Memleket basshysynyń bastamasymen júzege asyp jatqan «Taza Qazaqstan» jalpyulttyq aksııasy qorshaǵan ortaǵa jaýapkershilikpen qaraýda, ıgi iske qoǵamdy jumyldyrýda mańyzdy faktorǵa aınaldy. Bıyl ıgi bastamany iske asyrý sheńberinde «Taza ólke», «Móldir bulaq», «Kıeli meken» syndy dástúrli aksııalar da jalǵasyn taýyp, elimizde 1 196 ekologııalyq is-shara ótti. Nátıjesinde, 729,7 myń tonna qaldyqtar jınalyp, 966 myń gektardan astam aýmaq tazartylyp, 2,4 mıllıonǵa jýyq aǵash egilip, aksııaǵa 5,4 mln adam úlesin qosty.
11 qazanda ótken ekologııalyq is-sharalardyń qorytyndy kezeńi – «Taza Qazaqstan» jalpyulttyq aksııasy aıasynda barlyq óńirde aǵash kóshetterin egý, eldi mekenderdiń aýmaqtaryn jınaý qolǵa alyndy. Sondaı-aq sý aıdyndary men bulaqtardyń kózin ashyp, tazartý júzege asty. Jalpyhalyqtyq ıgi bastamada memlekettik organdardyń, qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi, eriktiler jergilikti turǵyndar belsendilik tanytty.
Elordadaǵy ekologııalyq aksııaǵa qatysqan Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Botanıkalyq saıabaqta eriktiler, belsendi jastarmen birlesip aǵash ekti. Memleket basshysy Jasyl El uıymynyń belsendi jastarymen dıdarlasyp, keıingi býynnyń qashanda qoǵamdyq jumystarǵa belsene úles qosyp júrgenine alǵys aıtty. «Barshańyzǵa rızashylyǵymdy bildiremin. Bul – óte qajetti jumys. Elimiz ben halqymyz úshin kerek is. Eń aldymen, nıetimiz taza bolýy kerek. Otanymyz úshin qyzmet etýge tıispiz. Jasyl El uıymynyń jumysyn qoldaımyn. Jumystaryńyz ózge jastarǵa ónege, olar Sizderden úlgi alady», dedi Q.Toqaev.
Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
Is-shara barysynda Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń, Astana qalasy ákimdiginiń jalpyulttyq aksııany iske asyrý barysy týraly málimeti tyńdaldy. Sondaı-aq jasandy ıntellektini qoldaný arqyly qaldyqtardy ekologııalyq basqarý salasynda zamanaýı sıfrlyq sheshimderdi engizýge baǵyttalǵan avtorlyq ázirleme tanystyryldy. Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev jalpyhalyqtyq aksııa týraly jan-jaqty baıandady.
«Bıyl elimizdiń barlyq óńirlerinde aýqymdy ekologııalyq aksııalar keńinen uıymdastyryldy. 11 qazan kúngi aksııa aıasynda 600 myń adamnyń qatysýymen 86 myń ga jer tazartylyp, 180 myńnan astam aǵash egildi. Tek Astananyń ózinde 11 450 aǵash kósheti otyrǵyzyldy. Is-sharaǵa mektepter, ýnıversıtetter, aýrýhanalar, ónerkásip mekemeleri, basqa da uıymdar belsendi qatysty. Eldi mekenderde 2021–2025 jyldar aralyǵynda 15 mıllıon aǵash otyrǵyzý jónindegi Memleket basshysynyń tapsyrmasy tolyq oryndaldy. Alaıda bul jumys tolastaǵan joq, bıyl qosymsha 900 myń aǵash egildi», dedi mınıstr.
Memleket basshysynyń orman qory aýmaǵyna 2 mlrd túp aǵash egý jónindegi tapsyrmasy da kezeń-kezeńimen oryndalyp jatyr. Sala basshysy búginge deıin orman alqaptaryna 1 mlrd 369 mln kóshet egilgenin jetkizdi. Sonyń ishinde Aral teńiziniń tartylǵan tabanyna 530 mln dana sekseýil kósheti egildi.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy kóktemde ótken «Taza Qazaqstan» ekologııalyq festıvalinde belsendi jastarmen júzdesip, aýqymdy sharanyń taǵylymy mol ekenine toqtaldy. «Tazalyq ár adamnan, ár úıden, árbir kóshe men ár qaladan bastalýy kerek. О́ıtkeni «Taza Qazaqstan», bul – bir kúndik naýqan emes. Bul – bizdiń ómir saltymyz. «Jas kelse – iske» dep halqymyz beker aıtpaǵan. Barshańyzdy tabıǵatty qorǵaý ıdeıasy biriktirip otyr. Sizder bárińiz birge istep jatqan jumystyń arqasynda bul ıgi bastama osyndaı úlken qozǵalysqa aınaldy», dedi.
Prezıdent tabıǵatty aıalap, tazalyq mádenıetin jas urpaq zerdesine toqýdyń mańyzdylyǵyn aıtty. «Qoqysty suryptaý, sý men jaryqty únemdeý, qoǵamdyq oryndy búldirmeý – asa mańyzdy. Bul bizdiń qoǵamnyń qalypty qaǵıdatyna aınalýy qajet. Ekologııalyq aǵartý isine aıryqsha mán bergen jón. Muny «Taza Qazaqstan» aksııasynyń negizgi baǵyttarynyń biri deýge bolady. Ýaqyt ótken saıyn kóptegen adamdardyń qorshaǵan ortany aıalaýǵa, qorǵaýǵa umtylyp jatqanyn kórip otyrmyz. Azamattarymyz ekologııalyq talaptardy saqtap, ony sanaly túrde ómir saltyna aınaldyryp keledi. Qoǵamda jańa ekologııalyq mádenıet qalyptasyp jatyr. Tutas eldiń sana-sezimi ózgere bastady. Jastarymyz muny tereń túsinedi», dep zor senim artty.
Baıraqty el, baıtaq dala árbir azamattyń júregindegi Otany. Týǵan Otandy taza ustaý – árdaıym qasterli paryz. Halyqty ortaq iske jumyldyrýǵa baǵyttalǵan jalpyhalyqtyq aǵash egý aksııasy da dástúrge aınalyp, keńinen qarqyn alyp keledi. Almaty oblysy, Kegen aýdany, Jylysaı aýyldyq okrýginiń ákimi Rýslan Keńesjanuly aksııaǵa aýyl turǵyndarynyń da belsendi úles qosqanyn jetkizdi. Aýyl turǵyndary ózderi qurǵan qorǵa túsken qarajatqa Túrkistan oblysynan aǵash kóshetin satyp alyp egipti. «Jylysaı aýylynyń turǵyndary jumyla kóterip, 300 túp katalpa (sánaǵash), 200 túp terek kóshetin ektik. Kópjyldyq aǵashtar jaıqalyp óskende janǵa saıa bolyp, qońyrjaı klımattyń qalyptasýyna da áserin tıgizedi. Jasy jetpisti alqymdaǵan zeınetker qarııalarymyz jastarǵa baǵdar berip, birneshe kósheni jaǵalaı qorshap, abattandyrý júrgizildi. Ekofestıval turǵyndar úshin meıram ispetti, bir-birimen arqa-jarqa syr shertisip sergıdi. Tipti aýyldan qalaǵa kóship ketken jerlesterimiz de aksııaǵa arnaıy kelip qoldaý kórsetti. Keleshekte aǵash kóshetteri jaıqalyp ósip, aýylymyzdy ajarlandyra túsedi. Qońyr kúzdiń jaımashýaq kúninde uıymdasa qam jasap, qara sýyqqa ilinbeı tııanaqtaǵan aksııa erte kóktemde taǵy da jalǵasyn tabady», deıdi aýyl ákimi.
Aınalamyzdy taza ustaý – árkimniń aksııaǵa qosqan ózindik úlesi. Kóshede kóldeneń jatqan zatty alyp, qoqys jáshigine tastaýdyń túk qıyndyǵy joq. Tabıǵatty aıalap, tazalyq mádenıetine ár adam jaýapkershilikpen qaraǵanda tártip ornaıdy.
