Intellektýaldyq menshik quqyǵy – adamnyń oı eńbeginiń nátıjesin qorǵaıtyn zańdy qural. Ol proza men kompıýterlik baǵdarlamalardan bastap, sýret, kıno, mýzyka sııaqty shyǵarmalarǵa qoldanylady. Sonymen qatar kıim dızaıny men dári-dármekter de osy quqyqtyń aıasynda qorǵalady. Tipti genetıkalyq túrlendirilgen janýarlar men ósimdikter de ıntellektýaldyq menshiktiń nysanyna jatady.
Sarapshy Ramazan Kókjaldyń aıtýynsha, jýrnalıst avtorlyq quqyq normalaryn bilýge mindetti.
«Jýrnalıstıkada avtorlyq quqyqty saqtaý, eń birinshi kezekte shyǵarmashylyq eńbektiń qadirin moıyndaý. Árbir foto, mátin nemese beınematerıal – avtordyń ıntellektýaldyq menshigi. Eger ol ruqsatsyz paıdalanylsa, bul zań buzý ǵana emes, kásibı adaldyqqa qarsy qadam bolady. Mundaı áreket redaksııanyń da bedelin túsirip, tipti sotqa deıin aparýy múmkin», deıdi ol.
Zańger elimizdiń BAQ júıesindegi qoǵamdyq rezonans týǵyzǵan keıingi oqıǵalardan mysal keltirdi. Aqparattyń rastyǵyn saraptaý, ony zań sheńberinde jarııalaý sharttaryn túsindirdi. Aıtýynsha, avtorlyq quqyq týyndy jarııalanǵan sátten bastap avtomatty túrde kúshine enedi.
«Fotograf áleýmettik jelige sýret júktegen kúnnen bastap ol zańmen qorǵalady. Sondyqtan kez kelgen basylym osyndaı materıaldy qoldanǵysy kelse, mindetti túrde avtordyń ruqsatyn alyp, kelisimshart jasasýy qajet. Avtordyń aty-jónin kórsetpeı jarııalaý – tikeleı quqyq buzýshylyq», dep eskertti R. Kókjal.
Rasynda, kóp jaǵdaıda jaýapkershilik redaksııanyń moınynda bolady. Sebebi jýrnalıst maqalany qyzmettik mindetin atqaryp júrip jazsa, onyń múliktik quqyǵy redaksııaǵa tıesili. Sotta kóbine redaksııa jaýap beredi. Bul talapty elemeý qarjylyq shyǵyn ákelýmen qatar, qoǵam aldyndaǵy senimge de nuqsan keltiredi.
Ramazan Kókjal «Avtorlyq quqyq jáne sabaqtas quqyqtar týraly» zańy boıynsha foto, mátin, beınematerıal – barlyǵy avtorlyq quqyqpen qorǵalatynyn aıtady.
«Kópshiliktiń oıynsha, avtorlyq quqyqty qorǵaý úshin arnaıy tirkeý qajet. Shyn máninde olaı emes. Zań boıynsha, týyndyny jasaǵan sátten bastap avtorlyq quqyq avtomatty túrde paıda bolady. Tipti áleýmettik jelige jarııalanǵan foto da tolyqtaı qorǵalady», deıdi zańger.
