Bıznes • 16 Qazan, 2025

«Damýmen» yrysyn eselegen kásipkerler

50 ret
kórsetildi
9 mın
oqý úshin

Bıylǵy  maýsym aıynda «О́rleý» jeńildikpen nesıeleý baǵdarlamasy iske qosyldy. Bul qural paıyzdyq mólsherlemelerdi sýbsıdııalaý quralyna tıimdi balama bolmaq jáne kásipkerlerdiń qarjyny kidirissiz alýyna múmkindik beredi. Sharttary da  yńǵaıly. Merzimi 10 jylǵa deıin. Osy ýaqyt ishinde 12,6%-dyq mólsherleme ózgermeıdi. Almaty qalasynda osy baǵdarlama boıynsha jyl basynan beri jalpy nesıe somasy 56.6 mlrd teńge bolatyn 114 joba qoldaý aldy. Jaqynda «О́rleý» jeńildikpen nesıeleý baǵdarlamasy arqyly bıznesin alǵa jyljytyp otyrǵan Almaty irgesindegi zaýyttardyń jumysymen tanystyq, kórdik. Tek «О́rleý» ǵana emes, «Damý» qorynyń baǵdarlamalaryna qatysqan kásipkerlerdiń bıznes-keısterimen tanystyq.   

«Damýmen» yrysyn eselegen kásipkerler

«Damý» kásipkerlikti damytý qory Almaty qalasy boıynsha óńirlik fılıalynyń dırektory Jandos Nurǵazınovtyń aıtýynsha, memlekettik qoldaý quraldary kásipkerlerdiń damýyna, jumys oryndaryn ashýyna jáne naryqtaǵy pozısııasyn nyǵaıtýǵa sep bolady.  

«Bul óńirlik ekonomıkanyń turaqtylyǵyna jáne adamdardyń ómir súrý sapasyna tikeleı áser etedi», deıdi ol.

Biz toqtaǵan alǵashqy nysan ADSK nemese Almaty jol qurylys kompanııasy. Qazirgi zamanǵy jabdyqtarmen joǵary sapaly trotýar plıtkalaryn, qabyrǵa bloktaryn  shyǵarady. Kásiporyn jylyna 1 mlrd teńge salyq tóleıdi jáne qyzmetkerlerdiń joǵary jalaqysyn (300 myń teńgeden astam) maqtan tutady. Naryqta ózin  bólshek jáne kóterme tapsyrystardyń senimdi jetkizýshisi retinde tanytty. Kompanııa barlyq jetkiziletin ónimderdiń belgilengen merzimderge minsiz sáıkestigine jáne joǵary sapasyna kepildik beredi. Kompanııa belgilengen merzimderdiń minsiz saqtalýyna jáne jetkiziletin barlyq ónimderdiń joǵary sapasyna kepildik beredi. Kásipkerliktiń damýynda memlekettik qoldaýdyń mańyzy zor.

2020 jyly «Damý» Qory 4,2 mıllıon teńge kepildigimen 25 mıllıon teńge kólemindegi aınalym qarajaty nesıesi boıynsha paıyzdyq mólsherlemeni 6 paıyzǵa deıin sýbsıdııalady. Búginde kompanııa jergilikti tutynýshylarǵa jeke tapsyrys boıynsha daıyndalǵan joǵary sapaly ónimderdi usynady.

Sońǵy jyldary «Almaty jol qurylysy» kásiporny satý naryǵyn keńeıtip, kórshiles oblystarǵa ónim jetkize bastady, óndiris kólemin aıtarlyqtaı ulǵaıtty. Jańa zaýyt uqsas zaýyttardan erekshelenedi. Jabdyqtar Italııa men Germanııadan satyp alyndy. Bir aýysymda 4 myńnan astam tósenish pen 4 shaqyrymnan astam jol jıegi shyǵarylady. Shyǵarylatyn ónimniń sapasyna nazar aýdaryldy.

«ADSK» JShS Bas dırektorynyń orynbasary Arken Baratov habarlaǵandaı, jańa zaýyt 2002 jyldyń sáýir aıynda iske qosyldy.

Zaýytty jobalaý, jınaý jáne paıdalanýǵa berý úshin iri eýropalyq konsern – «Ammann» ónerkásiptik toby tartyldy. Zaýyttyń jobalyq qýaty saǵatyna 120 tonna asfaltty quraıdy. Zaýyt Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń memlekettik tapsyrysyna sáıkes aıyna 20 myń tonna ónim shyǵarýdy josparlap otyr.

Baratovtyń aıtýynsha, jobanyń ótelimdiligi bes jyldy quraıdy. Almatyda buǵan deıin bir ǵana asfalt zaýyty jumys istegen.

Qazir  «ADSK» JShS asfalt zaýytyn, onyń ishinde syıymdylyǵy 1 myń tonna bıtým qoımasyn, 700 tonna mıneraldy untaq qoımasyn, 3 myń tonna qıyrshyq tas qoımasyn, mazýt qoımasyn, elektr stansııasyn qamtıdy.

Bas dırektordyń orynbasary Arken Baratovtyń  aıtýynsha, kompanııanyń  tarıhy Almaty oblysy, Alekseevka aýylyndaǵy karerden qıyrshyq tas óndirýden bastaldy. Qazir asfalt zaýytynda 120 túrli jol taqtaıshalary, bes-alty túrli  jol jıekterine qoldanylatyn qurylys materıaldary shyǵarylady.

Sondaı-aq, Reseıdiń  «Ýralmash» zaýytymen 240 myń dollarǵa  karerdi ázirleý úshin arnaıy jabdyqtar jetkizý týraly kelisimge qol jetti.

Qazir ADSK biraz zaýyttardyn jumysyn úılestirip otyrǵan kompanııalar tobyna aınalyp keledi.  Kompanııaǵa qarasty  eki karer, 5 asfalt zaýyty, bir bıtým zaýyty bar. Sońǵysy, ázirge Qazaqstanda jalǵyz. Jumys prosesi tolyq avtomattandyrylǵan, bıtým qospasy arnaıy baǵdarlama boıynsha daıyndalady. Bıtýmǵa qajet qospalardyń birazy Reseı men Belorýstan keledi.

«Bizde bıtým máselesi óte kúrdeli, tolyq sheshim tapqan joq. Ishki naryqta Kaspıı bıtýmnan alamyz. Biraq olar tolyq kólemde  jetkizip bere almaǵandyqtan, ımportqa táýeldimiz», deıdi  Arken Baratov.

Onyń aıtýynsha, ADSK qazirgi deńgeımen toqtap qalmaıdy. Bıznes jobamyz taǵy da birer zaýytpen tolyqqaly tur.

«Almaty men aınaladaǵy oblystardyń qajettiligin óz kúshimizben qamtamasyz etsek deımiz.  Naryqtyń osy segmentinde bizge ımport báseke bola almaıdy. Endi bıtým quramyna paıdalanatyn keıbir qosparlardy ózimizde shyǵarýdy qolǵa alamyz», deıdi Arken Baratov.

Mundaǵy jumysshylardyń barlyǵy  eki aılyq oqýdan ótken.  Aıta keteıik, tapsyrys berýshi ónimniń tús palıtrasyn ózi tańdaı alady. Sapa kepildigi merzimi 5 jyl. Jetkizýshilerdi de kezdeısoq tańdaǵan joq - nemis kompanııasy qurylys materıaldaryn óndirý boıynsha álemdik kóshbasshy.  Tolyq avtomatty RK 1500-3 jelisi  kez kelgen kólemdegi eki qabatty taqtaıshany shyǵarady, kolor-mıksti, ıaǵnı kóp tústi taqtaıshany shyǵara alady, jıekterdi jasaı alady.

Kelesi toqtaǵan nysan  «Qaz Package» JShS

2023 jylǵy 20 qańtarda tirkelgen. Bul kompanııa et, balyq, kókónis jáne kondıterlik ónimder sııaqty azyq-túlik ónimderin oraýǵa arnalǵan kóbiktengen polıstıroldan (VPS) lotoktar óndirýge mamandanǵan, sondaı-aq óz ónimderi úshin plastıkalyq qaqpaqtar usynady. 

Kásiporyn ártúrli úlgidegi et salǵysh ydys pen tez daıyndalatyn kespe tabaqshalarynyń 19 túrin shyǵarady. О́nimderdiń alǵashqy synaq partııasy 2024 jyldyń qazan aıynda shyǵaryldy. Jobanyń biregeıligi: suranysqa ıe qaptama ónimderin jergilikti jerde óndirý arqyly ımporttyń ornyn basý, jańa jumys oryndaryn ashý jáne óńirde jumyspen qamtýdy damytýǵa yqpal etý, daıyn ónimdegi qazaqstandyq qamtý úlesin ulǵaıtý, qazaqstandyq óndirýshiler men saýda jelileri úshin et salatyn ydys pen basqa da qaptamalardy qoldanatyn ónimderdiń qoljetimdiligin arttyrý. «Bank RBK» AQ arqyly kompanııa ınvestısııaǵa 580,5 mln teńge qarjy alsa, «Ulttyq joba» baǵdarlamasy aıasynda 100 mln teńgeni aınalym qarajatyn tolyqtyrý úshin aldy.

Baǵdarlama sharttaryna sáıkes 21,75% paıyzdyq mólsherlemeniń 13,75%-yn qor sýbsıdııalaıdy quraıdy. Sondaı-aq kompanııaǵa 174,8 mln teńgege Qor kepildik te berdi.

Bas dırektor Muhtar Nurjigitovtyń aıtýynsha, syrt kózge qarapaıym zat bolsa da tabaqshalardyń daıyndalý tarıhy úlken logıstıkalyq tizbekten turady.  Berige deıin bir ret qoldanylatyn tabaqshalarǵa degen kózqaras oń bolmady. Sapasyna kúmándana qaraıtyndar kóp boldy. Al qazir muny qoldanbaıtyndar kem.

Bas dırektordyń aıtýynsha, mundaı ónim túriniń nany polıstırol. Neǵurlym keńinen qoldanylatyn polımerlik materıaldardyń biri, odan kóptegen túrli buıymdar daıyndalady. Bir ret paıdalanylatyn plastıkalyq ydystar bizdiń naryqta jaqynda ǵana paıda bolǵanmen suranys ártaraptandyrylyp ketti. Bul tabıǵı materıaldardan jasalǵan bıologııalyq ydys. Bas dırektordyń aıtýynsha,  polıstırol Qytaıdan, qyzyldy-jasyldy untaq kúıinde jetkiziledi. Arnaıy mamandandyrylǵan zerthana onyń quramynyń tazalyǵyna bata bergen soń arnaıy avtomattandyrylǵan sehta ártúrli úlgidegi ydystarǵa aınalady.

Muhtar Nurjigitov aıtyp ótkendeı, naryqtyń osy segmentinde ımporttyń úlesi basym.  Polıstıroldyń otany retinde tanylǵan Qytaı ımportymen  sapa jaǵynan básekelesse de baǵa jaǵynan tiresý qıyn bolyp tur.

«Naryq kúndelikti qoldanatyn taýarlardyń múmkindigine endi nazar aýdaryp jatyr. Buryn ónimniń osy túriniń 100 paıyzy ımport bolsa, qazir 40-50 paıyzyn otandyq ónim óndirýshilerdiń úlesinde. Polıstırol shıkizatyn  daıyndaý máselesi memlekettik deńgeıde sheshilse, bizdiń qamtıtyn aımaǵymyzdyń shekarasy ulǵaıady» deıdi  Muhtar Nurjigitov.