Halyqqa sapaly medısınalyq qyzmet qajet

Medısına salasy Memleket basshy­synyń árdaıym nazarynda. Osyǵan oraı jyl saıyn bıýdjetten oǵan qomaqty qarjy bólinip, aýqymdy jobalar iske asyrylyp keledi. Sonyń ishinde jańa klınıkalyq ortalyqtardyń qurylysy men emdeý meke­meleriniń zamanaýı quraldarmen jabdyqtalýyn, sondaı-aq medısınalyq mamandardyń tájirıbe jınaqtap sheber­likterin arttyrýyn atap ótýge bolady. Bul turǵydan alǵanda Shymkentte aýyz toltyryp aıtarlyqtaı jetistikter barshylyq.

Sonyń birine toqtalsaq, jaqynda qalalyq perzenthanada neonataldyq hırýrgııa bólimshesi ashyldy. Shahardyń medısına salasyna jaýapty sala mamandary Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda Shymkent qalalyq perzenthanasynda jańa týǵan nárestelerge shuǵyl hırýrgııalyq kómek kórsetetin neonataldyq hırýrgııa bólimshesi óz ju­mysyn bastaǵanyn qýana jetkizdi. Prezıdent ana men bala ólimin azaıtý maqsatynda medısınalyq qyzmet sapasyn jaqsartýdy Úkimetke arnaıy tapsyrǵan edi. Osyǵan baılanysty jergilikti atqarýshy bılik júkti áıelderdiń densaýlyǵyn nyǵaıtýǵa, ómirge saý bala ákelip, onyń keleshekte deni saý urpaq bolyp qalyptasýyna bar jaǵdaıdy jasap otyr. Sonyń biri – osy neonataldyq hırýrgııa bólimshesiniń qyzmetke kirisýi.

Bólimshe shyr etip dúnıege kelgen sábılerdiń týa bitken kemis­tikterin hırýrgııalyq jolmen emdeýge arnalǵan oryn. Negizgi maqsaty – jatyr ishinde qalyptasqan patologııalardy der kezinde túzetý arqyly sábıdiń ómirin saqtap qalý, bolashaqtaǵy densaýlyǵyn jaqsartý. Bólimshe birneshe negizgi baǵyttardy qamtıdy. Joǵaryda aıtylǵandaı, eń aldymen týa bitken anomalııalardy emdeıdi. Iаǵnı atrezııa, stenoz, deformasııa, basqa da osy sekildi damý kemistikterin hırýrgııalyq jolmen túzetedi. Ekinshiden, neonatolog dárigerler jańa týǵan, shala týǵan sábılerge jan-jaqty dárigerlik kútim júrgizedi. Sol arqyly shala týǵan, salmaǵy óte tómen nárestelerdiń ómirin saqtap qalýǵa múmkindik týady. Buryn mundaı múmkindikter óte az edi deıdi mamandar. Sonyń saldarynan sábılerdiń ómirin saqtap qalý qıynǵa soǵyp jatatyn. Qazir damyǵan medısınalyq tehnologııa men bilikti mamandardyń arqasynda densaýlyǵynda kináraty bar, shala týǵan nárestelerdi aman alyp qalýǵa tolyq múmkindikter jasalyp jatyr. Neonatologııa bólimshesinde keshendi tásilder de qarastyrylǵan. Operasııadan bólek, munda náresteni tolyq kútip-qaraý, densaýlyǵyn ońaltý, organızmniń qalypty ósýine qolaıly jaǵdaı týǵyzý, júıkeni tynyshtandyratyn terapııalar sekildi baǵyttar qolǵa alynǵan. Sondaı-aq bólimshede, medısınalyq termınmen aıtqanda, gýmanızasııalanǵan kútim júrgiziledi. Ol degenimiz – aýyrsynýdy barynsha azaıtý, shý men jaryq áserin shekteý, temperatýralyq jaılylyqty qamtamasyz etý, ata-analardyń kútimge qatysýyna jaǵdaı jasaý.

Bólimsheni jabdyqtaýǵa zamanaýı tehnıkalar men kúrdeli operasııalar jasaýǵa qajetti qural-jabdyqtar kóptep satyp alyndy. Sondaı-aq tájirıbeli maman­dardan quralǵan dárigerler toby jasaqtaldy. Qazirde munda neonatal hırýrgter N.Ábdikárimov, E.Baıdýllaev, neonatal anestezıolog-reanımatolog B.Álmenov sekildi bilikti mamandar qyzmet atqarady. Qalalyq perzenthanada atalǵan jańa qyzmet túri ashylǵaly dáriger hırýrgter 7 nárestege sátti operasııa jasap, olardyń ómirin saqtap qaldy. Qoryta aıtqanda, bólimsheniń dárigerleri aýyr dertke shaldyqqan sábılerge ómiriniń alǵashqy kúnderinde-aq perzenthana ishinde shuǵyl hırýrgııalyq kómek kórsetip, talaı jannyń alǵysyn arqalap júr.

Búginde halyq sanynyń ósimin qamta­masyz etý kún tártibindegi máselege aınal­dy. Halyqtyń tabıǵı ósimi birinshi kezekte eldiń damýyna sep. Ekonomıkany kóterýge aldymen bilikti mamandar, qara­paıym jumysshylar qajet. Sol turǵy­da demografııalyq ahýal eldiń damý kórsetkishiniń mańyzdy bóligi sanalady. Al halyq ósimin joǵarylatý birinshi ke­zekte ana men bala ólimin azaıtýǵa baǵyt­talǵan medısınalyq qyzmettiń sapasyn jaqsartýǵa baılanysty deıdi mamandar.

Qalalyq balalar klınıkalyq aýrýhanasy medısınalyq qyzmettiń ozyq úlgilerin kórsetip keledi. Aýrýhananyń bas dárigeri Dınara Jumadilova keıingi jyldary emdeý mekemesi jańa qural-jabdyqtarmen tolyǵyp, kórsetiletin qyzmet túrleriniń aýqymy keńeıe túskenin aıtady.

«Balalar klınıkalyq aýrýhanasynyń jańa deńgeıge kóterilýi ata-analarǵa úlken kómek bolyp otyr. Sebebi keıbir kúrdeli aýrýlardy emdeýge buryn kvota arqyly Almaty nemese Astanaǵa jiberetinbiz. Qazir aýyr keselderdi emdeýdi ózimizdiń dárigerler meńgergen soń ata-analar balalaryn alysqa alyp barmaıtyn boldy. Bári de osy klınıkalyq aýrýhanada atqarylady. Bizdiń bul tájirıbemiz Prezıdent Jol­daýynda aıtylǵan máselege saı kelýi erekshe qýantyp otyr. Memleket basshysy kópbeıindi klınıkalardyń qyzmetin jaqsartyp, adamdardyń jergilikti jerde sapaly medısınalyq kómek alýyna jaǵdaı jasaý kerektigin aıtty. Ár óńir áleýmettik, ekonomıkalyq turǵydan derbes damýǵa umtylýy kerek. Sonyń ishinde respýblıkalyq mańyzy bar iri megapolıs­terde medısınalyq qyzmettiń barlyq túri qarastyrylýy qajet. Bul birinshi kezekte halyqqa áleýmettik jaǵdaıdy jaqsartýdyń kórini­si. Sondaı-aq oǵan emhanalardyń turǵy­lyqty jerge jaqyn ornalasýy da jatady. Qysqasy, medısınalyq kómek máselesinde halyq ózin jaıly sezinýi kerek. Búginde biz barlyq naýqastardy ózimizde emdeýge tyrysyp jatyrmyz. Osyǵan oraı, jergilikti ákimdiktiń qoldaýymen, klını­kalyq balalar aýrýhanasy zamanaýı medı­sınalyq quraldarmen jabdyqtaldy. Kóp­tegen mamanymyz shetelge is-táji­rı­be almasýǵa baryp, biliktilikterin art­ty­ryp kelip jatyr. Nemese shetelden mamandar shaqyrtyp, osynda sheberlik sabaqtaryn uıymdastyramyz. Osynyń bári jergilikti medısınalyq qyzmettiń sapasyn arttyrý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystar. Bala – bizdiń bolashaǵymyz. Bul qanatty sózdi estigende aldymen oıǵa balaǵa beriletin bilim men tárbıe eske túsetini aıan. Degenmen medısınalyq kómek­tiń de mańyzdylyǵy zor. Deni saý urpaqtan saý ult qalyptasady. Ult densaýlyǵy kóp jaǵdaıǵa áser etedi. Elimiz aldyna bıik maqsattar qoıyp otyr. Sol maqsattardy oryndaý jolynda birinshi kezekte halyqtyń densaýlyǵy myqty bolý kerek. Adamdardyń densaýlyǵy kóbinese bala kezinen qalyptasady. Sondyqtan balany kishkentaı kezinen salamatty ómir saltyna beıimdeý mańyzdy. Bul rette buqaralyq sportty damytý máselesin myqtap qolǵa alǵan jón. Adamdardyń densaýlyǵyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan strategııalyq jos­parda buqaralyq sport árdaıym birinshi orynnan túspeý kerek. Prezıdent árbir Joldaýynda mindetti túrde medısına salasyn qozǵap ótedi. Sonyń aıasynda Úkimetke tıisti tapsyrmalar men mindetter júkteıdi. Memleket basshysy belgilegen josparlardy iske asyrýdyń nátıjesinde óńirde bul sala burynǵyǵa qaraǵanda áldeqaıda jaqsara túsken. Aıtalyq, elimizde qazir buryn-sońdy bolmaǵan zamanaýı klınıkalar boı kóterip keledi. Keıingi jyldary Shymkenttiń ózinde qanshama emdeý mekemeleri salyndy. Endi medısınalyq ortalyqtardyń qurylysyn memleket-jekeshelik áriptestigi aıasynda jandandyrý qajet. Bul óz kezeginde bıýdjetke túsetin salmaqty azaıtady. Odan bólek, kóptegen áleýmettik nysannyń boı kóterýine septigin tıgizedi. Shymkentte tek emdeý oryndarynyń sany ósip qana qoıǵan joq, sonymen qatar medısınalyq qyzmet sapasy da kúsheıdi. Búginde jergilikti medısına mamandary kúrdeli operasııalardy asqan eptilikpen jasaýdy sheber meńgerdi. Bul densaýlyq saqtaý salasynda durys qadam jasap kele jatyrmyz degen sóz. Aldaǵy ýaqytta da salaǵa qatysty árbir mindetti tyńǵylyqty oryndaýymyz kerek», dedi D.Jumadilova.

Qalalyq balalar klınıkalyq aýrýhanasy – 18 jasqa deıingi balalarǵa orta­lyqtandyrylǵan pedıatrııalyq medısı­nalyq kómektiń barlyq túrlerin kórsetýge arnalǵan 495 tósek-oryndyq kópbeıindi aýrý­hana. Klınıka joǵary sanatty akkredıtteýden ótken, «Altyn shipager» syıly­ǵynyń ıegeri, 2022 jylǵy «Úzdik qalalyq balalar stasıonary», 2024 jylǵy qazan aıyn­da «Bedeldi balalar aýrýhanasy» nomınasııasyn jeńip alǵan emdeý mekemesi.

Bas dárigerdiń aıtýynsha, 2020 jyldan bastap medısınalyq qyzmettiń sapasyn jaqsartý maqsatynda birqa­tar is-shara qolǵa alyndy. Sonyń sheń­berinde aýrýhana janynan neı­ro­hırýrgııalyq, kúıik, ýrologııalyq, keý­de hırýrgııasy, endokrınologııalyq, onkologııalyq, gematologııalyq, otorı­nolarıngologııalyq, jaq-bet hırýr­gııa­sy, kardıohırýrgııalyq jańa bó­lim­sheler ashyldy. О́tken jyldyń 1 maý­symynda munda «Balalyq shaq­taǵy aýrý­­lardy yqpaldastyra júr­gizý» resýrstyq ortalyǵy iske qosyldy. Orta­lyqta medısına qyzmetkerleri biliktilikterin arttyrý baǵytynda oqy­tylyp, balalarymen stasıonarlyq jaǵ­daıda emdelip jatqan ata-analarǵa 5 jasqa deıingi kútim men tamaqtaný máseleleri jóninde keńes beriledi. Ortalyq oqý-ádistemelik materıaldarmen, tıisti jab­dyqtarmen tolyq qamtamasyz etilgen. Dúnıejúzilik densaý­lyq saqtaý uıymy men IýNISEF-tiń sarapshysy, ulttyq jattyqtyrýshy Baıan Ba­baeva pedıatrııa taqyrybynda jergilikti emhanalardyń medısına qyzmetkerlerine arnalǵan oqý-semınarlar ótkizip turady.

Aýrýhanada «Gospıtaldyq farmasııa bólimshesi» ashylǵan. Sonyń nátı­jesinde klınıka dári-dármekti tıimdi paıda­lanýǵa kóshti. Pnevmoposhta arqy­ly aýrýhananyń klınıkalyq, para­klınıkalyq bólimshelerine dárilik zattar ýaqtyly jetkizilip otyrady. Iаǵnı kóptegen dárilik preparatty klınıka ishki farmasevtıkalyq bólimshede ózi jasap shyǵarady. Dári-dármektiń bira­zy aýrýhananyń ózinde daıyndalatyn bol­ǵandyqtan, ol bıýdjet qarajatyn aıtar­lyqtaı únemdeýge de septigin tıgizdi.

Bıyl sondaı-aq balalar klınıkasynda jedel járdem beketi iske qosyldy. Ol jedel járdem avtokóligimen, tıisti dári-dármek­pen tolyq qamtamasyz etildi. Bul jerde bilikti feldsher-mamandar qyzmet atqarady. Jedel járdem beketin ashýdaǵy negizgi maqsat – syrqaty balalar aýrýhanasyna jatýǵa kelmeıtin naýqastardy tıisti medısınalyq uıymǵa der kezinde tasymaldaý. Odan bólek, balalar aýrýhanasynda birazdan beri kardıohırýrgııa bólimshesi jumys isteıdi. Búginde dárigerler júrek aýrýyna shaldyqqan balalarǵa jergilikti deńgeıde kúrdeli operasııalar jasaýdy qolǵa aldy. 20 tósek orynǵa arnalǵan bólimshede kardıoreanımasııa men ope­rasııalyq bólmeler bar. Bólimsheniń ashylýyna oraı Shymkentte keń aýqymdy halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótkizildi. Oǵan Belarýs, О́zbekstan, Reseı, Qyrǵyzstannan, elimizden kóptegen maman, ǵalymdar qatysty. Konferen­sııa­da kardıohırýrgııalyq, kardıologııa­lyq qyzmetterdiń ózekti máseleleri talqylandy. Ǵylymı basqosý aıasynda jergilikti dári­ger­ler shetelden kelgen mamandarmen tájirıbe almasyp, balalardyń júregine ashyq operasııa jasaldy.