Keıki batyr úńgiri

«Keıki úńgiri» – ult-azattyq kóteri­lis­tiń qaharmany Keıki Kókembaı­uly ja­sy­rynǵan taý qýysy. Saıyn dalaǵa dań­qy taraǵan jaýjúrek er osynda turaq­tap, erkindik úshin maıdan jolyna tús­ken desedi. Qýǵyn-súrginge ushyraǵan 1919–1922 jyldary Ulytaý, Sarlyq, Qaratorǵaı ózenderiniń boıynda jortyp júr­geninde munda jıi kelip, pana taýyp­ty. Úńgirde jatyp aınalasyn barlap, jan-jaǵyn baqylap otyrǵan. Osylaısha, aılaly ádisimen dushpannyń mysyn basyp, maqsatyn jalǵap ilgeri attanǵan. Kónekóz qarııa­lardyń aıtýynsha, úńgirdi jasaǵan Keı­kiniń ózi. Qalanǵan tastardyń ortasyn­da myltyq uńǵysy sııatyndaı oryn qaldyrylǵan.   

Ulytaý oblysy Ulytaý aýdany Qor­ǵasyn taýy qııasyndaǵy Keıki batyr úńgirine kelýshiler qatary keıingi jyldary edáýir artqan. Batyrdyń urpaqtary ol orynǵa aıshyqty belgi qoıyp, oǵan baratyn jolǵa yńǵaıly baspaldaqtar jasaǵan. Bıyl Keıki úńgiriniń jańasha bet-bederin tanystyrý maqsatynda, is-shara uıymdastyrylyp, elimizdiń túkpir-túkpirinen zııaly qaýym ókilderi men óńirdegi qoǵam belsendileri qatysqan.

Jalpy, Keıki batyr jóninde beıneli kórkem shyǵarmalar barshylyq. Máselen, Ǵabıt Músirepovtiń «Amangeldi» pesasynda Keıki Kete batyr bolyp beınelense, Maqan Jumaǵulovtyń «Qyran qazasy qııada» kitabynda jumbaqtalyp aıtylady. Al jazýshy Aqan Nurmanovtyń «Qulannyń ajaly» romanynda batyrdyń kesek bitimi, aıbarly bolmysy jan-jaqty ashylady.

Mergen úńgiriniń aldyndaǵy eskert­kish-belgige rýhty janıtyn óleń shýmaǵy jazylypty. 

«El emes pe ek «batyr ortaq» deıtuǵyn,

Erler ótken eldiń qamyn jeıtuǵyn.

Eı, jolaýshy, attan túsip taǵzym et,

Úńgiri bul kókjal − qulan Keıkiniń!».

Iá, batyr babamyzǵa taǵzym etý ár qazaqtyń azamattyq boryshy ekeni daýsyz.