– Salalyq mınıstrliktiń agroónerkásipti damytýǵa qatysty qandaı jospary bar?
– Negizgi mindet – agroóndiristi tehnologııalyq jańǵyrtý, ǵylym men qaıta óńdeýdi damytý, eksportqa baǵdarlaný, kooperasııa men sýdy tıimdi paıdalaný. Sonymen qatar azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin fıtosanıtarlyq jáne veterınarlyq júıelerdi nyǵaıtýǵa erekshe nazar aýdarylady. Mınıstrlik júrgizip otyrǵan is-sharalar eńbek ónimdiligin 2020 jylmen salystyrǵanda keminde 2,5 ese arttyrýǵa baǵyttalǵan. Aldaǵy jyldary aýyl sharýashylyǵy shıkizatyn qaıta óńdeý úlesin jalpy óndiristiń 70%-yna jetkizý josparlanǵan. Bul qosylǵan qunnyń artýy men shıkizattyq eksportqa táýeldiliktiń tómendeýine yqpal etedi.
Ulttyq statıstıka bıýrosynyń derekteri boıynsha jalpy egis alańy 23,6 mln gektar, bul ótken jylǵydan 322,8 myń gektarǵa artyq. Onyń qatarynda dándi jáne dándi-burshaqty daqyl egis alańy bıyl 16 mln gektardy qurady, bul byltyrǵydan 629,9 myń gektarǵa az. Qysqarǵan alqaptar esebinen áleýmettik mańyzy bar jáne joǵary rentabeldi daqyl egis alańy ulǵaıdy. Maıly daqyl kólemi 1 055,5 myń gektarǵa keńeıip, 4 mln gektarǵa jetti. Memlekettik qoldaý sharalaryn iske asyrýdyń arqasynda mıneraldy tyńaıtqyshtardy engizý kólemi bıyl 1 920 myń tonnaǵa, kelesi jyly 2 350 myń tonnaǵa jetkiziledi. Elıtalyq tuqym úlesi bıyl 10,5%-ǵa, aldaǵy jyly 11,7%-ǵa artady.
– Agroónerkásiptiń damýyna negizinen dıqandar men sharýalar múddeli ekeni málim. Áıtse de dıqandardyń óndirgen azyǵy men sharýalar baqqan maldyń sapasy tıisti standartqa qanshalyqty sáıkes keledi?
– Aldaǵy qystaýǵa daıyndyq sheńberinde oblystardyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń ákimdikterine 24,5 mln tonna shóp, 1,7 mln tonna pishendeme, 4,6 mln tonna saban, 5,6 mln tonna qurama jem men 2,0 mln tonna súrlem daıyndaýǵa ındıkatorlar jetkizildi. Qazir respýblıka kóleminde 19 447,7 myń tonna shóp nemese jospardyń 79,3%-y, 1 512,8 myń tonna pishendeme nemese 88,9%-y, 1 280,1 myń tonna saban nemese 27,6%-y, 364,1 myń tonna súrlem nemese 17,9%-y, sondaı-aq 615,4 myń tonna qurama jem nemese 11,0%-y daıyndaldy. Atalǵan kólemdegi daıyndalǵan mal azyǵy janýarlardy tolyqqandy azyqtandyrýdy, josparly ónim men tól alýdy, sondaı-aq mal basynyń jalpy saqtalýyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
– Agroónerkásip damýy úshin óndirilgen ónimin erkin satatyn naryq kerek. Osy naryq máselesi qalaı bolyp jatyr? Eldegi saýda jelileri otandyq ónimdi satýǵa qanshalyqty qulyqty?
– Otandyq óndirýshilerdiń básekege qabilettiligin arttyrý maqsatynda ónimniń ózindik qunyn tómendetý arqyly mınıstrlik birqatar sharany qabyldady. Onyń qatarynda ınvestısııalyq jobalardy (SQO tájirıbesi boıynsha 200 mlrd teńge) sýbsıdııalaý men jeńildetilgen nesıeleý bar. Bul et-sút pen balyq ónimderin óndirýdi, sondaı-aq ósimdik sharýashylyǵy ónimin óndirý úshin aınalym qarajatyn jeńildetilgen nesıeleýdi (700 mlrd teńge) – jemshópti arzandatý maqsatynda qamtıdy. Bıyl óńdeýshi kásiporyndardyń aınalym qarajatyn jeńildetilgen nesıeleýge 43 mlrd teńge qarastyrylǵan.
Al otandyq ónim úlesin memlekettik satyp alýda ulǵaıtý men otandyq óndirýshilerdi qoldaýdy qamtamasyz etý maqsatynda osy jyldyń 2 sáýirinde mınıstrlik buıryǵymen 39 azyq-túlik taýarynyń, sonyń qatarynda 19 áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń ulttyq rejimnen shyǵarylýy bekitildi.
– Agrarlyq saladaǵy tehnıka men tehnologııany jańartý men jańǵyrtý sharasy týraly ne aıtasyz?
– Jyl basyndaǵy jaǵdaı boıynsha eldegi aýyl sharýashylyǵy qurylymdarynda 139 myń traktor, 31 myń kombaın, 5,6 myń dana egis kesheni, 71 myń dana tuqym sepkish, 141 myń dana topyraq óńdeıtin qural bar. О́tken jyldyń qorytyndysynda tehnıka parkin jańartý deńgeıi 5,5%-dy qurady (2023 jyly – 4,5%). Al jyl saıynǵy qajettilik – traktor – 10,0 myń birlik, kombaın – 1 200 birlik, basqa da tirkemeli jáne aspaly tehnıka – 20,0 myń birlik. Tehnıkalyq qaıta jaraqtandyrý maqsatynda, mınıstrlik birqatar isti qolǵa aldy.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Nurbaı JOLShYBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»
