Sapaly qaraqumyqqa suranys joǵary

Ortasha túsim – gektarynan 20 sentner

Suranysqa ıe bul qandaı ónim degen qyzyǵýshylyqpen qaraqumyqty qaýyzynan arshıtyn alpaýyt «Green Food» sehqa arnaıy barǵanbyz. Kúz­diń kúngi qarbalasta jumys­shylardyń murnyna sý jetpeı júr. Alqaptan jınalǵan dándi daqyl aldymen osyndaǵy qambaǵa jetkiziledi. Munda dán keptirilip, ýaqytsha saqta­lady. Temperatýra men ylǵal­dy­lyqty mamandar qatań baqy­laýda ustaıdy. Sodan keıin ǵana qa­raqumyq dáni qońyrqaı qaýy­zynan arshylyp, birneshe satyly tehnologııadan ótedi. Ol jumysty óz isiniń ákki mamany, bas tehnolog Aqjol Sabıdoldın monıtor arqyly qadaǵalap otyrady.

– Qaraqumyqtyń bir erek­sheligi, tómengi bóliginen bas­tap pisedi. Sabaǵynyń astyńǵy jaǵynda dánderi tolyq pisip turǵanda, joǵarǵy bóligi endi-endi gúldeıdi. Tómengi dánder tógilip ketpes úshin der kezinde orý qajet. Bul negizinen, jylý­dy súıetin daqyl. Sondyq­tan sharýalar ony mamyr­dyń sońynda ǵana sebedi. Japy­raqtary qýrap bolǵan soń bas­tyrylady. Osylaısha, sapaly ónim alady. Ortasha túsim – gektarynan 20 sentner shamasynda. Keıde 25-30 sentnerge deıin jetýi múmkin. Ol úshin júıeli túrde tyńaıtqysh qoldaný kerek. Máselen, bıyl suıyq azot berilgendikten, ár gektardan qosymsha 5 sentner ónim alyndy. Eger karbamıd qosylsa, odan da joǵary nátıje beredi, – deıdi kásiporyn qyzmetkeri Aqjol Sabıdoldın.

О́nim 19 ret tazalanady

Jańa tehnologııa boıynsha salynǵan zaýyttaǵy jumys jalǵyz osy monıtor arqyly qadaǵalanady. Tehnologııasyna toqtalsaq, qaraqumyqty tazartý jumys­tary birneshe kezeń­nen turady. Áýeli alqaptan oryp ákeledi. Qambada ábden kep­­tirilgen soń tazartylady. Eń sońyna qaraı arnaıy ap­pa­rat qaraqumyqty shań-toza­ń­­nan aryltyp, tutynýǵa daıyn­­daıdy. Al fotosepara­tor degen qurylǵy ónimdi su­ryp­taıdy. Ishindegi ketip qal­ǵan qoqystardy 360 kamerasy arqyly kórip, úrlep jibe­rip otyrady. Iriktelgen qara­qu­myqtyń qabyǵyn arshý úshin «valsedek» deıtuǵyn quryl­ǵyǵa túsedi. Avtomatty bul apparat ónimdi arshyp shyǵarady. Alaıda munymen is bitpeıdi. 45 gradýsqa kólbeý turǵan apparatta taǵy eki ret tazalanady. Sanap otyrsaq, 19 ret tazalaýdan ótedi eken. Budan soń jasyl qaraqumyqty esh qaınatýsyz-aq jeı berýge bolady. Adam aǵzasyna paıdasy ushan-teńiz ónimdi ásirese, Japonııa eli tutynady. Dáriger mamandar da jasyl qaraqumyqtyń densaýlyqqa paıdasyn aıtady.

– Qońyr qaraqumyqtan aıyrmashylyǵy – quramynda mıneraldar men dárýmender kóbirek saqtalǵan. Quramyndaǵy kletchatka jáne antıoksıdant as qorytýǵa qatyssa, mıneraldar men dárýmender aǵzanyń saýlyǵyna oń áserin tıgizedi. Kúndelikti ómirde 30-50 gr jasyl qaraqumyqty paıdalanýǵa bolady. Negizinen, ony artyq salmaǵy barlar tutynsa, tez nátıje beredi. Qant dıabetinde, ishek mıkroflorasyn qalypqa keltirýde, ishek motorıkasyn jaqsartý úshin tutynsa, taptyrmas daqyl, – deıdi gastroenterolog dáriger Danagúl Esmuhanbet.

Sapaǵa aıryqsha mán beriledi

Aıtqandaı, óńdelgen qara­qumyq zerthanada birneshe ret tekserýden de ótkiziledi. Al­dyńyzǵa túsetin as úshin ondaǵan maman, ondaǵan adam eń­bektenedi. Onyń ústine, qaraqu­myqtyń jasyly – taptyrmas taǵam.

– Shetelge jiberiletin qara­qumyq jarmasynan 50 gramm alyp, zerthanada sapasyn tek­seremiz. Erteńgi kúni tutyný­shy tarapynan eshqandaı suraq týyn­damas úshin bul jumysqa asa jaýapkershilikpen qaraımyz. Aldymen ylǵaldylyq pen qura­myndaǵy bógde qospalar tekse­riledi. Sóıtip, sapasy anyq­talady, – deıdi zerthana qyz­metkeri Aıaýlym Ahmetqalıeva.

Júk tıegen vagondar Ortalyq Azııaǵa jol tartady

Baıqasaq, qatań baqylaýdan ótken ónim ǵana eksportqa jónel­tiledi. Zerthanada ár dánniń sapa­sy synalatyndaı kórindi. Yl­ǵaldylyǵy men tabıǵı salma­ǵynan bas­tap, zııankesterge deıin anyqtalady. Eń bastysy, ónimnen qaldyq qalmaıdy. Eń taza jarmalary bóbekter úshin botqa jasaýǵa jóneltilse, qaldyqtaryn mal bordaqylaý sharýashylyqtaryna ótkize­di. Al suryptalǵany eksportqa shyǵady. Qyzmetkerlerdiń aıtýynsha, kásiporyn irgesinde tizilip turǵan vagondar Ortalyq Azııaǵa jol tartady.

– 68 tonna qaraqumyq tıep qoıdyq. Saqtalý uzaqtyǵy 20 aı desek, bizdiń qoımada 1 aptadan artyq turmaıdy. Tapsyrys kóp. Qoımada 250 tonnaǵa jýyq qaraqumyq qaptalǵan, – deıdi júk kótergish mashınanyń tizgi­nindegi Talǵat Ábishev.

О́skemendegi biregeı bul zaýyt 2020 jyldan beri jumys isteıdi. Qazir 21 qyzmetker bar. Ne­gizgi baǵyt – eksport. О́nim Bal­tyq jaǵalaýyndaǵy el­der­ge, Japonııaǵa, Azııa elde­rine jiberiledi. Aıyna 1 440 ton­na qaraqumyq óńdeýden ótedi. Bıyldan bastap otandyq na­ryqqa da shyǵa bastaǵan. Aldaǵy ýaqytta shaǵyn qaptama­daǵy ónim­di kóbeıtip, ishki sura­nysty qam­tamasyz etýdi josparlap otyr.

Shyǵys Qazaqstan oblysy