Ǵylym • 16 Qyrkúıek, 2025

Halyqaralyq mamandar ıadrolyq fızıkanyń jetistikterin talqylady

60 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Almatyda arheologııa men ıadrolyq tehnologııalarǵa arnalǵan «Arheologııalyq zertteýlerde jaratylystaný-ǵylymı ádisterdi qoldaný» taqyrybynda halyqaralyq konferensııa ótip jatyr, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Halyqaralyq mamandar  ıadrolyq fızıkanyń jetistikterin talqylady

Iаdrolyq fızıka ınstıtýty, Á.H. Marǵulan atyndaǵy Arheologııa ınstıtýty, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ortalyq memlekettik murajaıy, Birikken ıadrolyq zertteýler ınstıtýty (BIаZI) jáne Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti uıymdastyrǵan ǵylymı is-sharaǵa Qazaqstan, Reseı, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Ázerbaıjan, Fransııa jáne Ulybrıtanııanyń jetekshi mamandary keldi.

Konferensııa irgeli ǵylymnyń eń iri halyqaralyq ortalyqtarynyń biri sanalatyn Birikken ıadrolyq zertteýler ınstıtýtynyń qurylǵanyna 70 jyl tolýyna oraı ótip otyr.

Almaty qalasynda ornalasqan Iаdrolyq fızıka ınstıtýty bul baǵytty damytýda aıryqsha ról atqarady. SSR-Q zertteý reaktorynyń bazasynda artefaktylardy zaqymdamaı «ishine úńilýge» múmkindik beretin neıtrondyq radıografııa men tomografııa ádisteri engizilgen. Iаǵnı, arheologııalyq qazbalar barysynan tabylǵan jádigerlerdi zaqymdamaı zertteý ádisi búginde sala mamandaryn birlesip jumys isteýge keńinen múmkindikter ashyp otyr. Búginde bul tehnologııalar Qazaqstan arheologııalyq uıymdarymen júzege asyrylǵan birqatar birlesken jobalardyń negizine aınaldy. Instıtýt Ortalyq memlekettik murajaıymen birlese otyryp, Aqterek qorymynan tabylǵan keramıkalyq qumyralar men qola aına, sondaı-aq Shirik-Rabattan tabylǵan qylyshty zerttedi. Zertteý barysynda buıymdardyń qurylymy men qorytpa quramy, saqtalý dárejesi anyqtalyp, korrozııa izderi tabyldy. Al Arheologııa ınstıtýtymen yntymaqtastyqta keıbir jádigerlerden jasyryn jaryqshaqtar men burynǵy qalpyna keltirý belgileri anyqtaldy. Neıtrondyq zertteý ádisteri tek arheologııada ǵana emes, sonymen qatar materıaltanýda, geologııada, paleontologııada jáne ónerkásipte de keńinen qoldanylady. Úsh kún boıy ǵalymdar tarıhı-mádenı murany saqtaý jáne pánaralyq jobalardy damytýda jaratylystaný-ǵylymı tehnologııalardy qoldanýdyń bolashaǵyn talqylaıtyn bolady.

Almaty