«Ranking» sarapshylarynyń málimetinshe, Úkimette bul salyq sheteldik ınternet-kompanııalardy otandyq kompanııalarmen teńestirip, naryqty básekege qabiletti etedi degen pikir birneshe ret aıtyldy. Shyndyǵynda, jaǵdaı múlde basqasha. Otandyq kompanııalar, sonyń ishinde ınternet-kompanııalar men marketpleıster QQS-tan bólek taǵy da kóptegen salyq pen tólem jasaýǵa mindetti.
Sheteldik kompanııalar tek QQS tólese, otandyq kompanııalar QQS, KTS (korporatıvti tabys salyǵy), áleýmettik salyq, múlik salyǵy (eger bolsa), basqa da salyqtar, keden alymdary (qajet bolǵan jaǵdaıda), áleýmettik aýdarymdar, jumys berýshiniń mindetti zeınetaqy jarnasy, mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý aýdarymyn tóleıdi.
Túsinikti bolý úshin sheteldik kompanııalardyń keıbirin jáne QQS-ty ne úshin tóleıtinin aıtyp óteıik: Máselen, «Google» kompanııasy «Google Play» arqyly jarnama qyzmetterin usynǵany, sondaı-aq qosymshalar men medıakontent satqany; «Apple» kompanııasy «iTunes» jáne «App Store» arqyly kontent satqany, sondaı-aq «Apple Music» jáne «iCloud» qyzmetterine qosylǵany; «Netflix» úzdiksiz beıne taratý qyzmeti; «Amazon» kompanııasy «Amazon Web Services» (AWS) platformasy arqyly satylatyn sıfrlyq taýarlar men derekterdi jelide saqtaý qyzmetteri úshin salyq tóleıdi. Byltyrdan bastap tizimge «Temu», «Garmin», «Twitch», «1688.com Pte Ltd», «Alibaba.com», taǵy basqa kompanııalar endi.
2024 jyldyń qorytyndysynda 76 sheteldik ınternet-kompanııa el bıýdjetine shamamen 41 mlrd teńge tóledi (bul tizimge álemdik IT-alyptar men onlaın-marketpleıster kiredi). Máselen, «Temu» – 5,9 mlrd teńge, «iHerb» – 4,6 mlrd teńge, «Lamoda» – 1,3 mlrd teńge, «eBay Marketplaces GmbH» – 308,2 mln teńge, «Aliexpress Russia Holding Pte Ltd» 151,1 mln teńge.
«Eldegi eń iri bes marketpleıs memleket qazynasyna 185,5 mlrd teńge aýdardy. «Kaspi.kz» – 133,7 mlrd teńge, «Wildberries» – 37 mlrd teńge, «Ozon» – 9,8 mlrd teńge, OLX – 3,6 mlrd teńge, «Flip.kz» 831 mln teńge salyq tóledi.
«Kórip otyrǵanymyzdaı, «Google salyǵy» oıyn sharttaryn tek ishinara teńestirse de, sheteldik ınternet-kompanııalar áli de basymdyqqa ıe. Sheteldik ınternet-kompanııalar tek sıfrlyq qyzmetke QQS tólese, otandyq kompanııalar, ıaǵnı iri marketpleıster nemese servıstik platformalar birqatar mindettemeni oryndaıdy. Nátıjesinde, otandyq kompanııalar qazynaǵa aıtarlyqtaı úles qosyp, sondaı-aq halyqty jumyspen qamtamasyz etedi, ınfraqurylymdy damytyp, memleket ekonomıkasyna ınvestısııa salady. Sheteldik onlaın-alyptar óz kólemi men tabysyna qaramastan, Qazaqstanda tek shartty salyq tóleýshi bolyp otyr. Olar tek eń qajetti mindettemelerdi oryndap jatqanda, bıýdjetti tolyqtyrý ári eldiń áleýmettik jáne ekonomıkalyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etý mindeti jergilikti kompanııalardyń enshisinde qalady», deıdi sarapshylar.
