Eńbek naryǵyna qajet maman daıarlaý – zamana talaby

– Bıyl kolledjderdegi bilim salasynda qandaı ózgeris boldy?

– Memleket basshysy Joldaýda jumysshy mamandyqtary jylynda jos­parlanǵan is-sharalar jalǵasatynyn atap ótti. Bul sheshim memlekettiń ulttyq ekonomıkany jáne eldiń ónerkásiptik áleýetin damytýdaǵy bilikti jumysshy kadrdyń róline erekshe nazar aýdaratynyn kórsetedi.

Qazir elimizde 772 kolledj jumys isteıdi, onda 550 myń stýdent oqıdy. Bıyldan bastap 9-synyp túlekteri sura­nysqa ıe mamandyqtar boıynsha tegin bilim alyp jatyr, bul rette mem­lekettik tapsyrystyń 70%-y tehnı­kalyq mamandyqtarǵa baǵyttalǵan.

– Jumysshy mamandyqtary jyly aıasynda túlekterdi iri kásiporyn­dar­ǵa jumysqa ornalastyrýǵa basym­­dyq berildi. Osy baǵytta qandaı n­átı­je bar?

– Jumysshy mamandyqtary jyly­nyń negizgi baǵyttarynyń biri tehnı­kalyq jáne kásiptik bilim uıym­darynyń úzdik 1000 túlegin elimizdiń jetekshi kásiporyndaryna jumysqa ornalastyrý josparlanǵan bolatyn. Qazirdiń ózinde 1 191 stýdent elimizdegi «LGS Kazakhstan Elevator Group», «Hyundai Auto Astana», «Astana elektrtehnıkalyq zaýyty» (AEZ), «QTJ»-AQ «Magıstraldyq jeliler dıreksııasy», «Qarmet» AQ, «Qazaqtelekom» AQ, «Gaztehna», «AES Shúlbi GES», «ESK», «CNPC-Aqtóbemunaıgaz», «ERG Service», «Kia Qazaqstan», «Allur» («SaryarqaAvtoProm»), «Qazaqstan alıýmınııi» AQ, «Qazhrom», «PMHZ», «QEZ» AQ, «Qazaqmys korporasııasy», t.b. aýqymdy kompanııalarda jumysqa ornalasty.

Ákimdiktermen birlese jumys isteý sheń­berinde oqýyn aıaqtaǵannan keıin jumysqa ornalasý kepildigimen kásiporyndardyń ótinimderi boıynsha kadrdy maqsatty tapsyryspen daıarlaý tetigi engizildi. Maqsatty tapsy­rys­pen stýdentterdi jyl saıyn qabyl­daý 10 myń adamdy qurasa, Jumysshy mamandyqtary jyly sheńberinde bul kórsetkish 15 myń qosymsha orynǵa ulǵaıtylyp, 45 myń adamdy qamtydy.

Oqytý iri ónerkásiptik jáne ser­vıs­tik kompanııalarmen seriktestikte júrgiziledi, atap aıtar bolsaq, olar­dyń ishinde «Soltústik Qazaqstan elektr taratý kompanııasy» AQ, «Munaımash» AQ, «Qurylysmet», «Sement zaýyty», «QazTehna», «AS-House», «Esıl Lıft Servıs», «Bereke-Býrabaı», «Altynalmas» AQ, «Dala construction.kz» sııaqty basqa da kásiporyndar bar.

– Qazir kolledjderde dýaldy oqy­tý keńinen engizildi. Bul júıe stý­dent­terdiń tájirıbe jınaqtaýyna qalaı áser etip otyr?

– Búginde elimizdegi kolledj­derdiń 72%-na dýaldy oqytý engizildi. Dýaldy oqytýǵa 18 myńnan astam shaǵyn jáne orta bıznes kásiporyndary 130 myńnan astam kolledj stýdentine praktıkadan ótýge múmkindik beredi.

Máselen, Qostanaıda dýaldy oqy­týdyń tabysty tájirıbesin keń aýqym­da taratý maqsatynda «Saryarqa­Avto­Prom» bazasynda Erfýrt bilim berý ortalyǵynyń (Germanııa) qatysýymen Halyqaralyq dýaldy oqytý ortalyǵy ashyldy.

– Al mektep oqýshylary kásiptik baǵdar berý baǵdarlamasymen qansha­lyqty qamtylǵan?

– Y.Altynsarın atyndaǵy Ult­tyq bilim akademııasy 1-11 synyp oqýshy­laryn qamtıtyn «Maman» atty erte kásip­tik baǵdarlaý modelin ázirledi. Model oqý jáne sabaqtan tys úderiske biriktirilgen jáne kolledjdermen, joǵary oqý oryndarymen jáne jumys berýshilermen seriktestikke negizdelgen. Atalǵan platformada sıfrlyq quraldar belsendi qoldanylady, bul bilim úderisiniń qazirgi eńbek naryǵynyń talaptaryna sáıkestigin qamtamasyz etedi.

Sonymen qatar memleket tarapynan kásiptik baǵdar berý ınstıtýty­nyń róli kúsheıtilip jatyr. Mektepterde ­1 myńnan astam profıldik synyp ­ashylyp, barlyq mektepte pedagog-kási­bı baǵdar berýshi mártebesi resmı ­túr­de bekitildi. Qazirgi ýaqytta mekteptegi ­2,4 mıllıon oqýshy (6-11 synyptar) kásiptik baǵdar berý baǵdarlamasymen qamtyldy.

– Aıtýly jyl sheńberinde teh­nıkalyq jáne kásiptik bilim salasyna qandaı jańalyq endi?

– Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdi transformasııalaý sheńberinde kolledjderdegi IT salasyndaǵy maman­dyqtarǵa onlaın-oqytý zań turǵysynan bekitildi. Bul qadam yńǵaıly format­ta biliktilikti arttyrý, ýaqyt pen qarjy­lyq shyǵyndardy azaıtý sııaqty múm­kindikterge qol jetkizedi.

Qoryta aıtqanda, Jumysshy maman­dyqtary jyly tehnıkalyq jáne kásiptik bilim júıesin transformasııalaýǵa, jumysshy mamandyqtarynyń bedelin arttyrýǵa, oqý oryndary men jumys berýshiler arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtýǵa qýatty serpin boldy.

Áńgimelesken –

Bekzat QULShAR,

«Egemen Qazaqstan»