Sarapshylar keltirgen málimetke súıensek, Bas prokýratýranyń Quqyqtyq statıstıka jáne arnaýly esep komıtetiniń derekterine sáıkes, bıyl kámeletke tolmaǵandar arasynda 139 sýısıd jáne 293 ózine-ózi qol jumsaýǵa áreketi tirkelgen. Bul kórsetkish ótken jylmen salystyrǵanda ózgerissiz qalyp otyr.
Balalar quqyqtary jónindegi ýákil Dınara Zakıeva keltirgen málimetterde sýısıd jaǵdaılarynyń 22 paıyzy mekteptegi býllıngpen baılanysty. DSU-nyń Eýropalyq aımaqtyq bıýrosy júrgizgen «Mektep jasyndaǵy balalardyń densaýlyqqa qatysty minez-qulqy» zertteýinde Qazaqstandaǵy jasóspirimderdiń 13 paıyzy (shamamen árbir 8-inshi bala) kıberbýllıngke ushyrasa, 7 paıyzy mekteptegi býllıng qurbany bolǵan, al árbir on úshinshi jasóspirim tóbeleske qatysqan. Qatysqandardyń 12 paıyzy uldar bolsa, 4 paıyzyn qyzdar quraıdy. 2018 jyldan bergi aralyqta elde kıberbýllıng boıynsha kórsetkish artqan. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń zertteýine sáıkes, balalardyń 17,5 paıyzy býllıngke ushyraǵan. Búgingi tańda, balalar sýısıdi men mekteptegi býllıng elimiz úshin túıtkildi ári sheshimi qıyn másele qatarynda tur.
«О́rken» balalardyń ál-aýqaty jónindegi ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ınstıtýtynyń «Balalardyń psıhologııalyq ál-aýqatyn zertteý» zerthanasynyń jetekshisi Irına Kalacheva atap ótkendeı, bilim berý uıymdarynda balalar arasyndaǵy qýdalaýdyń (býllıngtiń) aldyn alýǵa qatysty 2023–2025 oqý jyldaryna arnalǵan «DosbolLIKE» baǵdarlamasy balalardy zorlyq-zombylyqtan qorǵaý, sýısıdtiń aldyn alý jáne olardyń quqyqtary men ál-aýqatyn qamtamasyz etý jónindegi keshendi jospardy iske asyrýdaǵy mańyzdy qadam bolyp otyr. О́ıtkeni baǵdarlama keshendi tásilge negizdelgen, sebebi býllıngtiń aldyn alýǵa bilim berý úrdisine qatysýshylardyń barlyǵy, ıaǵnı oqýshylar, pedagogter, qyzmetkerler jáne ata-analar qatystyrylýy máseleniń aldyn alýǵa múmkindik beredi.
Almaty qalasy Bilim basqarmasynyń «Psıhologııalyq qoldaý ortalyǵy» KMM dırektory, Venera Qoqanovanyń aıtýynsha, Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda, byltyr 9 tamyzda Almaty qalasy ákimdiginiń № 3/445 qaýlysymen «Psıhologııalyq qoldaý ortalyǵy» quryldy. Onyń basty maqsaty – oqýshylardyń, ata-analardyń, pedagogterdiń jáne mektep psıhologtarynyń, psıhologııalyq ál-aýqatyn saqtaý men nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan biryńǵaı, qalalyq psıhologııalyq qyzmet júıesin qalyptastyrý. Osy oraıda bıyl ortalyq mamandary senim telefony arqyly 3200-den astam ótinish qabyldap, 2800-den astam jeke jáne otbasylyq keńes ótkizgen. 120-dan astam oqytý jáne aldyn alý is-sharalary uıymdastyrylyp, 50 myńnan astam oqýshy psıhodıagnostıkadan ótken.
Osy oraıda pikirin birdirgen Jánııa Áýbákirova avtorlyq mektebiniń jetekshisi Almas Saparǵalıev mektep dırektorlary men muǵalimderge býllıngti anyqtaý ońaı emestigin alǵa tartty. Aıtýynsha, bul máseleni sheshýde kásibılik, balamen júıeli jumys qajet ekenin atap ótse, №38 mekteptiń pedagog-psıhology Iýlııa Nesterenkova «DosbolLIKE baǵdarlamasy mektepter úshin ózekti ári ýaqytyly qolǵa alynǵan bastama deıdi. Psıhologtar tarapynan ony jetildirý jáne tájirıbege engizý boıynsha usynystar bar. Mańyzdysy – býllıngti aldyn alý tek psıhologııalyq kómekpen shektelmeıdi, ol – tereń tárbıelik mańyzy bar úrdis. Sondyqtan osy baǵdarlama qatysýshylarynyń mindetteri men jaýapkershiligi naqty aıqyndalýy tıis. «Just Support» qorynyń atqarýshy dırektory Svetlana Bogatyrevanyń aıtýynsha, qor memleket tarapynan júzege asyp jatqan sharalarǵa monıtorıng júrgizgen. «Qazirgi kezde elimizde balalar men ata-analarǵa psıhologııalyq kómek kórsetý júıesi qalyptasyp keledi. Ol mektep psıhologtary men psıhologııalyq qoldaý ortalyqtarynyń jumysymen baılanysty. Býllıng jáne zorlyq-zombylyqpen jumys isteýge arnalǵan normatıvtik-quqyqtyq baza qabyldandy. Degenmen ony jetildire túsý qajet. Psıhologtardyń biliktiligin arttyrýda sapaǵa mán berý qajet. Sonda ǵana mamandarǵa qoǵam senimi artady ári sapaly kómek alatyn bolady. Mektep psıhologtarynyń qyzmeti naqty, túsinikti ári iske asatyndaı bolýy qajet» deıdi sarapshy. Qazirgi kezde «О́rken» ınstıtýtymen ózara yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıǵan qor mamandary «Qazaqstan balalary» baǵdarlamasyna usynystar engizgen. Osy oraıda sarapshy azamattyq qoǵamnyń usynystary eskerilip, júzege asýy úshin balalarmen jumys isteıtin bilim mekemeleri, ortalyqtardyń birlesken is-qımyly qajet.
ALMATY
