– Ulttyq joba sheńberinde «Samruk-Kazyna Construction» aksıonerlik qoǵamynyń negizgi atqaratyn róli qandaı?
– Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen qolǵa alynǵan bul joba aıasynda elimizdiń barlyq óńirinde 217 jańa úlgidegi mektep salynady. Onyń ishinde 208 nysannyń qurylysyn biryńǵaı operator retinde «Samruk-Kazyna Construction» AQ júzege asyryp otyr. Bul kompanııa tek tapsyrys berýshi ǵana emes, tolyq sıklge, ıaǵnı jobalaýdan bastap, qurylysty júrgizý men zamanaýı qural-jabdyqtarmen tolyq jaraqtandyrýǵa deıingi búkil úderiske jaýap beredi.
2024 jyly biryńǵaı dıreksııamen júzege asyrylǵan 104 mektep qoldanysqa tapsyryldy. Búginde bul kórsetkish 172 mektepti qurap otyr. Endi 36 bilim oshaǵy jyl sońyna deıin halyq ıgiligine beriledi.
Mundaı mehanızm áleýmettiń qurylys salasynda alǵash ret qoldanylyp otyr jáne bul tıimdiligin kórsetti. Bir ortalyqtan basqarýdyń arqasynda jobalaý jumystary ońtaılandyrylyp, shyǵyndar qaıta qaralyp, qajetsiz tarmaqtar alynyp tastaldy. Sonyń nátıjesinde qazirgi tańda 156 mıllıard teńgeden astam qarajat únemdelip, memleket qazynasyna qaıtaryldy. Bul – halyqtyń ıgiligine qaıta jumsalatyn úlken resýrs. Iаǵnı «Samruk-Kazyna Construction» biryńǵaı dıreksııasy bul jobaǵa tek qurylys turǵysynan ǵana emes, ekonomıkalyq tıimdilik turǵysynan da úlken serpin berdi.
– Mektepterdi ýaqytynda tapsyryp, sapany baqylaýǵa qandaı tetik engizilgen?
– Bul joba elimizdiń qurylys salasynda jańa kezeńdi ashty deýge bolady. Eń aldymen, elimizde alǵash ret EPC-kelisimsharttar júıesi engizildi. Onyń ereksheligi, burynǵydaı jobalaý bólek, qurylys bólek júrgizilmeıdi. Bir kompanııa barlyq úderisti, ıaǵnı jobalaýdan bastap, tolyq jabdyqtalǵan daıyn mektepti «kiltimen» tapsyrýǵa deıin óz moınyna alady.
Jobanyń taǵy bir iri jańalyǵy – «e-Qurylys» sıfrlyq platformasy. Elimizde alǵash ret irgetastan bastap ǵımarat tolyq paıdalanýǵa berilgenge deıingi barlyq kezeń elektrondyq júıede tirkelip, ashyq baqylanady. Oryndaǵan jumystardyń aktileri alǵash ret sıfrlyq formatta bekitilip jatyr. Ár merdiger kompanııa foto men esepterdi júıege júktep otyrady, al quzyrly organdar, avtorlyq jáne tehnıkalyq qadaǵalaý ókilderi qurylystyń barysyn onlaın kóre alady. Bul – ashyqtyqty qamtamasyz etip qana qoımaı, qarajattyń ár tıynyn maqsatty jumsaýǵa múmkindik beretin tyń sheshim.
Sapany baqylaý da keshendi júrgizilip jatyr. Árbir nysanda táýlik boıy jumys isteıtin beınebaqylaý kameralary ornatylǵan. Sonymen qatar ár qurylys ýchaskesine úsh táýelsiz tehnıkalyq sarapshy bekitilip, olar kún saıyn jumystardy tekserip, apta saıyn elektrondyq júıege esep júkteıdi. Merdigerlerge qosymsha talaptar qoıyldy, olar qurylysqa bes jyl, jabdyqtarǵa úsh jyl kepildik beredi. Eger qandaı da bir aqaý tabylsa, ony óz qarjysy esebinen joıýǵa mindetti.
Osy joba aıasynda otandyq qurylys materıaldary men jabdyqtar keńinen qoldanylyp jatyr. Úkimet qaýlysyna sáıkes olardyń úlesi 75-90%-ǵa jetedi. Máselen, Qyzylordadaǵy shyny zaýytynyń ónimderi, Túrkistandaǵy travertın, Almatydaǵy jeldetkish jabdyqtary, sondaı-aq barlyq mektepke ornatylǵan jıhaz – tolyqtaı otandyq ónim. Bul qadam mektepterdi zamanaýı standartpen salýǵa ǵana emes, otandyq óndiristi qoldaýǵa da múmkindik berdi.
– Bul joba aýyl men qala mektepteri arasyndaǵy alshaqtyqty azaıtýǵa qalaı yqpal etedi?
– «Keleshek mektepteri» jobasynyń eń basty mıssııasynyń biri – qala men aýyl arasyndaǵy bilim teńsizdigin joıý. Ulttyq joba aıasynda kózdelgen 217 mekteptiń 40%-y aýylda boı kóterip jatyr. Bastysy, jańa mektepter eldiń barlyq óńirinde birdeı standartpen salynýda. Iаǵnı megapolıstegi bala da, shalǵaı aýyldaǵy oqýshy da dál sondaı zamanaýı ári qaýipsiz mektepke barady.
«Keleshek mektepteriniń» tehnıkalyq qamtamasyz etý deńgeıi qarapaıym mektepterden 4 ese joǵary. Memlekettik mektepterdiń qurylysyna bólinetin qarajattyń shamamen 6%-y ǵana jabdyqtarǵa jumsalsa, bul joba boıynsha kórsetkish 20%-ǵa jetti. Ǵımarattardyń jalpy aýmaǵy da 20%-ǵa ulǵaıǵan. Bul synyptar men dálizderdiń keńeıýine, logoped pen pedagog-psıhologke jeke bólmeler qarastyrýǵa, sondaı-aq erekshe bilim berýdi qajet etetin balalar úshin qolaıly orta jasaýǵa múmkindik berdi. Sonymen birge mekteptiń syıymdylyǵyna qaraı sport zaldarynyń sany da kóbeıtildi. Atap aıtsaq, shaǵyn, 300 oryndyq mektepte – bir úlken jáne bir shaǵyn zal bolsa, 2000 oryndyq iri mektepte – eki úlken jáne eki shaǵyn zal bar. Árbir mektepte STEM-zerthanalar, robottehnıka kabınetteri, horeografııa zaldary, oqýshylar men muǵalimderge arnalǵan kovorkıng-aımaqtar bar. Eń basty erekshelik – mektepke deıingi daıyndyq, bastaýysh jáne joǵary synyp oqýshylary bólek-bólek bloktarda oqıdy. Olardyń árqaısysyna mektepke kiretin esikter, ashana jáne sport zaldary jeke qarastyrylǵan. Kún uzaqqa aýyr sómke kótermes úshin barlyq oqýshyǵa jeke shkaftar berilgen.
Áńgimelesken –
Bekzat QULShAR,
«Egemen Qazaqstan»
