan jańa mektepterdiń ózindik basqarý júıesi men kadr máselesine erekshe kóńil bólýdi tapsyryp otyr. Y.Altynsarın atyndaǵy Ulttyq bilim akademııasynyń deregine súıensek, búginde 100-den astam mekteptiń bazasy qurylyp, mektep dırektorlary týraly tolyq málimetter jınaqtaldy. 2024–2025 oqý jylynan bastap «О́rleý» ulttyq biliktilikti arttyrý ortalyǵymen birlesip, jyl boıyna ádistemelik qoldaý kórsetilip jatyr. Jańa ashylǵan mektepterde oqý josparyn qurý, uıymdastyrý jumysy úılestirilýde. Jeke basqarý júıesine erekshe mán berilip otyr. Osyǵan oraı muǵalimderdi irikteý, mektep basshylaryn taǵaıyndaý tetikteri, mektepterdi strategııalyq damytý jospary ázirlendi. Pedagog mártebesi týraly zańda kórsetilgendeı qalalyq, aýyldyq mektep, gımnazııa bolǵanyna qaramastan, ár pedagog 3 jylda bir ret biliktiligin arttyra alady. «Keleshek mektepteriniń» pedagogteri de, qarapaıym mektep muǵalimderi de bir negizde oqytylady.
Bıylǵy oqý jylynda «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasyn iske asyrý aıasynda Almaty qalasynda myńdaǵan jas óren úshin jańa oqý jylyn eń joǵary bilim sapasy standartyna saı keletin zamanaýı 7 jańa mektepte qarsy aldy. Jańa mektepter Naýryzbaı, Bostandyq, Almaly, Alataý aýdandarynda ashyldy. Sapaly bilim berý baǵyttalǵan bul mektepter ozyq tehnologııalarmen jabdyqtalǵan. Keń kabınetter men tájirıbelik sabaqtarǵa arnalǵan zerthanalar, ınteraktıvti jabdyqtary bar sıfrlyq synyptar, zamanaýı sport keshenderi, akt zaldarymen jabdyqtalǵan mektepterdi kórgen órenderdiń qýanyshynda shek bolǵan joq.
Barlyq «Keleshek mektepte» qaýipsizdikti táýlik boıy qamtamasyz etý úshin beınebaqylaý, dabyl júıelerimen jabdyqtalǵan, kúzet qyzmeti turaqty. Oqýshylarǵa arnaıy avtobýstar qarastyrylǵan, al mektep aýmaqtary baǵdarshamdarmen, jaıaý júrginshiler ótkelimen jáne «jol bógetterimen» jabdyqtalǵan. Endigi kezekte qalada 30 myńnan astam oqýshy ornyn qamtamasyz etý maqsatynda 20-dan asa mekteptiń qurylysy qarqyndy júrip jatyr.
Jobanyń eń utymdy tusy – elimizdegi memlekettik jáne jekemenshik mektepterge taıaý kelekshekte osy zamanaýı mektepterdiń tájirıbesin úlgi etý. Bilim sarapshysy, sheber pedagog Meıramgúl Núsúpbek «Keleshek mektepteri» uzaq merzimdi joba bolýymen erekshelenýge tıis degen pikirde. Al joba aıasynda aýyl men qala arasyndaǵy alshaqtyqty joıyp, barlyq balanyń zamanaýı bilim keńistiginde oqýyna qolaıly jaǵdaı qarastyrylyp otyrǵany qýantady.
– «Keleshek mektepteri» elimizdegi bilim sapasynyń artýyna ǵana emes, ishki kóshi-qon júıesiniń de turaqtanýyna, aımaq turǵyndary tirshiliginiń jaqsarýyna múmkindik berýge tıis. Eldegi ýrbanızasııa úderisin toqtatý úshin eń aldymen aýyldarǵa jańa mektepter salý qajet. Jańa oqý jylynda áleýmettik jelilerden elimizdiń birqatar aýdandarynda balalardyń tozyǵy jetken mektepterge barǵanyn kórip kóńilimiz qulazydy. Nelikten, elimizdiń bolashaǵy balalar osyndaı eski bilim oshaqtaryna barýǵa májbúr bolyp júr? Búginde túrli jobanyń júzege asyp jatqanyn joqqa shyǵara almaımyz. Alaıda elimizde jaıly mektepke qoly jetpeı otyrǵan balalardyń bar ekeni jasyryn jaǵdaı emes, – deıdi sarapshy.
Osy oraıda «Shaǵyn keshendi mektepteri bar aýyldarǵa shaǵyn ǵana jaıly mektep salýymyzǵa ne kedergi bolyp otyr?» dep alańdaýshylyq bildirgen sarapshy óz úıine jaqyn mańda oqyǵan balanyń sapaly bilim alýymen qatar qaýipsizdigi de turaqty bolatynyn aıtty. Ondaı jaǵdaıda bala oıynǵa, qosymsha sabaqqa, sportqa da úlgeredi. «Sondyqtan ásirese, shekaraly aımaqtarda jaıly mektepterdi kóbeıtý, shaǵyn keshendi mektepter máselesine úlken betburys jasaý ýaqyt kúttirmeıdi. Búginde aýyldardyń ıesiz qalýynyń birden-bir sebebi de birqatar óńirlerde jaıly mektepterdiń joqtyǵynan oryn alyp otyr», degen pikirimen bólisti sarapshy.
Atap ótkendeı, «Keleshek mektepteriniń» órkendeýimen elimiz óńirlerinde jańa jumys oryndary ashylyp, balalardyń zamanaýı mektepterde bilim alýyna múmkindik týady degen senim mol. Búginde ınternet jetpeı otyrǵan aýyldar da bar. Internetke qoljetimdilik balalardyń elektrondy kitaphanalar jelisin tıimdi paıdalanýǵa, halyqaralyq bilim platformalarymen tanysýǵa jol ashady. Bilimdi bala bolashaqtyń bilikti mamany deıtin bolsaq, kóptegen ýnıversıtet bilim berý strategııasyn qaıta qarap, halyqaralyq keńistikte básekege qabilettiligin dáleldeýge tyrysyp jatyr. Elimizde shetelderdiń úzdik ýnıversıtetteriniń fılıaldary ashylýda. Al talaby kúshti joǵary oqý oryndaryna oqýǵa túsý úshin oqýshynyń alǵan bilimi de sol údeden shyǵýǵa tıis. Bolashaqta «Keleshek mektepteriniń» kókjıegin keńeıtý ózekti bolyp otyr. О́ıtkeni zamanaýı bilim keńistigi aıasynda josparlanyp otyrǵandaı, jańa tehnologııalardy, robottehnıkasy, jasandy ıntellekti meńgerýge jasalǵan jaǵdaı ortalyqtan qashyq turatyn balalarǵa da qoljetimdi bolýǵa tıis. «Keleshek mektepterin» zamanaýı mamandarmen qamtamasyz etý de ýaqyt talabynan týyndaıdy. Búginde shalǵaı aýyldarda bilikti kadrlar jetispeıdi. Endigi kezekte zamanaýı mektepter janynan jas mamandarǵa áleýmettik baǵyttaǵy jobalar qolǵa alynǵany abzal.
ALMATY
