Dóńgelek ústelde sóz sóılegen Oqý-aǵartý mınıstri Juldyz Súleımenova Prezıdent tapsyrmasymen iske asyp jatqan basym baǵyttardy atap ótti. Atap ótkendeı, dúnıejúzilik kongrestiń Qazaqstanda ótýiniń salmaǵy basym. Bıyl jyl basynda Londonda ótken bedeldi BettShow-da IFIP qaýymdastyǵy Qazaqstandaǵy ınklıýzıvti bilim berýdegi atqarylyp jatqan jumystardyń joǵary baǵalandy. Osy oraıda damyǵan elderdiń ınklıýzıvti bilim berý júıesindegi ozyq tájirıbelerdi sapaly engizýdiń úlken jaýapkershilik júkteıdi.
– Elimizde ınklıýzıvti bilim berý salasyn damytýǵa erekshe kóńil bólinýde. Memleket basshysy 2019 jyldan bastap ınklıýzıvti bilim berý máselelerin júıeli sheshý maqsatynda 9 márte naqty tapsyrmalar berildi. Inklıýzııanyń negizi – adamı qundylyqtar: syılastyq, qabyldaý jáne qoldaý. Biz zamanaýı syn-qaterler men jahandyq úrdisterdi eskere otyryp, bilim mazmunyn jetildirýde kúsh biriktirip, tıimdi strategııalar ázirleý, tájirıbe almasý jáne qoldaý mehanızmderin nyǵaıtýǵa shaqyramyz, – dep atap ótti vedostvo basshysy.
2021 jyly alǵash ret Prezıdenttiń bastamasymen barlyq balanyń erekshe bilim berý qajettilikterin eskeretin «Inklıýzıvti bilim berý máseleleri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań qabyldandy.
– Bul zań erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalardyń sapaly bilim alýyna, olardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa jáne múmkindikterin keńeıtýge baǵyttalǵan zańnamalyq bazany aıtarlyqtaı kúsheıtti. Memleket tarapynan ınklıýzıvti bilim berý júıesinde barlyq deńgeıde oqytýǵa jaǵdaı jasaý kepildikteri bekitilip, psıhologııalyq-pedagogıkalyq súıemeldeý men bilim berý qajettilikterin baǵalaý tetikteri engizildi. Psıhologııalyq-pedagogıkalyq súıemeldeýdiń úsh deńgeıli modeli, sondaı-aq múmkindigi shekteýli balalar úshin arnaıy standart ázirlendi. Balalardy bilim berý uıymdarynda súıemeldeý jáne qoldaý maqsatynda bilim berý uıymdarynyń tıptik shtattaryna jańa laýazymdar engizildi. Nátıjesinde, búginde mektepterde 10 myńǵa jýyq arnaıy pedagog psıhologııalyq-pedagogıkalyq qoldaý kórsetedi, 1000-ǵa jýyq bala jeke kómekshimen qamtyldy, balabaqshalar men kolledjderde pedagog-assıstent laýazymy engizildi. Inklıýzıvti bilim berý úshin jaǵdaı jasalǵan bilim berý uıymdarynyń úlesi 91, arnaıy psıhologııalyq-pedagogıkalyq qoldaýmen qamtý 85 paıyzǵa jetti, – dedi mınıstr.
Elimizde erekshe balalardy qoldaý ınfraqurylymy qarqyndy damýda. Qazirgi tańda 509 arnaıy uıym, sonyń ishinde 46 arnaıy balabaqsha, 99arnaıy mektep, 110 PMPK, 230 túzetý kabıneti, 11 aýtızm ortalyǵy jáne 13 ońaltý ortalyǵy jumys isteıdi. Sonymen qatar, óńirlerde 1000-nan astam qoldaý kabıneti ashylǵan.
– Búginde Memleket basshysynyń Ulttyq quryltaıdyń IV otyrysynda bergen tapsyrmasyna sáıkes «Múmkindigi shekteýli balalardy keshendi qoldaý týraly» zań jobasy ázirlendi. Bul qujat alǵash ret bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik qorǵaý salalarynyń ózara is-qımylyn biriktiretin keshendi tásilge negizdelmek. Maqsat – erekshe qajettilikteri bar balalardyń bilim alý, medısınalyq jáne áleýmettik qyzmetterge qol jetkizýin vedomstvoaralyq úılestirý qaǵıdasymen qamtamasyz etý. Sonymen qatar Memleket basshysynyń tapsyrmasymen aýtızm ortalyqtarynyń jelisi keńeıtilip, balalardy týǵannan bastap mamandyq alǵanǵa deıin súıemeldeý tujyrymdamasy bekitildi. Sońǵy eki jylda oqý-ádistemelik bazany jetildirý maqsatynda 97 oqýlyq, 88 tıptik baǵdarlama jáne 50 ádistemelik usynym ázirlendi. Inklıýzıvti bilim berýdiń tıimdiligin arttyrýda sıfrlandyrý mańyzdy ról atqarýda. Ulttyq bilim berý derekter qorynda arnaıy modýlder iske qosylyp, erekshe bilim berý qajettiligi bar balalardy qoldaý jónindegi memlekettik qyzmetter tolyq avtomattandyryldy. Bul júıe memlekettik aqparattyq júıelermen ıntegrasııalanyp, prosesterdi aıtarlyqtaı jeńildetti. Nátıjesinde, psıhologııalyq-medısınalyq-pedagogıkalyq konsýltasııalardaǵy kezektilik 50 paıyzǵa deıin qysqardy» dep atap ótti mınıstr.
Jıynda Tájikstan Respýblıkasynyń bilim berý jáne ǵylym mınıstri Saıdzoda Rahım Hamro, Parlament Májilisiniń depýtattary, SEAMEO Secretariat dırektory Datýk Habıba Abdýl Rahım, Almatydaǵy UNESCO Regional Bureau dırektory Amır Pırıch, UNICEF óńirlik keńesshisi Nora Shabanı, International Forum of Inclusion Practitioners (IFIP) prezıdenti Danıel Sobel, Almaty qalasy ákimdiginiń ókilderi sóz sóıledi.
Kongress barysynda árbir balanyń teń quqyly bilim alýyn kózdeıtin «Inklıýzıvti bilim berý jónindegi» Almaty deklarasııasy qabyldandy. Deklarasııa – adamı kapıtaldy damytý, áleýmettik birlikti nyǵaıtý jáne zamanaýı tehnologııalar arqyly jańa múmkindikter ashýda naqty baǵdar bolmaq.
Kongress aıasynda Innovation Expo kórmesi ótip, ınklıýzııalyq bilim berýdegi jańa sheshimder men zamanaýı tehnologııalar tanystyryldy.
Almaty
