Ábil Sembekov 1917 jyly Shet aýdany О́spen aýylynda ómirge kelgen. 1939 jyly Jańaarqa aýdandyq áskerı komıssarıatynyń shaqyrtýymen áskerge alynyp, maıdan bastalǵan jyldan beri soǵys dalasynda bolǵan. 224-Gatchın dıvızııasynyń 111-artıllerııalyq polkinde Lenıngrad maıdanynda bolǵan. Soǵystaǵy erlikteri úshin «Lenıngradty qorǵaǵany úshin», «Erligi úshin» medalimen, Joǵarǵy Keńestiń sheshimimen «1941–1945 jyldardaǵy Uly Otan soǵysynda Germanııany jeńgeni úshin» medalimen marapattalǵan.
«Ákem Ábildiń soǵysta kórsetken erligi – biz úshin zor maqtan. О́zenge batqan gaýbısaly traktordy belinen sý keship júrip, jóndep, alyp shyǵyp, qaıta iske qosqany, Berlınge baryp, qalany nemis basqynshylarynan azat etkeni, soǵys bitkennen keıin Qıyr Shyǵystaǵy Japon eliniń soǵysyna qatysqany – bári-bári búginde ańyzǵa aınaldy. Keıin soǵystan qıraǵan úılerdi qalpyna keltirýge de úlesin qosty. 1946 jyly О́spenge qaıta oraldy. Sol kezde dene jaraqaty bar edi. Aman-esen eline kelgen soń mys zaýytynda jumys istedi. Kózkórgenderdiń aıtýynsha, ákemiz sharýanyń yńǵaıyn bilipti. Qolóner sheberi bolǵan desedi. Soǵystan baýyry Oraldyń bir aıaǵy sal bolyp oralady. Jany ashyǵany sonsha, túnde inisi uıyqtap jatqanda protezin alyp ketip, jóndep qoıady eken. Ákem qaıtqanda men úsh jasta ekenmin», deıdi uly Jumabaı Sembekov.
Al Oral Sembekov 1923 jyly týǵan. Oral da Jańaarqa aýdandyq áskerı komıssarıatynyń shaqyrtýymen maıdanǵa on segiz jasynda alynǵan. Soǵysta 145-atqyshtar dıvızııasynyń 599-atqyshtar polki quramynda soǵysqa qatysqan. 1943 jyldyń mamyr aıynda urys dalasynda aýyr jaraqat alyp, 3672-evakýasııalyq emhanada emdelip, aýyr jaraqatyna baılanysty elge qaıtarǵan. Maıdan dalasyndaǵy erligi úshin «I dárejeli Otan soǵysy» ordenimen marapattalǵan.
«Ákem Oral maıdanda barlaýshy bolady. Urys bastalmaı turyp, túnimen dalany kezip, jarylǵysh zattardan tazalaıdy. Sóıtip, júrgende 1942 jyly mına jarylady. Sol kezde jartysy kóz jumyp, ákem sol aıaǵynan jaraqat alady. Meıirbekeler eń taıaý Smolensk qalasyna jetkizip, sol jerde baqaıshaq jaǵynan aıaǵy jaramaıdy dep kesip tastaıdy. Ota sátsiz jasalyp, aıaǵy úsh márte, aqyr sońynda jýan sanynan kesilgen. Sóıtip, soǵysqa jaramaı 1942 jyly elge qaıtarylady. «Erligi úshin» medalin aldy», deıdi maıdangerdiń uly Temirhan Sembekov.
Ol ýaqytta Sembek aqsaqal mys zaýytynda ot jaǵyp, qarapaıym eńbek etken kórinedi. Qos batyrdyń anasy ómirden erte ótedi. Jalǵyz qaryndasy Kúlsaq ta sheshek aýrýynan kóz jumady. Osyndaı aýyrtpashylyq ákesi Sembektiń janyna qatty batady. Onyń ústine qos tiregi de – maıdan dalasynda. Sóıtip, júrgende aýyr jaraqatpen Oral uly elge oralyp, ákesine qaraılasady.
Aǵaıyndy maıdangerdiń soǵys dalasynda bir-birimen múldem baılanysy bolmapty. Bir-biriniń halin, qaıda júrgenin úıge jóneltken haty arqyly habar almasyp otyrypty. Ony ákesine qaryndasy Kúlsaq oqyp berip, jaýap jazatyn kórinedi.
«Soǵystan keıin ákem elge kelip, anamyzben otaý qurady. Alla berip, toǵyz balanyń ákesi atanady. Ákem 78 jasynda dúnıeden ozdy. Ol elge kelisimen eńbekke belsene aralasady. Nildi zaýytynyń ashanasyna Aqtoǵaı, Qarqaralydan tapsyryspen mal aıdap ákeledi. Ony soıyp, arbamen ashanaǵa ótkizedi. Bir aıaǵynyń joqtyǵyna qaramaı, osynyń bárin ózi basqarady. Úıdegi toǵyz balany ósirip, óndirdi. Odan keıin aǵasy Ábil ómirden erte ozyp, alty balasyn meniń ákem baýyryna basty. Qudaı bergen on bes balany oqytyp, úı qyldy. Qandaı myqtylyq, erik-jiger dep tańǵalamyn», deıdi Temirhan Oraluly.
Maıdanger Oraldyń tósqaltasynda únemi qalamy men qaǵazy júripti. О́leń jazypty. Ásirese, maıdan dalasyndaǵy qasiretti qara sózben destelepti. О́z qolymen jazǵan maıdan hattary, óleń-jyrlary uldarynda áli saqtaýly.
«Biz boldyq Kalınınniń qalasynda,
Qalyń jaý, qalyń orman arasynda.
Barlaýdan tańǵa jaqyn oralǵanda,
Tap boldym nemisterdiń mınasyna.
Oń aıaq jýan sannan kesilipti,
Ishtegi ókinishtiń derti kúshti.
О́kinish emes aqsaq bop qalǵanym,
El qorǵaýdan qalǵanym ókinishti...», degen óleń joldary qalǵan.
О́spen eldi mekeniniń ózinen 500-ge jýyq adam soǵysqa qatysypty. Jergilikti ólketanýshy Faızolla Shákimulynan keıin osy isti qos batyrdyń nemeresi Ádilet Sembekov jalǵastyryp keledi.
«2017 jyly soǵys ardagerlerine memorıaldy taqta qoıdyq. Sol kezde zertteý jumysyn qaraǵanda 500 adam qatysqany anyq boldy. Sonymen qatar О́spennen Musa Ahanov degen ardager de Gatchın dıvızııasynda bolypty. Oral ákemizge sóz óneri Sembek atamyzdan daryǵan. Ol kisi kókparshy eken. Jasy egde tartyp qalsa da, «Qaqtory keldi qasyńa, qamshy tıer basyńa, Ákel toıdyń kókparyn!» dep ándetip júrip, jastarmen birge kókpar tartqan. Báıge at ustaǵan. О́lketanýshy Faızýlla Shákimulynyń báıge týraly óleńinde «Báıgeden úzbeı kelýshi edi, Sembektiń qaýyn qaqtaı qaq torysy», degen jerler bar. Sáken Seıfýllınniń shopyry, óspendik Serik Údeshov te maıdan dalasynda bolǵan», deıdi batyrdyń nemeresi, ólketanýshy Ádilet Sembekov.
Qaraǵandy oblysy
